İş sözleşmesi feshedilirken bazı durumlarda işçinin savunmasının alınması gerekmektedir. Nitekim işveren tarafından geçerli nedene dayanarak yapılacak fesihlerde işçinin savunması alınmalıdır.
İş Kanunu’nun 18. maddesine göre ; ‘Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır ’ demektedir.
Bu tanıma göre geçerli neden ; haklı neden (İş Kanunu 25. maddede sayılan haller) kadar ağır olmamakla birlikte işin ve işyerinin işleyişini olumsuz yönde etkileyen ve taraflardan biri için iş ilişkisinin devamını zor kılan nedenlerdir.
Haklı Nedene Dayanarak Yapılan Fesihlerde Savunma
İş Kanunu’nun 25. maddesi haklı nedenleri düzenlemiş olup bu nedenlerin varlığı halinde iş sözleşmesinin haklı olarak feshedilebileceği düzenlenmiştir. Fakat haklı nedene dayanarak yapılacak fesihlerde işçinin savunmasının alınması zorunluluğu düzenlenmemiştir. Bu nedenle İş Kanunu’nun 25. maddesine dayanarak haklı nedenle yapılan fesihlerde işçinin savunmasının alınması zorunluluğu yoktur.
Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2010/38536, K. 2013/1601, T. 16.01.2013: “Ayrıca, mahkeme tarafından işçinin savunması alınmadan feshin yapılması feshin haksız olduğu yönünde ayrı bir gerekçe olarak değerlendirilmiş ise de 4857 sayılı İş Kanunu’ nun 25/II. maddesi uyarınca yapılan haklı nedenle fesihlerde işçinin savunmasının alınmasının zorunlu olmadığı hususunun gözetilmemesi doğru görülmemiştir.”
Yargıtay, İçtihatları Birleştirme BGK, E. 2017/9, K. 2018/10, T. 19.10.2018: “4857 sayılı İş Kanunu’nun 25’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince almış olduğu sağlık raporları nedeniyle derhal fesihlerde, işçiden savunma alınmasının gerekmediğine 19.10.2018 günlü ilk oturumda esas hakkında üçte ikiyi aşan oy çokluğu ile karar verilmiştir.”
Geçerli Nedene Dayanarak Yapılan Fesihlerde Savunma
Geçerli nedenle fesih de kendi bünyesinde iki ana başlıkta incelenmektedir. İş kanunu 18. maddesinde de belirtildiği üzere ya işçinin yeterliliğinden veya davranışlardan kaynaklı bir sebep olmalı ; ya da işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan bir sebep olmalıdır. Peki hangi nedene dayalı olarak işçinin savunması alınmalıdır ?
İşçinin yeterliliğinden veya davranışlarından dolayı geçerli nedene dayalı olarak iş sözleşmesinin feshedilmesi isteniyorsa mutlaka işçinin savunması alınmalıdır. İşçinin savunması alınmadan bu sebebe dayalı olarak yapılan fesihler haksız fesih olacak ve işe iade davaları işçi lehine sonuçlanacaktır.
İş Kanunu’nun 19. maddesine göre ; ‘..Hakkındaki iddialara karşı savunmasını almadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez..’ denilmiştir. Madde metninde de görüldüğü üzere ancak ve ancak işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle fesih söz konusu olunca savunma şartı devreye girecektir. Buna göre savunmanın alınması gereken fesih ve şartları şu şekildedir :
- İş güvencesinden yararlanan bir işçi olmalı
- İşçinin sözleşmesi kişiliğinden kaynaklanan sebeplerle feshedilmeli
- Fesih bildirimi yapılmadan savunması alınmalı
Bu şartların varlığı halinde usulüne uygun bir fesihten söz edebiliriz. İşçinin savunmasının alınması konusunu detaylıca incelemek gerekirse :
İşçinin Kişiliğinden Kaynaklanan Nedenler ve İşçinin Savunması
İşçi ve işveren arasındaki iş ilişkisi, işçinin davranışları veya verimi nedeniyle sekteye uğramış ise ve bundan dolayı işverenden bu iş ilişkisinin devamı beklenemiyorsa bu geçerli nedene dayalı olarak iş ilişkisi feshedilebilecektir. Burada işçinin kişiliğinden kaynaklanan sebepler ya işçinin performansından (yeterliliğinden) ya da davranışlarından (kusurlarından) kaynaklanacaktır. Bu şartın yanı sıra işçinin bu yetersizliği iş ilişkisine de olumsuz etki etmelidir. Böyle bir fesih söz konusu ise işçinin mutlaka savunması alınmalıdır. Aksi halde yapılan fesih İş Kanunu’nun 19. maddesine aykırılık teşkil edecek ve haksız fesih sonucunu doğuracaktır.
Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2016/8113, K. 2017/4488, T. 21.03.2017: “Yukarıda ayrıntılı bir biçimde açıklandığı üzere; işçinin davranışlarından dolayı iş akdinin geçerli nedene dayalı olarak feshedilebilmesi için fesih öncesinde savunmasının alınması gereklidir. İşçinin savunmasının alınmaması başlı başına feshin geçersizliği sonucunu doğuracaktır. Somut olayda fesih öncesinde davacının savunmasının alınmadığı anlaşıldığından, davanın kabulü yerine yazılı şekilde reddi hatalıdır.”
İşçinin Savunmasının Alınmasında Usul
İş sözleşmesi, işçinin kişiliğine dayalı sebeplerle feshedildiği takdirde işçinin savunmasının alınması zorunluluğu açıktır. Bu zorunluluk yerine getirilirken dikkat edilmesi gereken bazı hususlar söz konusudur. Nitekim işçinin savunmasının ne zaman alınması gerektiği, ne şekilde alınması gerektiği feshin geçerli mi geçersiz mi olduğu konusunda önem taşımaktadır.
İşveren Savunma Talep Etmelidir
İşveren, hangi hususta ve hangi gerekçe ile savunma talep ettiğini ; olayları ve detaylarını da bildirerek işçiye bildirmelidir. Bu bildirimde işçinin savunması için yeterli süre vermeli, bu süre içerisinde savunmasını yazılı olarak yapması gerektiğini, savunmasını bu süre içerisinde yapmadığı takdirde savunma hakkında vazgeçeceğini ihtar ederek belirtmelidir.
İşe iade yargılamasında ispat yükü işverende olduğundan ötürü işveren tüm süreci yazılı olarak yürütmelidir. Savunma talep yazısı da bu nedenle yazılı olmalı ve işçinin tebliğ aldığına dair şerh işçi tarafından evraka not düşülmelidir.
İşçiye Savunma İçin Uygun Bir Süre Verilmelidir:
İşçinin savunmasının alınması durumunda, işçiye savunma için uygun bir süre verilmelidir. Her ne kadar buna ilişkin İş Kanunu ve çerçeve kanunlarda bir hüküm bulunmasa da hakkaniyet kuralları doğrultusunda bu şekilde davranmak gerekmektedir. İşçiye makul bir süre verilmediği takdirde işçinin savunma hakkı zedelenmiş olacak, bu nedenle yapılan fesih geçersiz bir fesih olarak nitelendirilecektir.
Tüm bunların yanı sıra geçerli bir fesihten söz edebilmek için ; işverenin işçisinden savunma talep ettiği zaman dilimi de önem taşımaktadır. Şayet işveren fesih bildiriminde bulunmuş olup kanunda belirtilen ihbar süreleri içerisinde savunma alma işlemine girişmiş ise bu savunma geçersiz kabul edilecek ve sözleşmenin bu şekilde feshi geçersiz sayılacaktır.
İşçinin Yazılı Savunması Alınmalıdır
İş Kanunu’nun 19. maddesinde işverenin fesih bildirimini yazılı olarak yapmakla yükümlü olduğu açıktır. Fakat madde devamında savunma zorunluluğundan bahsedilirken herhangi bir yazılılık şartından söz edilmemiştir. İş Kanunu’nun 109. maddesine göre ise işçiye yapılan her bildirimin yazılı olarak yapılması zorunluluğu söz konusudur. Bu maddeden kıyasla işçinin savunmasının yazılı ve imzalı olarak alınması gerektiği kanaatindeyiz.
Nitekim işçinin savunması sözlü olarak da alınabilir fakat bu husus, şayet ilişki dava aşamasına taşınırsa, ispat bakımından sorun doğuracaktır. İşbu nedenle işçinin savunmasının yazılı olarak alınması hem işveren hem de işçi açısından ispat sorununu ortadan kaldıracaktır.
İşçi Savunma Yazısı Vermek Zorunda Mıdır?
İşveren, savunma talep yazısını işçiye tebliğ ettikten sonra uygun bir süre vermeli ve işçinin savunmasını ibraz etmesini beklemelidir. Ancak işçi savunmasını ibraz etmek zorunda değildir. Savunmasını belirtilen sürede vermeyen işçi, hakkındaki tüm iddiaları reddetmiş kabul edilecektir.
