Kadın çalışanların gebelik dönemlerinde nasıl ve ne sürelerle çalıştırılacağından bahsetmiştik. Kadın çalışanın annelik döneminde çalışma süreleri ve doğum izni yazımıza ulaşabilirsiniz. Kadın çalışanların hamilelik sürecinde ve sonrasında çalışma süreleri ve diğer hakları ile alakalı olarak İş Kanunu‘nun 74. maddesi önem taşır. Gerçekten İş Kanunu’nun 74. maddesi incelendiğinde detaylı olarak bu hususların düzenlendiği görülecektir. İlgili maddede doğum sonrası ücretsiz izin hakkı şu şekilde düzenlenmiştir :
”Kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra onaltı hafta olmak üzere toplam yirmidört haftalık süre için çalıştırılmamaları esastır. Çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenir. Ancak, sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki iki haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, kadın işçinin çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere eklenir. (Ek cümle: 13/2/2011-6111/76 md.) Kadın işçinin erken doğum yapması halinde ise doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılmayacak süreler, doğum sonrası sürelere eklenmek suretiyle kullandırılır. (Ek cümleler: 29/1/2016-6663/22 md.) Doğumda veya doğum sonrasında annenin ölümü hâlinde, doğum sonrası kullanılamayan süreler babaya kullandırılır. Üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen eşlerden birine veya evlat edinene çocuğun aileye fiilen teslim edildiği tarihten itibaren sekiz hafta analık hâli izni kullandırılır. (Ek cümle:22/4/2026-7578/15 md.) Bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte veya münferit olarak koruyucu aile olan işçiye, çocuğun teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine on gün ücretsiz izin verilir.’ 22/4/2026 tarihli ve 7578 sayılı Kanunun 15 inci maddesiyle birinci fıkranın birinci cümlesinde yer alan “doğumdan sonra sekiz” ibaresi “doğumdan sonra on altı” şeklinde, “toplam on altı” ibaresi “toplam yirmi dört” şeklinde, üçüncü cümlesinde yer alan “üç” ibaresi “iki” şeklinde değiştirilmiştir.
Birinci fıkra uyarınca kullanılan doğum sonrası analık hâli izninin bitiminden itibaren çocuğunun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla ve çocuğun hayatta olması kaydıyla kadın işçi ile üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçilere istekleri hâlinde birinci doğumda altmış gün, ikinci doğumda yüz yirmi gün, sonraki doğumlarda ise yüz seksen gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilir. Çoğul doğum hâlinde bu sürelere otuzar gün eklenir. Çocuğun engelli doğması hâlinde bu süre üç yüz altmış gün olarak uygulanır. Bu fıkra hükümlerinden yararlanılan süre içerisinde süt iznine ilişkin hükümler uygulanmaz.
Yukarıda öngörülen süreler işçinin sağlık durumuna ve işin özelliğine göre doğumdan önce ve sonra gerekirse artırılabilir. Bu süreler hekim raporu ile belirtilir.
Madde metni açık olup doğum izinlerinde bu hususlar esas alınmalıdır.
Doğum Sonrası Ücretsiz İzin İçin İşverene Yazılı Başvuru
Doğum yapan kadın, 16 haftalık izni sonrasında ücretsiz izin hakkından faydalanmak istiyor ise işverene bu hususta başvuru yapmak zorundadır. Yapılan başvuru sözlü olsa da geçerli olacaktır lakin ileride açılacak davada ispat sorunu ortaya çıkacaktır. Bu nedenle çalışanlar muhakkak yazılı bir talepte bulunmalıdır. Böylelikle aşağıda izah edeceğimiz üzere ücretsiz izin hakkı kullandırılmayan işçiler ileride açacakları davada bu hususta talepte bulunduklarını ispat edebileceklerdir.
Ücretsiz İzin Başvurusu Sonrası İşverenin Kararı
Doğum sonrası ücretsiz izin hakkını kullanmak için işverene yazılı başvuru yapan çalışan, İş Kanunu 74. maddenin emredici hükmü nedeniyle neticesi belli olan bir başvuru yapmaktadır. Bu maddede işçiye bir hak tanınmış olup madde metni emredici hüküm niteliği taşımaktadır. Böyle bir talep karşısında işveren, işçiye yasa kapsamında gereken süreyi izin olarak vermelidir.
