Boşanma kararı duygusal bir kopuş olsa da işin bir de ekonomik boyutu vardır ve genellikle en büyük kavgalar burada çıkar. Yıllarca verilen emekler, alınan evler, ödenen krediler… Peki, yollar ayrıldığında bu mallar nasıl paylaşılacak?
Halk arasında “yarı yarıya paylaşım” olarak bilinen kural her zaman geçerli midir? Eşiniz sizden habersiz arabayı sattıysa veya evlilikten önce aldığı evin kredisini evliyken ödediyse hakkınız ne olur? Bu yazıda, karmaşık hukuk terimlerini bir kenara bırakıp, mal rejimi tasfiyesinin mantığını ve güncel yargı uygulamalarını anlatıyoruz :
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Nedir?
Türk Medeni Kanunu’nda (TMK) milat kabul edilen tarih 1 Ocak 2002‘dir. Bu tarihten sonra evlenen çiftler için (aksi bir sözleşme yapmadılarsa) yasal mal rejimi “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi”dir.
Bunun anlamı: Evlilik birliği içerisinde, eşlerin çalışarak, emek vererek edindikleri her türlü mal varlığı ortaktır. Tapu veya ruhsat kimin üzerine olursa olsun, diğer eşin bu mal üzerinde “yarısı kadar” (artık değerin yarısı) alacak hakkı vardır. Buna hukukta “Katılma Alacağı” denir. Ancak Her mal “ortak” değildir.
Hangi Mallar Paylaşılmaz? (Kişisel Mallar)
Kanun, bazı malları paylaşım dışı tutar. Bunlara “Kişisel Mal” denir ve diğer eş bunlardan hak talep edemez:
- Miras Yoluyla Kalanlar: Babanızdan kalan ev veya arsa, sadece sizindir.
- Evlilik Öncesi Mallar: Evlenmeden bir gün önce bile almış olsanız, o mal sizindir.
- Manevi Tazminatlar: Size şahsen ödenen manevi tazminatlar.
- Kişisel Eşyalar: Kıyafetler, telefon, saat gibi kişisel kullanıma özgü eşyalar.
Taşınmazların Paylaşımı Nasıl Yapılır?
Yurttaşların düştüğü en büyük yanılgı taşınmazların 1/2 oranında kendi adlarına tescil edileceğini sanmalarıdır. Türk Medeni Kanunu’nun 239. maddesine göre : ”Katılma Alacağı ve değer artış payı ayın veya para olarak ödenebilir.” denilmiş ve alacak hakkından bahsetmiştir. Bu nedenle adına tescil olunan kişi taşınmazın sahibi olmaya devam eder; yargılama neticesinde taşınmazın değerinin yarısının diğer eşe ödenmesine karar verilir.
Kredi ile alınan ve ödemeleri devam eden taşınmazlar bakımından ise durum biraz farklıdır. Evlilik
2002 Öncesi Evlenenlerin Durumu
Eğer 2002 öncesinde evlendiyseniz, o tarihe kadar olan dönem için “Mal Ayrılığı Rejimi” geçerlidir. Yani taşınır/taşınmaz kimin adına kayıtlı ise o kişi taşınmazın sahibi kabul edilecektir. Ancak diğer eş, o malın alınmasında katkısının olduğunu iddia eder ve ispatlarsa katkı payı ödemesi alabilir.
Hesaplama iki aşamada yapılır:
- Evlilik tarihinden 01.01.2002’ye kadar olan mallar (Mal Ayrılığı Rejimi nedeniyle mal, adına tescil olunanın kabul edilir).
- 2002 sonrasında edinilen mallar (Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi nedeniyle yarı yarıya paylaşım esastır).
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Genellikle boşanma davası devam ederken mal paylaşımı davası ‘bekletici mesele’ yapılır. Yani önce boşanmanın kesinleşmesi beklenir. Bu süreçte eşinizin malları elden çıkarmasından korkuyorsanız, vakit kaybetmeden mahkemeden mallar üzerine ‘İhtiyati Tedbir’ konulmasını talep etmelisiniz. Aksi takdirde davayı kazansanız bile tahsil edecek bir mal varlığı bulamayabilirsiniz. Zamanlama, bu davalarda her şeydir.”
Anlaşmalı boşanma davası ile tüm hususlarda anlaşma sağlayabilirsiniz fakat çekişmeli boşanma davası açılacaksa önleminizi en baştan almak her zaman fayda getirir.
Sık Sorulan Sorular
Bu bölümde, ofisimizde müvekkillerimizin en sık dile getirdiği endişeleri ve hukuki gerçekleri derledik.
1. Eşim boşanma davası açılmadan hemen önce arabayı sattı/devretti. Hakkımı kaybettim mi?
Hayır, kaybetmediniz. Kanun koyucu bu durumu öngörmüştür. Eşiniz mal kaçırmak amacıyla boşanma davasından geriye dönük 1 yıl içinde karşılıksız kazandırmalar yaptıysa veya sırf sizin payınızı azaltmak için devir yaptıysa, bu mallar hiç satılmamış gibi hesaba katılır. Buna “Eklenecek Değer” denir.
2. Aldatma (Zina) nedeniyle boşanıyoruz. Mal paylaşımı değişir mi?
Evet, bu çok önemli bir detaydır. Normal boşanmalarda kusur (kimin haklı olduğu) mal paylaşımını etkilemez. Ancak Zina veya Hayata Kast sebebiyle boşanma gerçekleşirse, hakim kusurlu eşin “Katılma Alacağı” payını azaltabilir veya tamamen kaldırabilir (TMK m. 236/2). Bu, aldatılan eş için ciddi bir hukuki kozdur.
3. Düğünde takılan altınlar (ziynet eşyaları) kime aittir?
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre; düğünde kime takılırsa takılsın (erkeğe veya kadına), ziynet eşyaları kadına bağışlanmış sayılmaktaydı. Lakin Yargıtay 2. Hukuk Dairesi yeni görüş benimseyerek takıların kime takıldı ise ona ait olacağı görüşü benimsenmiştir. Bu husustaki detaylı yazımızı okuyabilirsiniz : Ziynet Alacağı Kime Aittir?
4. Mal paylaşımı davası ne zaman açılmalı?
Boşanma davasıyla birlikte talep edilebileceği gibi, boşanma davası bittikten sonra ayrı bir dava olarak da açılabilir. Ancak mal paylaşımı davasının görülebilmesi için boşanma kararının kesinleşmesi gerekir.
5. Şirket sahibi eşin şirket hisseleri paylaşılır mı?
Şirket evlilik birliği içinde kurulduysa veya sermayesi “edinilmiş mal” grubundan karşılandıysa, diğer eşin şirket hisseleri ve kâr payı üzerinde hakkı vardır.
