İş sözleşmesi; bir tarafın bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın da bu iş karşılığı ücret ödemesinin temel alındığı sözleşmedir. İş sözleşmesi tarafların iradeleriyle kurulduğu gibi aynı şekilde tarafların iradeleriyle sona ermektedir. Bu irade beyanı tek taraflı olabileceği gibi karşılıklı da olabilir. Bunun yanı sıra irade dışı sebeplerle de bu sözleşmenin sona ermesi mümkündür.
İş sözleşmesinin fesih bildirimi ile sona erdirilmesi, hukukumuzda birçok yükümlülüğü beraberinde getirmekle kalmayıp birçok sorunun da ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Nitekim işverenler tarafından haksız fesihler gerçekleştirilmekte, kanunun öngördüğü fesih sürelerine uyulmamakta ve işçiler mağdur edilmektedir. İşbu nedenle geçerli bir feshin nasıl yapılması gerektiği ve haksız surette feshedilen iş sözleşmesinin ne gibi sonuçlar doğuracağını irdelemek yerinde olacaktır.
İş Sözleşmesinin Fesih Halleri : Haklı ve Geçerli Nedenle Fesih
4857 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sözleşmesinin feshi, “haklı neden” (md. 24 ve md. 25) ve “geçerli neden” (md. 18) olmak üzere iki ana temele dayanmaktadır. Yargıtay uygulamasına göre bu iki kavram arasındaki temel fark, davranışın ağırlığı ve iş ilişkisinin devamının işveren açısından ve işçi açısından beklenebilir olup olmamasıdır.
Haklı Nedenle Fesih (İş Kanunu md. 24 ve 25)
İş Kanunu’nun 24. maddesi (işçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı) 25. maddesi (işverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı) kapsamında yapılan fesihler haklı nedenle fesih olarak kabul edilir. Derhal fesih olarak da adlandırılır. İşçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışları (sataşma, küfür, hırsızlık, güveni kötüye kullanma vb.) veya uzun süreli devamsızlığı bu kapsama girer. Örneğin, işçinin çalışma arkadaşına tekme atması veya küfür etmesi ya da işe girişte tecrübesi hakkında yanıltıcı bilgi vermesi haklı fesih nedeni sayılmıştır.
Geçerli Nedenle Fesih (İş Kanunu md. 18)
Haklı neden ağırlığında olmayan ancak işyerinde olumsuzluk yaratan ve iş ilişkisinin sürdürülmesini makul ölçüler içinde beklenemez hale getiren kusurlu davranışlardır. Örneğin; İşçinin sosyal medyada işyerinde huzursuzluk yaratacak paylaşımlar yapması veya sık sık rapor alarak iş akışını bozması geçerli neden olarak kabul edilebilmektedir.
İş sözleşmesinin feshinde haklı neden ve geçerli neden ayrımını izah ettiğimiz yazımızı okuyabilirsiniz: Haklı Neden – Geçerli Neden Ayrımı
İş Sözleşmesi Nasıl Feshedilir? Fesihte Usul
İş sözleşmesi feshedilirken özellikle geçerli nedene dayanılarak yapılan fesihlerde sıkı kurallar öngörülmüştür. Örneğin işçinin savunmasının alınması, bu savunmanın usule uygun alınması, sürecin yazılı ilerletilmesi gibi birçok önemli nokta vardır. Her bir somut fesih gerekçesine göre işveren usulü doğru bir şekilde uygulamalıdır. İş sözleşmesinin feshinde temel olarak şu hususlara dikkat etmek gerekir :
Yazılı Bildirim ve Sebep Gösterme Zorunluluğu
Geçerli nedenle fesihlerde, fesih bildiriminin yazılı yapılması ve sebebinin “açık ve kesin” bir şekilde belirtilmesi geçerlilik şartıdır . Haklı nedenle derhal fesihlerde ise yazılı şekil şartı aranmamaktadır
“Mahkemece yazılı fesih bildirimi yapılmadığı gerekçesiyle feshin geçersizliğine karar verilmişse de karar gerekçesinde belirtildiği üzere davalı tarafından fesihte haklı nedene dayanıldığı, haklı nedene dayanıldığından fesih bildiriminin yazılı olmasının gerekmediği, bu nedenle davanın esasına girerek tarafların delilleri toplanıp tüm deliller değerlendirilerek feshin haklı veya geçerli olup olmadığına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.(Yargıtay 9. Hukuk Dairesi-2014/12364-2014/29115 -02.10.2014).