Hukukumuz sessiz kalma eylemini ret olarak kabul etmektedir fakat tavsiyemiz; ileride haklılığınızın ispatı bakımından gereken savunmanın yazılı olarak sunulmasıdır.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
İş sözleşmesi işçinin verimine veya davranışına bağlı sebeplerle feshediliyorsa muhakkak işçinin savunması alınmalıdır. Savunma alınırken usullere uyulmalı, disiplin soruşturması yapılmalıdır. İşçinin savunmasının alınmadan geçerli nedene dayalı olarak yapılan fesih ; geçersiz fesih kabul edilecek ve işe iade davası işçi lehine sonuçlanacaktır. Bunun yanı sıra savunma alınırken ispat bakımından savunma yazılı olarak alınmalı, işçiye imzalatılmalıdır. Gerek işveren gerek işçi bakımından savunma süreci ile ilgili hukuk büromuz ile iletişim kurabilirsiniz : İletişim
İlgili Linkler
İş sözleşmesinin feshinde haklı neden geçerli neden ayrımına ilişkin yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba. 12 yıldır aynı iş yerinde çalışmaktayım. İşimiz ile alakalı olmayan bir ürünü bize psikolojik baskı yaparak sattırmaya çalışıyorlar.Her sabah toplantı yapılıp böyle satın şöyle satın aslanlarım kaplanlarım gbi laflar ediliyor. Satmassak isyanciya çıkıyor adımız.Ciddi bir tazminat hakkım war. Kawga edip haksız duruma düşmek istemiyorum.ne önerirsiniz
Merhaba,
Bu hususun değerlendirilebilmesi için ne iş yaptığınız ne sattığınız ve sizden ne satılması istendiği hususlarında bilgi vermeniz gerekmektedir. Ayrıca iş tanımınızın iş sözleşmesinde veya şirket içi yazışmalarla belirlendiği yazılı bir evrak var mıdır ? Varsa tüm bu hususları tarafımıza e-mail yoluyla iletiniz : info@emreulusoy.av.tr
3 yıllık bir iş yerinden çıkartılacam içerde 3 savunmam var ayrı ayrı tarihlerde 1 savunmam fatura kaşe olmaması 2 savunma işe 10 dk geç gelmem 3 savunma fatura parçalamak bu durumda tazminat hakkım var mı
Merhaba,
İşten çıkarılmanız sonrasında ofisimizi arayınız, işe iade davası için detayları görüşebiliriz : 0216 550 33 23
Merhaba işçi savunma yazma esnasında başka bir çalışandan yardım alabilir mi? Konu ile ilgisi olmayan birinden yardım talep edebilir mi? Ve yardım eden kişi savunma yazma esnasında kişiye yön gösterebilirmi?
Merhaba,
İşveren işçinin savunmasını almak istiyor ise işçiye makul bir süre vermelidir. İşçi verilen bu makul sürede bir avukattan veya başka birisinden destek isteyebilir.
Merhaba kamu üniversitesinde güvenlik görevlisiyim. Zamanında taşerondan kadroya geçenlerden. O günden sonra 4 tutanak yazdılar. 1 tanesi nöbet yerini 5 dk erken terketmek. 1 tanesi görev başındaki arkadaşı meşgul etmektenmiş. 2 defada gelen kişileri kayıt yapmadan içeriye aldığım için görevi yetersiz yapmaktan yazmışlar. Bu son tutanaktan sonra işten çıkarabilirlermi? Tazminat hakkım yanıyormu? Ne yapmam lazım yardımcı olurmusunuz
Merhaba,
İşin işleyişini aksatmamanız ve görevlerinizi sağlıklı ifa etmeniz gerekmektedir. Tutulan tutanakların haksız olmadığını belirtmişsiniz. Yine de bu tip durumlarda işveren, fesih için gerekli olan sürede hareket etmelidir. İş sözleşmeniz feshedilirse tarafımıza işe iade ve diğer davalar için ulaşabilirsiniz.
Merhabalar. Kolay gelsin. Ben Özel bir şirkette Güvenlik Görevlisi olarak görev yapmaktayım. işyerinde herhangi bir durumda, tarafımdan alınacak savunma tutanağının bir süresi var mıdır? örneğin benden 2023 yılında 2 tane savunma tutanağı almış olsunlar. 2024 yılına girdiğim anca o tutanakların bir hükmü kalıyor mu?
Merhaba,
Fesih hakkını gerekli soruşturma süreci tamamlandıktan sonra 6 iş günü içerisinde kullanmalıdır işveren. 1 yıl önceki konu ile ilgili savunmanızı alarak iş sözleşmenizi feshedemez. Feshedilirse haksız bir fesih olur.
