Futbol endüstrisinin gizli kahramanları olan menajerler (futbol temsilcileri), transfer süreçlerinin mimarı olmalarına rağmen, sözleşme imzalandıktan sonra en sık mağdur edilen taraftır. “Aradan çıkarma” (Circumvention), komisyonun ödenmemesi veya yetki belgesinin haksız yere iptal edilmesi sektörün kanayan yarasıdır.
Gerek TFF (Türkiye Futbol Federasyonu) gerekse FIFA talimatları, menajerlerin haklarını korumak için katı kurallar getirmiştir. Ancak bu kurallardan yararlanabilmek için sözleşmelerin doğru hazırlanması ve hukuki sürecin profesyonelce yönetilmesi şarttır.
Bu yazımızda; menajerlerin ödenmeyen komisyon alacaklarını nasıl tahsil edebileceğini, sözleşme fesihlerinde tazminat haklarını ve “Münhasırlık” (Tek Yetkililik) ilkesini inceledik.
Menajerlik (Temsilcilik) Sözleşmesi Nedir?
Hukuken geçerli bir menajerlik ilişkisinden bahsedebilmek için, futbolcu/kulüp ile menajer arasında yapılan sözleşmenin şu şartları taşıması gerekir:
- Yazılı Olma Şartı: Sözleşme mutlaka yazılı yapılmalıdır. WhatsApp yazışmaları veya sözlü anlaşmalar, TFF nezdinde hüküm ifade etmez.
- Süre Sınırı: TFF Talimatlarına göre menajerlik sözleşmeleri en fazla 2 yıl için yapılabilir. 2 yıldan uzun süreli sözleşmelerin, süreyi aşan kısımları geçersiz sayılabilir.
- TFF’ye Tescil: Sözleşmenin geçerliliği ve UÇK’da dava açılabilmesi için, imzadan itibaren 30 gün içinde TFF’ye sunulması kritiktir.
Menajerin Komisyon Alacağı Nasıl Hesaplanır?
Menajerin en temel hakkı, aracılık ettiği transfer veya sözleşme yenileme üzerinden alacağı komisyondur.
- Tavan Ücret: TFF Futbol Menajerleri ile Çalışma Talimatı’na göre; menajere ödenecek ücret, futbolcunun yıllık brüt temel ücretinin %3’ünü (bazı durumlarda taraflar anlaşırsa daha fazlasını, ancak FIFA kuralları %3-%10 arası sınırlar getirmektedir) aşamaz.
- Ödeme Sorumlusu: Sözleşmede aksi belirtilmedikçe, menajerin ücretini onu yetkilendiren taraf (Futbolcu ise futbolcu, Kulüp ise kulüp) öder. Ancak uygulamada genellikle futbolcunun payını da kulüplerin ödemesi kararlaştırılmaktadır.
En Büyük Sorun: “Menajeri Aradan Çıkarma”
Bir menajerin en sık karşılaştığı durum şudur: Menajer kulübü bulur, pazarlığı yapar, ancak imza aşamasına gelindiğinde futbolcu veya kulüp “Komisyon ödememek için” menajeri devre dışı bırakıp imzayı atar.
Hukukumuzda buna “Sözleşmenin İhlali” denir. Eğer elinizde geçerli bir “Münhasır (Tek) Yetkililik Belgesi” varsa; futbolcu transferi sizin dışınızda bir menajerle veya kendisi yapsa bile, siz o transferi yapmış gibi komisyon ücretine hak kazanırsınız. Ayrıca haksız fesih nedeniyle tazminat talep etme hakkınız da doğar.
Tahsilat Yeri: TFF UÇK mı, Mahkeme mi?
- Uyuşmazlık Çözüm Kurulu (UÇK): Eğer menajerlik sözleşmesinde uyuşmazlıkların UÇK’da çözüleceği yazıyorsa, dava burada açılır. Süreç hızlıdır (3-6 ay).
- Genel Mahkemeler: Eğer UÇK şartı yoksa, Asliye Hukuk Mahkemelerinde dava açılır.
- FIFA: Uluslararası transferlerden doğan menajerlik alacakları için (örneğin yabancı bir kulüpten alacak) yetkili merci FIFA Football Tribunal (Agents Chamber) dır.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu: Sözleşmedeki “Cezai Şart” Detayı
Değerli menajerler, alacak davalarında elimizi güçlendiren en önemli unsur sözleşmeye eklenen “Cezai Şart” maddesidir.
Sözleşmenize; “Futbolcu, menajeri haksız yere azlederse veya aradan çıkararak transfer yaparsa, sözleşme bedelinin X katı kadar cezai şart öder” maddesini mutlaka ekletmelisiniz. Yargıtay ve TFF kurulları, tacir sayılan menajerlerin sözleşmelerindeki cezai şartları (fahiş olmadıkça) geçerli kabul etmektedir. Bu madde, sadece komisyonunuzu değil, ek tazminatları da almanızı sağlar.
Menajerlik komisyon alacaklarının yanı sıra, temsil ettiğiniz oyuncunun kulüpten olan maaş ve prim alacakları için futbolcu alacakları davası sürecini de eş zamanlı yürütmek gerekebilir.
Sık Sorulan Sorular
Futbolcu “Artık seninle çalışmak istemiyorum” deyip noterden azilname çekti. Ne yapmalıyım?
Tek taraflı fesih (azil), haklı bir nedene dayanmıyorsa (örneğin menajerin görevini ihmal etmesi gibi bir durum yoksa), bu haksız fesihtir. Sözleşmenin kalan süresi boyunca doğacak muhtemel kazançlarınızı (yoksun kalınan kar) tazminat olarak talep edebilirsiniz.
Sözleşmem TFF’ye tescil edilmedi, paramı alabilir miyim?
TFF talimatlarına göre tescil edilmeyen sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklara UÇK bakmaz. Ancak bu, paranızın yandığı anlamına gelmez. Genel mahkemelerde (Borçlar Kanunu kapsamında) “Simsarlık Sözleşmesi” hükümlerine dayanarak dava açabilir ve alacağınızı ispatlayarak tahsil edebilirsiniz.
Hem oyuncudan hem kulüpten komisyon alabilir miyim?
Buna “Çifte Temsil” (Dual Representation) denir. Yeni FIFA ve TFF düzenlemelerine göre; menajer, önceden yazılı rıza alınması şartıyla hem kulübü hem de oyuncuyu aynı işlemde temsil edebilir. Ancak bunun sözleşmede açıkça belirtilmesi gerekir.
Menajerlik alacaklarında zamanaşımı ne kadar?
Futbol menajerliği sözleşmeleri TFF talimatlarına tabi olduğundan, genellikle 2 yıllık hak düşürücü süreye dikkat edilmelidir. Alacağın muaccel olduğu (ödenmesi gerektiği) tarihten itibaren 2 yıl içinde başvuru yapılmazsa hak kaybedilebilir.
Tff Talimatlarına buradan ulaşabilirsiniz.