Savunma Alma Zorunluluğu
İşçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle yapılacak geçerli fesihlerde, fesihten önce işçinin savunmasının alınması şarttır. Ancak İş Kanunu md. 25/I-b uyarınca sağlık nedenleriyle (rapor süresinin aşılması) yapılan fesihlerde savunma alma zorunluluğu bulunmamaktadır. İşçinin savunmasının alınması hususundaki yazımızı okuyabilirsiniz: İşçinin Savunmasının Alınması)
İstifa
İşçinin istifa dilekçesi vermesi durumunda bu dilekçenin sonradan haklı feshe dönüşmesi ancak makul süre içinde açılacak davalarla mümkündür; uzun süre sonra açılan davalarda bu talep reddedilmektedir. Ancak istifa dilekçesinde bir gerekçe belirtilmiş ise durum farklıdır; gerekçe, yapılacak yargılamada araştırılarak (esasa girilerek) sonuca gidilir.
İş Sözleşmesinin Feshinde Süreler
İş sözleşmesinin feshedilmesinde uyulacak süreler yine fesih gerekçelerine göre değişiklik göstermektedir. İş Kanunu ve Yargıtay kararları doğrultusunda sözleşme feshinde uyulması gereken süreler şu şekildedir :
Haklı Fesih Süresi (6 İş Günü / 1 Yıl)
İş Kanunu md. 26 uyarınca, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle fesih yetkisi, olayın öğrenildiği günden itibaren 6 iş günü ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren 1 yıl içinde kullanılmalıdır. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu-2015/911-2017/439 -08.03.2017). İşçinin maddi çıkar sağladığı durumlarda 1 yıllık süre uygulanmaz (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi-2011/8952-2012/11684 -29.05.2012).
Geçerli Fesih Süresi (Makul Süre)
Geçerli nedenlere dayalı fesihlerde 6 iş günlük süre uygulanmaz; ancak feshin “makul bir süre” içinde yapılması gerekir. Yargıtay, olayın üzerinden 4-5 ay geçtikten sonra yapılan fesihleri makul süre aşımı nedeniyle geçersiz saymaktadır (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi-2014/13722-2014/30799 -23.10.2014).
Sağlık Nedenli Fesih Süresi
İşçinin hastalık veya kaza nedeniyle devamsızlığı durumunda işverenin haklı fesih hakkı, rapor süresinin işçinin bildirim (ihbar) süresini 6 hafta aşmasıyla doğar (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi-2018/8363-2018/23924 -08.11.2018).
Fesih Bildirimi Ne Zaman Hüküm Doğurur ?
Fesih bildirimi, karşı tarafa ulaştığı andan itibaren hüküm ve sonuçlarını doğuracaktır. Bu nedenle henüz varmamış olan bir fesih bildiriminden geri dönülebilir. Burada Borçlar Kanunu genel hükümleri devreye girmekte ve fesih bildiriminin ilgilinin eline ulaştığı an esas alınmaktadır.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Bir çalışanın iş sözleşmesi feshedilecekse ileride açılacak davalar bakımından ispat yükü işverende olacaktır. Bu nedenle işveren haklı/geçerli nedenle feshettiği iş sözleşmesini İş Mahkemesinde izah etmeli ve gerekçesini ispatlamalıdır. Bu nedenle kesin olarak haklı olsanız dahi süreci sağlıklı ilerletmek, şekil şartlarına ve sürelere uymak önemlidir. İş sözleşmesinin feshi sürecinde hukuki destek için hukuk büromuzla iletişim kurabilirsiniz : İletişim
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba Emre bey, uzun zamandır maaşlarımız çok geç ödeniyor. Bu sebeple iş aktimi fesh etmeyi düşünüyorum. Kıdem tazminatımı 3600 le alıyorum onlar vermeyecek büyük ihtimalle hukuk yolu ile alacağım. İşsizlik sigortası alabilirmiyim? İkincisinde Noterden ihtar çektiğim an iş yeri ile irtibatı kesebilirmiyim?
Merhaba,
İş sözleşmesinin haklı nedenle feshedilmesi uygulamada derhal fesih olarak adlandırılmaktadır. Emeklilik haklı nedenle fesih imkanı sağlar. Bu nedenle feshettiğiniz andan itibaren iş ilişkiniz sonlanır, işe gitmeniz gerekmez. İşsizlik sigortası hususu her daim değişiklik göstermektedir. (Geç yanıt için üzgünüz.)
Merhaba
16.08.2018 de bir anaokulunda öğretmen olarak çalışmaya başladım.
9 aylık bebeğim var ve kayınvalidem çocuğa bakmayacağım diyor
Sözleşmemi nasıl feshedebilirim
Merhaba,
Doğum izni ve süt izni haricinde annelikle alakalı bir izin imkanı yoktur. Bu nedenle sizin durumunuzda bir sözleşme feshinden bahsetmek doğru olmaz. Şayet ücretinizin ödenmemesi, sigorta primlerinin eksik ödenmesi vb. hallerde iş sözleşmenizi haklı nedenle feshedebilirsiniz. (Geç yanıt için üzgünüz.)
