Dijital dünyanın sporu olarak kabul edilen E-Spor (Elektronik Sporlar), artık sadece bir “oyun” değil; milyon dolarlık ödül havuzları, sponsorluk anlaşmaları ve profesyonel ligleriyle devasa bir endüstridir. League of Legends (LoL), Valorant, CS:GO gibi oyunlarda mücadele eden profesyonel oyuncular, hukuken “sporcu” statüsüne yaklaşan haklara sahiptir.
Ancak sektörün hızı, hukukun önünde gittiği için birçok genç oyuncu; ağır cezai şartlar, belirsiz kesintiler ve yayın (streaming) gelirlerine el konulması gibi sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır.
Bu yazımızda; E-Spor oyuncu sözleşmelerinin hukuki niteliğini, oyuncuların dikkat etmesi gereken “tehlikeli maddeleri” ve sözleşme fesih süreçlerini inceledik.
E-Spor Sözleşmesi Nedir? İş Sözleşmesi mi?
Türkiye’de E-Spor oyuncusu ile Takım (Kulüp) arasındaki sözleşmelerin hukuki niteliği tartışmalıdır. Ancak baskın görüşe ve Yargıtay’ın iş hukukuna yaklaşımına göre; oyuncunun bir takıma bağlı olması, belirli saatlerde antrenman yapması ve maaş alması nedeniyle bu ilişki “İş Sözleşmesi” niteliğindedir.
Bu ne anlama gelir?
- E-Spor oyuncusu, İş Kanunu’nun koruması altındadır.
- Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve fazla mesai gibi hakları (şartları oluşursa) talep edebilir.
- Takım, oyuncuyu keyfi olarak ve tazminatsız şekilde sözleşmeden çıkaramaz.
Sözleşmelerdeki En Kritik 3 Tuzak
Bir takıma imza atmadan önce şu maddelere büyüteçle bakılmalıdır:
1. Fahiş Cezai Şartlar (Buy-Out Bedelleri)
Takımlar, oyuncunun başka takıma gitmesini engellemek için sözleşmelere çok yüksek (Örn: 100.000 USD) cezai şartlar koymaktadır.
- Hukuki Durum: Borçlar Kanunu’na göre cezai şart serbesttir ancak “ekonomik mahvına sebep olacak” düzeyde fahiş ise, mahkeme tarafından indirilebilir veya geçersiz sayılabilir.
2. Yayın ve Sponsorluk Gelirleri (Twitch/YouTube)
Sözleşmelerde genellikle “Oyuncunun tüm yayın gelirleri takıma aittir” veya “Oyuncu sadece takımın sponsorlarını tanıtabilir” gibi maddeler bulunur.
- Dikkat: Oyuncu, kendi kişisel markasından (Twitch abonelikleri, bağışlar) elde ettiği geliri takıma kaptırmamalıdır. Bu oranların (%70 Oyuncu – %30 Takım gibi) net belirlenmesi gerekir.
3. “Bench”e Çekme (Yedek Bırakma) Tehdidi
Takımlar, performansını beğenmediği veya sözleşme yenilemeyen oyuncuyu “Yedeğe (Bench)” çekerek kariyerini bitirmekle tehdit edebilir.
- Fesih Hakkı: Oyuncunun antrenmanlara alınmaması veya turnuvalardan sebepsiz yere uzaklaştırılması, oyuncuya “Haklı Nedenle Fesih” hakkı verir.
Transfer Süreci ve Bonservis
Futbolda olduğu gibi E-Sporda da transfer dönemi ve bonservis sistemi vardır. Sözleşmesi devam eden bir oyuncu başka takıma gitmek isterse;
- Mevcut takımı ile anlaşarak sözleşmeyi feshetmeli (Bonservis ödenerek),
- Veya sözleşmedeki “Serbest Kalma Bedeli”ni (Buy-out) ödeyerek ayrılmalıdır.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu: 18 Yaş Altı ve Ailelere Uyarı !
E-Spor dünyasında oyuncuların büyük kısmı 15-20 yaş aralığındadır.
- 18 Yaş Altı: Eğer oyuncu 18 yaşından küçükse, imzaladığı sözleşmenin geçerli olabilmesi için Velisi (Anne/Baba) veya Vasisi tarafından da imzalanması zorunludur. Ailenin onayı olmayan sözleşmeler geçersizdir.
- Kariyer Yönetimi: Genç oyuncular “Profesyonel oldum” heyecanıyla, haklarını 5 yıl boyunca takıma devreden sözleşmelere imza atabiliyor. Bir avukat incelemesi olmadan atılan imza, gelecekteki büyük transferlerin önünü tıkayabilir. Unutmayın, E-Spor kariyeri kısadır; hata yapma lüksünüz azdır.
Sık Sorulan Sorular (S.S.S.)
Takım maaşımı/ödül payımı ödemiyor, ne yapabilirim?
Maaşın veya turnuva ödül payının ödenmemesi, oyuncuya sözleşmeyi tek taraflı ve haklı nedenle feshetme hakkı verir. Noterden ihtarname çekerek sözleşmeyi bitirebilir ve serbest kalabilirsiniz.
Sözleşmemde “Rekabet Yasağı” var, ayrılırsam rakip takıma gidemez miyim?
Takımlar, “Ayrıldıktan sonra 1 yıl boyunca başka takımda oynayamazsın” gibi maddeler koyabilir. Ancak E-Sporcunun mesleğini yapmasını tamamen engelleyen bu tür ağır rekabet yasakları, Türk Hukuku’na göre genellikle geçersizdir veya sınırlandırılır.
E-Sporcular sigortalı olmak zorunda mı?
Evet. Eğer oyuncu ile takım arasında bir iş ilişkisi (maaş, mesai, emir-komuta) varsa, takımın oyuncuyu SGK’lı yapması yasal zorunluluktur.
Yabancı takımlarla yapılan sözleşmelerde hangi hukuk geçerlidir?
Eğer oyuncu global bir takımla (örneğin Avrupa merkezli) sözleşme imzalarsa, sözleşmede genellikle o ülkenin hukuku veya uluslararası tahkim kuralları yetkili kılınır. Bu durumda süreç daha karmaşıktır ve uluslararası hukuk desteği gerekir.
E-Spor sözleşmeleri ve uyuşmazlıkları ile ilgili ofisimizle iletişime geçebilirsiniz : İletişim
Türkiye E-Spor Federasyonuna buradan ulaşabilirsiniz.