Boşanma davası sonrası mal paylaşımı nasıl yapılır? Edinilmiş mallar ve kişisel mallar ayrımı nedir? 2025 güncel Yargıtay uygulamalarıyla mal rejimi tasfiyesine dair tüm merak edilenler.
Boşanma süreci, taraflar için manevi açıdan yıpratıcı olduğu kadar, maddi sonuçları bakımından da oldukça karmaşık bir süreçtir. Müvekkillerimizden en sık duyduğumuz sorulardan biri şudur: “Evliyken aldığımız ev/araba ne olacak? Yarı yarıya mı paylaşacağız?”
Türk Medeni Kanunu’nun 2002 yılında geçirdiği köklü değişimle birlikte, eşler arasındaki mal paylaşım esasları yeniden belirlenmiştir. Bu yazımızda, boşanma sonrası mal paylaşımının (hukuki adıyla Mal Rejimi Tasfiyesi) nasıl yapıldığını, hangi malların paylaşıma dahil edildiğini ve sürecin nasıl işlediğini detaylarıyla ele alacağız.
Yasal Mal Rejimi: Edinilmiş Mallara Katılma
1 Ocak 2002 tarihinden sonra evlenen çiftler için yasal olarak “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi“ geçerlidir. Eşler evlenirken noter huzurunda “Mal Ayrılığı” gibi farklı bir rejim seçmedilerse, kanun otomatik olarak bu rejimi uygular.
Bu rejimin temel mantığı şudur: Evlilik birliği içerisinde, eşlerin emek vererek edindikleri mallar ortaktır ve boşanma halinde kural olarak yarı yarıya paylaşılır. Ancak burada “Kişisel Mallar” ve “Edinilmiş Mallar” ayrımını çok iyi yapmak gerekir.
Hangi Mallar Paylaşılır? (Edinilmiş Mallar)
Kanuna göre, evlilik süresi boyunca karşılığı verilerek edinilen malvarlığı değerleri paylaşıma tabidir. Bunlar şunlardır:
- Çalışma Karşılığı Edinilenler: Maaş, ücret ve mesleki kazançlarla alınan ev, araba, arsa vb.
- Sosyal Güvenlik Ödemeleri: Emekli ikramiyesi, kıdem tazminatı gibi ödemeler.
- Kişisel Malların Gelirleri: Örneğin, size babanızdan miras kalan bir dükkan “kişisel maldır” ve paylaşılmaz. Ancak bu dükkandan evlilik süresince elde edilen kira gelirleri “edinilmiş maldır” ve paylaşıma dahil edilir.
Hangi Mallar Paylaşılmaz? (Kişisel Mallar)
Boşanma aşamasında eşinizin hak talep edemeyeceği, tamamen size ait olan mallardır:
- Evlilik Öncesi Mallar: Evlenmeden önce sahip olduğunuz her türlü malvarlığı.
- Miras ve Bağışlar: Evlilik devam ederken size miras yoluyla kalan veya ailenizin bağışladığı mallar.
- Manevi Tazminatlar: Herhangi bir sebeple aldığınız manevi tazminatlar.
- Kişisel Eşyalar: Sadece sizin kullanımınıza özel eşyalar (kıyafet, makyaj malzemesi, saat vb.).
Mal Paylaşımı Hesabı Nasıl Yapılır? (Katılma Alacağı)
Halk arasında “yarı yarıya paylaşım” olarak bilinse de, hukuk tekniğinde bu durum bir malın tapusunun ikiye bölünmesi değil, parasal bir alacak hakkıdır. Buna “Katılma Alacağı” denir.
Hesaplama kabaca şu formülle yapılır:
(Edinilmiş Malların Toplam Değeri) – (Bu Mallara Ait Borçlar) = Artık Değer
Ortaya çıkan bu “Artık Değer”in yarısı, diğer eşin alacak hakkıdır. Örneğin; evlilik içinde krediyle bir ev alındıysa, evin güncel değerinden kalan kredi borcu düşülür, kalan miktar ikiye bölünür.
Değer Artış Payı Nedir?
Bu husus sıklıkla gözden kaçar ancak çok önemlidir. Eğer eşlerden biri, diğerinin malvarlığına bir katkıda bulunmuşsa (örneğin; kadının babasından kalan parayı, kocası üzerine kayıtlı evin tadilatına harcaması gibi), bu katkısını geri isteme hakkına sahiptir. Buna “Değer Artış Payı Alacağı” denir ve bu hesaplama, genel paylaşımdan ayrı olarak yapılır.
Mal Paylaşımı Davası Ne Zaman Açılır?
Boşanma davası ile mal paylaşımı davası teknik olarak birbirinden farklı davalardır.
- Boşanma davası devam ederken mal paylaşımı davası açılabilir.
- Ancak mahkeme, mal paylaşımını sonuçlandırmak için boşanma kararının kesinleşmesini bekler (Bekletici Mesele).
- Zamanaşımı: Boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıl (bazı durumlarda 1 yıl) içinde bu dava açılmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Eşimden kalan miras boşanmada paylaşılır mı?
Hayır, miras yoluyla intikal eden mallar “kişisel mal” sayılır ve boşanma sonrası mal paylaşımına dahil edilmez.
Mal paylaşımı davası ne zaman açılmalıdır?
Boşanma davasıyla birlikte veya boşanma davası bittikten sonra açılabilir. Zamanaşımı süresi boşanma kesinleştikten sonra 10 yıldır.
Evlenmeden önce aldığım ev paylaşılır mı?
Hayır, evlilik tarihinden önce edinilen mallar kişisel maldır ve eşiniz bu mallar üzerinde hak iddia edemez.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu:
Mal Paylaşımında En Sık Yapılan Hata: Tapu Kiminse Mal Onundur Yanılgısı
“Müvekkillerimin sıklıkla düştüğü en büyük yanılgı, taşınmazın veya aracın tapusu/ruhsatı kimin üzerineyse, boşanma anında malın tamamen o kişide kalacağını düşünmeleridir. Türk Hukukunda 2002 sonrası geçerli olan ‘Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi’ gereği, evlilik birliği içinde emek karşılığı edinilen mallarda, tapu eşlerden hangisinin üzerine olursa olsun, diğer eşin o malın değeri üzerinde yarı yarıya (1/2) hakkı (katılma alacağı) bulunur. Ayrıca unutulmamalıdır ki; mal paylaşımı davası, boşanma davasından ayrı bir davadır. Boşanma davası kesinleşmeden mal paylaşımı davası sonuçlanmaz, ancak hak kaybı yaşamamak için sürecin başında tedbir talep edilmesi ve davanın doğru zamanda açılması hayati önem taşır.
Mal paylaşımı davaları, hesaplamaların (bilirkişi raporlarının) ve ispat yükünün çok teknik olduğu davalardır. Hangi malın miras, hangisinin alın teriyle kazanıldığının ispatı davanın kaderini değiştirir. Hak kaybına uğramamak adına sürecin başından itibaren alanında uzman bir avukatla ilerlemek en sağlıklı yoldur.
Türk Medeni Kanunu’na ve ilgili kanunlara buradan ulaşabilirsiniz.