Merhaba ben 5 yıldır özel bir şirkette çalışmaktayım. Kemdim istifa yazdım. Is arama izni mi istedim şirket vermek istemiyor.bu durumda ihbar surem.bitmeden sözleşmeyi fesh edip kıdem tazminati ihbar tazminatı mi alabilir miyim?
Merhaba,
İş arama izni kullandırılmayan işçiler bu sürelere dair ek ücret talep edebilir. Süreler toplanarak ihbar süresinin sonunda da kullanılabilir. (Geç yanıt için üzgünüz.)
Emre Bey Merhaba,
3 yıldan fazla çalışmakta olduğum iş yerimden ekonomik kriz bahane edilerek hiçbir bildirim yapılmadan iş çıkışı önüme koyulan yazılı evrak ile sözleşmem işveren tarafından fesih edildi. Her işçi gibi alacaklarımı alamam korkusundan imzaladım. Ben işe geri iade , maddi manevi olarak dava açabilirmiyim yardımcı olmanızı rica ederim
Merhaba,
İmzalanan evrakın ne olduğunu bilmeden bir yorum yapmak sağlıksız olur. (Geç yanıt için üzgünüz.)
emrebey size iyi çalışmalar
BENIM SIKINTIM İŞVEREN TARAFINDAN TEK TARAFLI FES
ben özel güvenlik olarak işe 08.12.2015 tarihinde iş başı yaptım çalıştıgım kurum maddı durumundan dolayı kapanmaya kadar gittiği işlerinde durma noktasına geldıgını goz onune alınarak guvenlık şirketı hiç haber ve sozlu ve yazılı olarak bıze haber vermeden bizi 05.12.2018 tarıhınde tek taraflı fes ettıgını soyleyerek işe gelmeyın ve 05.12.2018 tarıhınde fes dosyası bızze imzalatıp işsiz kaldıgımızı beyan ederım.
Bu durumda işçiler işverene işi bırakmadan 15 gun onceden haber verıp işten çıkmalarını soyluyorlar ama işveren çalışanına hıç bır sozlu ve yazılı bır şekılde haber vermeden işten çıkara bılme sansları varmı bızde 05.12.2018 tarıhınden 18.12.2018 tarıhıne kadar işsiz kaldık daha iş bulamadık
iş veren çalışanından habersiz aynı gun tek taraflı fes edıp hiç haber vermeden işten atılıp ve işveren çalışanına sızı işten çıkartacam ve kendınıze iş arayın bakın dıye bıldırım yapmayıp işten çıkarıldık
BİZE YARDIMCI OLURSANIZ SEVINIRIZ TEŞEKKÜRLER.
Merhaba,
İşveren haklı veya geçerli bir şekilde sözleşme feshedebilir fakat bu halde dahi usule uymalıdır. Somut olayda ise geçerli nedenle iş sözleşmenizi feshetmiş denebilir fakat bu halde dahi haklarınızı ödemekle mükelleftir. Umarım davanızda başarılı olmuşsunuzdur. (Geç yanıt için üzgünüz.)
Hukuk fakültesi öğrencisiyim site çok yararlo. Teşekkürler
Merhaba,
Teşekkürler.
Slm biz 3 kişi bi şirket ten araç aldık yarı peşin yarı taksitle bize vaat edilen hiç birşey yok şimdi gelin anlaşalım diyoruz bize 3 yıllık sözleşme çar diyorlar iş dedikleri gibi değil bize bi yol gösterirmisinşz. Saygı kar
Merhaba,
Sözleşmenin tarafımızdan incelenmesi gerekir. Bu şekilde yardımcı olamayız.
merhaba 2015 yılından beri bir firmada çalışıyorum asgari ücretin biraz üstünde maaş alıyorum bu sene mart ayıncda evlendim ama yıllardır izinlerimi kullanamaıyorum yerime ikame edecek birisini bulamadıkları daha doğrusu bu firmada kimsenin dayanamadıpı hemen işten çıktığı için. Balayında bile beni erkenden çağırdılar gelmedim diye mobing uyguladılar. Şimdi temmuz ayında 2 haftalık iznimi kullanmak istiyorum ki şu an kullanabileceğim 21 günlük iznim var eylül ayında 14 gün daha eklenecek burda kalırsam tabi 4 yılım dolacak. Büyük ihtimalle iznimi yine kullandırtmayackalar hem evlilik nedenşyle tazminatımı alıp hemde iznin kullanamıyorum diye çıkarsam işsizlik maaşı alabilir miyim
Merhaba,
İş sözleşmesini haklı nedenle fesheden işçi işsizlik maaşı alamaz. Bu hususta değişiklik yaptılar alabilir diyerek fakat uygulamada hala vermemekteler, en azından son uygulama o şekildeydi. İşkur’a sorarsanız daha sağlıklı bilgi verirler.