Ücretsiz İzin Talebi Kabul Edilmeyen İşçinin Sözleşmesini Haklı Nedenle Feshetmesi
İşverene başvuru yapan çalışana İş Kanunu 74. madde kapsamında istediği ücretsiz izin kullandırılmaz ise işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilecektir. Aşağıda sunulan Yargıtay Kararında bu husus şu şekilde vurgulanmıştır : ” 4857 sayılı İş Kanunu’nun 74/5 maddesi gereği; isteği halinde kadın işçiye on altı haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde on sekiz haftalık süreden sonra altı aya kadar izin verileceği bildirilmektedir. Söz konusu iznin kullanılması talebi işverene fesih hakkı vermeyeceği gibi kullandırılmaması davacının feshini haklı hale getirecektir. Bu anlamda izin talebinin kabulünün de kanuni bir yükümlülük olduğu görülmektedir.” Yargıtay Kararı açık olup usulüne uygun bir talep karşısında işveren işçisini bu haktan mahrum bırakırsa haklı fesih imkanı doğacaktır.
Başka Yargıtay kararlarına ulaşmak için sorgulama ekranına buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba ben zorlu bir gebelik yaşadım erken doğum yaptım depremden dolayı 4 yıldır çalıştığım özel sektörden doğum iznimi kullandım ücretsiz 6 ay iznimi de kullanmakta iken iş verenime Part time çalışma hakkımı da kullanıcam ücretsiz iznim sonrası diye beyan edecekken bu şartlar bize uymuyor çıkışını vercez tasmınatını vercez denildi acaba tazmınat haklarım nelerdir yıllık iznim var kullanmadığım 14 gün ücretsiz iznimin 4 ayını kullandım kıdem den düşer mi nasıl hesab yapmalıyım yanıltılmak istemiyorum işverenin tarafından
Merhaba,
Haklarınız hususunda bilgi almak isterseniz yazılarımızdan faydalanabilir, dilerseniz ofisimizde hukuki danışmanlık alabilirsiniz. Kullanılmamış yıllık izniniz var ise bunların bedeli size ödenmelidir.
657 sayılı devlet memurları kanunu Eşi doğum yapana da doğum sonrası iki yıl aylıksız izin verilir diyor, doğum sonrası bosanma olursa, erkek bu 24 ay aylıksız izin hakkını kaybediyor mu, bu hususta net ve resmi bilgi nerede mevcut ihtiyaç halinde gosterebilmek için lütfen, tesekkurler
Merhaba,
Bu hususta net bilgi bulmanız çok mümkün değil. Kanunu yorumlamak gerekir, buradaki erkeğe verilen izin eşine yardım etmesi için değil çocuğun ihtiyaçları için verilmektedir. Bu nedenle boşanma halinde velayetin kimde olduğuna göre somut olayı yorumlamak gerekmektedir.
Velayet annede ise, boşanmış baba doğum sonrası 24 ay aylıksiz izin kullanabilir mi?
Merhaba ben doğum sonrası 6 aylık ücretsiz izindeyim bitince valısmak istemiyorum ama istifa edeceğim fakat ihbar süresini çalısmamı istiyorlar Bu durumda ihtarname çekme hakkım varmı
Merhaba,
Sözleşmeyi feshetmek için haklı veya geçerli nedenleriniz varsa bu nedenlere dayanarak feshedebilirsiniz lakin böyle bir nedeniniz yok ise ihbar süresinde çalışmanız gerekmektedir. Aksi halde ihbar tazminatı için işveren tarafından dava açılabilir.
Merhaba yeni doğum yaptım raporluyum raporum bittikten sonra 6 ay ücretsiz iznimi kullanmak istiyorum 2 cocugum var ola ki iznim bittikten sonra çocuğuma bakacak birini bulamadım 6 ay ücretsiz iznimi kullandiktan sonra istifa edersem iş yeri benden bisey talep edebilir mi yani 6 ay ücretsiz iznimi kullandiktan sonra iş başı yapmak zorunda mıyım
Merhaba,
İşveren, istifa etmeniz halinde ihbar sürenizde çalışmanıza devam etmenizi isteyebilir. Bu halde çalışmak zorundasınız. İhbar süresinde de çalışmak istemezseniz ihbar tazminatı ödemek durumunda kalabilirsiniz.
Merhaba, 16 haftalık annelik iznim bitti ben işe başladım. Fakat çocuğa bakacak kimsem olmadığı için işe başladıktan sonra ücretsiz izne ayrılmak istiyorum. Ücretsiz izni işe başladıktan sonra talep edebiliyor muyuz? Edebiliyorsak ne kadar sonraya kadar talep edebiliyoruz?
Merhaba,
Bu hususta işverene başvuru yapmanız gerekmektedir. Yasada herhangi bir kısıtlama yok.
Merhaba kamuda farklı tarihlerde her doğum için ayrı ayrı ücretsiz izin talebinde bulunabiliyormuyuz. Yoksa sadece 1 doğumdamı 24 aylık hakkımız bulunmaktadır. Teşekkürler.
Merhaba,
Her bir doğum için izin kullanma hakkınız mevcuttur.