Boşanma, sadece evlilik birliğinin hukuken sona erdirilmesi değil; tarafların ve varsa çocukların geleceğinin yeniden inşa edildiği kapsamlı bir hukuki süreçtir. Türk Medeni Kanunu’na (TMK) göre boşanma süreci, davanın türüne (anlaşmalı veya çekişmeli) ve dayandığı sebeplere göre farklılık gösterir.
Bu rehberde, boşanma davası süreçlerini, nafaka, velayet ve tazminat gibi temel başlıkları özetledik. İlgilendiğiniz konu başlığına tıklayarak o konuda hazırladığımız detaylı makaleye ulaşabilirsiniz.
1. Boşanma Davası Türleri
Türk hukukunda boşanma davaları, tarafların uzlaşma durumuna göre ikiye ayrılır.
A. Anlaşmalı Boşanma Davası Eşlerin boşanmanın tüm sonuçları (nafaka, velayet, tazminat vb.) üzerinde uzlaştığı ve evliliğin en az 1 yıl sürdüğü durumlarda açılan davadır. En hızlı ve masrafsız boşanma yoludur. Tek celsede sonuçlanabilir. Anlaşmalı boşanma protokolü ve süreç hakkında detaylı bilgi için: Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır? yazımızı okuyabilirsiniz.
B. Çekişmeli Boşanma Davası Eşlerden birinin boşanmak istememesi veya boşanmanın sonuçlarında (örneğin nafaka miktarında veya velayette) anlaşamamaları durumunda açılan davadır. Bu süreçte kusur araştırması yapılır ve iddiaların ispatlanması gerekir. Sürecin nasıl işlediğini öğrenmek için: Çekişmeli Boşanma Davası ve Aşamaları yazımızı inceleyebilirsiniz.
2. Özel Boşanma Sebepleri
Kanunda açıkça sayılan ve ispatlandığında hakimin boşanmaya karar vermek zorunda olduğu sebeplerdir.
Zina (Aldatma) Nedeniyle Boşanma Eşlerden birinin evlilik birliği devam ederken cinsel sadakat yükümlülüğünü ihlal etmesidir. Mutlak bir boşanma sebebidir. Ancak zina öğrenildikten sonra 6 ay içinde dava açılmalıdır. Detaylar için: Zina Nedeniyle Boşanma Davası ve Şartları
Terk Nedeniyle Boşanma Eşlerden birinin, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla evi terk etmesi veya haklı bir sebep olmadan eve dönmemesidir. Bu davanın açılabilmesi için “ihtar” çekilmesi şarttır. İhtar süreci ve şartlar için: Terk Nedeniyle Boşanma Davası
Pek Kötü Muamele ve Onur Kırıcı Davranış Eşe karşı fiziksel şiddet uygulamak, canına kastetmek veya ağır hakaretlerde bulunmak bu kapsamdadır. Detaylı bilgi için: Hayata Kast ve Pek Kötü Muamele Nedeniyle Boşanma
3. Genel Boşanma Sebepleri (Şiddetli Geçimsizlik)
Halk arasında “şiddetli geçimsizlik” olarak bilinen, kanundaki adıyla “evlilik birliğinin temelden sarsılması” durumudur. Eşler arasında mizaç uyumsuzluğu, hakaret, güven sarsıcı davranışlar, cinsel kaçınma gibi durumlar bu başlık altında değerlendirilir. Boşanma davalarının büyük çoğunluğu bu sebebe dayanır. Hangi davranışlar boşanma sebebidir? Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma yazımızı okuyabilirsiniz.
4. Boşanmanın Mali Sonuçları (Nafaka ve Tazminat)
Boşanma davasının en çok tartışılan konuları maddi taleplerdir.
Nafaka Türleri (Tedbir, İştirak, Yoksulluk) Dava süresince eşin geçimi için tedbir nafakası, dava bittikten sonra yoksulluğa düşecek eş için yoksulluk nafakası ve çocuklar için iştirak nafakası talep edilebilir. Kim ne kadar nafaka alır? Nafaka Hesaplama ve Nafaka Türleri yazımıza göz atın.
Maddi ve Manevi Tazminat Boşanmada kusurlu olan taraf, kusursuz veya daha az kusurlu olan eşe tazminat ödemekle yükümlü tutulabilir. Tazminat miktarı neye göre belirlenir? Boşanmada Maddi Tazminat ve Boşanmada Manevi Tazminat yazımızı inceleyin.
Mal Paylaşımı Boşanma davası ile mal paylaşımı davası kural olarak ayrı yürür. 2002 sonrası evliliklerde “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi” esastır ve eşlerin mallar üzerinde yarı yarıya hakkı vardır. Mal paylaşımı süreci için: Boşanmada Mal Paylaşımı ve Tasfiye.
5. Velayet Davaları
Hakim, velayet kararını verirken anne veya babanın talebinden ziyade “çocuğun üstün yararını” gözetir. Çocuğun yaşı, eğitim durumu ve alıştığı düzen kararda etkilidir. Velayet kime verilir? Anne ve Babanın Velayet Hakkı detaylı rehberimizi okuyabilirsiniz.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Boşanma davası, sadece bir dilekçe verip beklemekten ibaret değildir. Özellikle çekişmeli davalarda, iddialarınızı hukuka uygun delillerle (tanık, otel kayıtları, mesajlar vb.) ispatlamanız gerekir. Yanlış strateji veya eksik delil, haklıyken haksız duruma düşmenize ve ciddi maddi kayıplara uğramanıza neden olabilir.
Sürecin başından sonuna kadar bir boşanma avukatı ile çalışmak, hem psikolojik yıpranmayı azaltır hem de haklarınızı tam olarak almanızı sağlar.