İmkanınız varken evlilik nedeniyle iş sözleşmenizi feshetmenizi tavsiye ederim. Yıllık izinlerinizin kullandırılmaması da bir fesih sebebidir fakat bunun için işverene başvuru yapmanız onun reddetmesi ve bu olayın tekrarlanması gerekir. BU koşulları sağlamaktansa evlilik nedeniyle sözleşmeyi feshetmek en kolayı ve sağlıklısı.
Bu şekilde fesih yaptığınzda da yıllık izin ücretinizi alacaksınız.
merhabalar, 2 yıldır çalışmış olduğum işyerimden maaşlarımızı sürekli iki ay gecikmeli olarak alıyoruz. örn: mart maaşını mayısın ortasında da alabiliyoruz. çalışan olarak zor durumda kalıyoruz. Sizden şu konuda bilgi rica etmekteyim. ihtar veya fesih çekersem hangisinde bütün haklarımı (tazminatımı) alabilirim. yada ne yapmam gerekli.
Merhaba,
İhtar çekerek ücretlerin geç ödenmesi nedeniyle iş sözleşmenizi feshettiğinizi bildirebilirsiniz. Sonrasında haklarınız ödenmezse dava yoluna gitmeniz gerekir.
Ben bir is yerinde calisiyordum ve bana zimmetli olan aracimi aldilar zimmetimi ustumden dusurmediler zimmetsiz arac verdiler bir sabah zimmetli olmayan aracla is yerine geldim park halina biraktim yarim saat sonra calistirdim ve aracin motoru cok degisik calisti is yerinin sefine bu arac motoru degisik calisiyor dedim verdigi cevap aracini yukle tamirciye git araci calistirdim 2 kilometre yol yaptim arac bozuldu araci tamirciye goturduler cekici ile tamirci aracin altinin vuruldugunu ve sucun bende oldugunu soyledi potrona ben isim park yeri bulamayinca geregi park yeri bulamayinca kaldirima cikiyordum cunki urun vericegim yere 100 kilo urun birakmam gerekiyordu
Merhaba,
Zimmetlenen mallar elden çıkarıldığında muhakkak bu hususun yazılı olarak bir yere not edilmeli, bu konu ile ilgili teslim tutanağı tutulmalıdır. Aksi halde işçi aleyhinde bu şekilde sorunlar çıkabilmektedir. Bu tip durumlarda kanıtlama imkanı çok kısıtlı olduğundan maalesef yapacak çok bir şey kalmamaktadır. (Geç yanıt için üzgünüz.)
Merhaba; ben yaklaşık 2 senedir bir tekstil fabrikasında çalışıyorum ben işe girerken fab otomasyon sistemi kurulacak dendi ama halen kurulmadı kimyasallar ( kostık peroksit ) insan saglığını tehtid ediyor bu sebeple tek taraflı fesih etme hakkım varmı bunu noterden yapsak işverenin tepkisi ne olur.
Teşekkürler.
Merhaba,
İşçi sağlığını tehdit eden hususlarda işverene bu eksikliğin giderilmesi yazılı olarak bildirilmeli, buna rağmen gerekli düzeltme ve düzenlemeler yapılmaz ise iş sözleşmesi haklı nedenle feshedilmelidir. İş sözleşmelerinin feshinde noter kullanılması daha sağlıklıdır. (Geç yanıt için üzgünüz.)
slm 3 yıl 8 aydır bir güvenlik şirketinde güvenlik görevlisi olarak çalışmaktayım.beni projeden aldı 45 gündür proje vermiyor maaş ödemiyor çıkışımı vermiyor aha bugün aha yarın proje vereceğim diyerek oyalıyor ve üçretsiz izinli bekletiyor çıkışımı vermediği için başka yerdede çalışamıyorum tanzimatıma alıp başka yerde işe başlamak istiyorum ne yapmalıyım teşekkürler.
Merhaba,
Ücretin ödenmemesi haklı fesih sebebidir. Ücreti ödenmeyen işçiler iş sözleşmesini haklı nedenle feshedip sonrasında alacaklarını talep edebilir. Arabuluculuk süreci ilerletilir. Bu süreçten olumlu sonuç çıkmaz ise İş Mahkemelerinde dava açılmalıdır. (Geç yanıt için üzgünüz)