Merhaba yazılı savunma sonrası iş yeri sözlü savunma da almak isterse, bu sözlü savunmaların kayıt altında yapılması zorunlu mu ? İş yeri sözlü savunmayı kayda almıyorsa savunma vermemek gibi bir hakkımız var mı ? Eğer kayda alacağını söylerse bizim de ayrıca kayda alma hakkımız var mı ?
Merhaba,
Sözlü savunma usulü işçi ile ilgili hüküm kurma hususunda sağlıklı bir yöntem değildir. Savunma yazılı bir şekilde alınmalı ve işçiye makul bir süre verilmelidir. Eğer sözlü savunmanız kayda alınmazsa siz yaşananları yazılı bir şekilde (e-mail vs.) işverene bildirebilirsiniz.
Merhaba 3 senedir özel bir hastanede çalışıyorum işe 15-20 dk geç geldiğim için yarından itibaren tutanak tutulacağını söyleyip bugün tutanak tutuldu mesaim bitmeden de savunma yazmam istendi savunma yazmasam ellerinde beni işten çıkartmaları için bir sebep olur mu
Merhaba,
İşe geç kalma hallerinde savunma talep edilebilir. Tek seferlik geç kalma nedeniyle iş sözleşmenizi feshetmek haksız bir fesih olur. Savunma için size makul süre verilmelidir. Savunma alma işlemi oldu bittiye getirilmemelidir.
Merhaba mehmet bey iş yerim kurumsal müşteri memnuniyeti ve tanıdığım müşterilerin açısından kasa taahhütnamesini bilmediğimden kendi numaramla kendi kasamdan değişim de kolaylık için işlem yaptım bi kaç kez şirket benden savunma istemiş savunmamı aynı gün yazmamı istediler 2 iş günü hakkım olduğu halde sonra ben ek savunma yazıp durumumu açıkladım o ek savunmayı da gönderdik bu sizce işten çıkarmak için yeterli mi yoksa uyarı mı gelir yardımcı olursanız sevinirim 5 gündür cevap gelmedi
Merhaba,
Olaya ilişkin tüm belgeleri incelememiz ve sizi ayrıca dinlememiz gerekir ki bir yorum yapabilelim. Bu halde yapılacak bir yorum sağlıklı olmayacaktır. Savunma talep edildi ise işçiye makul bir süre verilmelidir.
Merhaba Mehmet bey savunma talebinden sonra karar kaç günde Açıklanır belirli bir süresi var mı onun
Merhaba,
Disiplin soruşturmasının şirket içerisinde nasıl ve ne şekilde ilerlediği önemlidir. Sonrasında ise 6 iş günü içerisinde hakkınızda karar verilmesi gerekmektedir.
Merhaba savunmam isdendi fakat 12 gün oldu henüz cevap gelmedi bu durumda belli bir süre varmıdır herhangi bir dönüş olmadı 12 gün önce savunma verdim ve geri dönüş yok
Merhaba,
İşçinin savunması alındıktan sonra disiplin/soruşturma sürecinin de tamamlanmasının ardından işveren, 6 iş günü içerisinde fesih için eylemde bulunmalıdır. Aksi halde o gerekçeye dayanarak iş sözleşmesini feshedemez.
Merhaba Mehmet bey 31 /08/2024 cümartesi gece 3 de iş yerinde bi tartışma yaşadım karşı taraf şahsıma karşı sözlü hakaret etti ve ben onu uyardım ve ben yakasını tutup sen bu iş kıyafettine dua et dedim sonra beni sıkayet etıp bogazıma sarıldı diye yalan söylemiş ne yapmalıyım aradan 5 gün geçmesine rağmen beni çağırmadılar suanda çalışmaktayım bu konuyla ılgılı ne olur yardımcı olursanız sevınırım
Merhaba,
Siz de olayı anlatan bir dilekçe ile işverene bildirimde bulunabilirsiniz.
Merhaba Emre Bey, isveren yazili savunma istedi savunma teslim edildikteb sonra kac gun icerisinde islem baslatma hakki bulunmaktadir?
Bir de yazili savunmayi yetersiz gorup sozlu savunmaya(kiskirtmak icin) cagirma hakki bulunmaktadir midir?
Sozlu savunmaya gitmeyip tekrar yazili hak talep edebilir miyiz?
Sozlu savunmaya gitmezsek kaybimiz ne olur?
Cok Tesekkurederim
Merhaba,
Gerekli soruşturma ve araştırma sonlandıktan sonra 6 iş günü içerisinde işlem yapılmalıdır. Aksi halde iş sözleşmenizin feshinde o nedene dayanılamaz.