İş sözleşmesi; bir tarafın bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın da bu iş karşılığı ücret ödemesinin temel alındığı sözleşmedir. İş sözleşmesi tarafların iradeleriyle kurulduğu gibi aynı şekilde tarafların iradeleriyle sona ermektedir. Bu irade beyanı tek taraflı olabileceği gibi karşılıklı da olabilir. Bunun yanı sıra irade dışı sebeplerle de bu sözleşmenin sona ermesi mümkündür.
İş sözleşmesinin fesih bildirimi ile sona erdirilmesi, hukukumuzda birçok yükümlülüğü beraberinde getirmekle kalmayıp birçok sorunun da ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Nitekim işverenler tarafından haksız fesihler gerçekleştirilmekte, kanunun öngördüğü fesih sürelerine uyulmamakta ve işçiler mağdur edilmektedir. İşbu nedenle geçerli bir feshin nasıl yapılması gerektiği ve haksız surette feshedilen iş sözleşmesinin ne gibi sonuçlar doğuracağını irdelemek yerinde olacaktır.
İş Sözleşmesinin Fesih Halleri : Haklı ve Geçerli Nedenle Fesih
4857 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sözleşmesinin feshi, “haklı neden” (md. 24 ve md. 25) ve “geçerli neden” (md. 18) olmak üzere iki ana temele dayanmaktadır. Yargıtay uygulamasına göre bu iki kavram arasındaki temel fark, davranışın ağırlığı ve iş ilişkisinin devamının işveren açısından ve işçi açısından beklenebilir olup olmamasıdır.
Haklı Nedenle Fesih (İş Kanunu md. 24 ve 25)
İş Kanunu’nun 24. maddesi (işçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı) 25. maddesi (işverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı) kapsamında yapılan fesihler haklı nedenle fesih olarak kabul edilir. Derhal fesih olarak da adlandırılır. İşçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışları (sataşma, küfür, hırsızlık, güveni kötüye kullanma vb.) veya uzun süreli devamsızlığı bu kapsama girer. Örneğin, işçinin çalışma arkadaşına tekme atması veya küfür etmesi ya da işe girişte tecrübesi hakkında yanıltıcı bilgi vermesi haklı fesih nedeni sayılmıştır.
Geçerli Nedenle Fesih (İş Kanunu md. 18)
Haklı neden ağırlığında olmayan ancak işyerinde olumsuzluk yaratan ve iş ilişkisinin sürdürülmesini makul ölçüler içinde beklenemez hale getiren kusurlu davranışlardır. Örneğin; İşçinin sosyal medyada işyerinde huzursuzluk yaratacak paylaşımlar yapması veya sık sık rapor alarak iş akışını bozması geçerli neden olarak kabul edilebilmektedir.
İş sözleşmesinin feshinde haklı neden ve geçerli neden ayrımını izah ettiğimiz yazımızı okuyabilirsiniz: Haklı Neden – Geçerli Neden Ayrımı
İş Sözleşmesi Nasıl Feshedilir? Fesihte Usul
İş sözleşmesi feshedilirken özellikle geçerli nedene dayanılarak yapılan fesihlerde sıkı kurallar öngörülmüştür. Örneğin işçinin savunmasının alınması, bu savunmanın usule uygun alınması, sürecin yazılı ilerletilmesi gibi birçok önemli nokta vardır. Her bir somut fesih gerekçesine göre işveren usulü doğru bir şekilde uygulamalıdır. İş sözleşmesinin feshinde temel olarak şu hususlara dikkat etmek gerekir :
Yazılı Bildirim ve Sebep Gösterme Zorunluluğu
Geçerli nedenle fesihlerde, fesih bildiriminin yazılı yapılması ve sebebinin “açık ve kesin” bir şekilde belirtilmesi geçerlilik şartıdır . Haklı nedenle derhal fesihlerde ise yazılı şekil şartı aranmamaktadır
“Mahkemece yazılı fesih bildirimi yapılmadığı gerekçesiyle feshin geçersizliğine karar verilmişse de karar gerekçesinde belirtildiği üzere davalı tarafından fesihte haklı nedene dayanıldığı, haklı nedene dayanıldığından fesih bildiriminin yazılı olmasının gerekmediği, bu nedenle davanın esasına girerek tarafların delilleri toplanıp tüm deliller değerlendirilerek feshin haklı veya geçerli olup olmadığına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.(Yargıtay 9. Hukuk Dairesi-2014/12364-2014/29115 -02.10.2014).
Savunma Alma Zorunluluğu
İşçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle yapılacak geçerli fesihlerde, fesihten önce işçinin savunmasının alınması şarttır. Ancak İş Kanunu md. 25/I-b uyarınca sağlık nedenleriyle (rapor süresinin aşılması) yapılan fesihlerde savunma alma zorunluluğu bulunmamaktadır. İşçinin savunmasının alınması hususundaki yazımızı okuyabilirsiniz: İşçinin Savunmasının Alınması)
İstifa
İşçinin istifa dilekçesi vermesi durumunda bu dilekçenin sonradan haklı feshe dönüşmesi ancak makul süre içinde açılacak davalarla mümkündür; uzun süre sonra açılan davalarda bu talep reddedilmektedir. Ancak istifa dilekçesinde bir gerekçe belirtilmiş ise durum farklıdır; gerekçe, yapılacak yargılamada araştırılarak (esasa girilerek) sonuca gidilir.
İş Sözleşmesinin Feshinde Süreler
İş sözleşmesinin feshedilmesinde uyulacak süreler yine fesih gerekçelerine göre değişiklik göstermektedir. İş Kanunu ve Yargıtay kararları doğrultusunda sözleşme feshinde uyulması gereken süreler şu şekildedir :
Haklı Fesih Süresi (6 İş Günü / 1 Yıl)
İş Kanunu md. 26 uyarınca, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle fesih yetkisi, olayın öğrenildiği günden itibaren 6 iş günü ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren 1 yıl içinde kullanılmalıdır. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu-2015/911-2017/439 -08.03.2017). İşçinin maddi çıkar sağladığı durumlarda 1 yıllık süre uygulanmaz (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi-2011/8952-2012/11684 -29.05.2012).
Geçerli Fesih Süresi (Makul Süre)
Geçerli nedenlere dayalı fesihlerde 6 iş günlük süre uygulanmaz; ancak feshin “makul bir süre” içinde yapılması gerekir. Yargıtay, olayın üzerinden 4-5 ay geçtikten sonra yapılan fesihleri makul süre aşımı nedeniyle geçersiz saymaktadır (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi-2014/13722-2014/30799 -23.10.2014).
Sağlık Nedenli Fesih Süresi
İşçinin hastalık veya kaza nedeniyle devamsızlığı durumunda işverenin haklı fesih hakkı, rapor süresinin işçinin bildirim (ihbar) süresini 6 hafta aşmasıyla doğar (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi-2018/8363-2018/23924 -08.11.2018).
Fesih Bildirimi Ne Zaman Hüküm Doğurur ?
Fesih bildirimi, karşı tarafa ulaştığı andan itibaren hüküm ve sonuçlarını doğuracaktır. Bu nedenle henüz varmamış olan bir fesih bildiriminden geri dönülebilir. Burada Borçlar Kanunu genel hükümleri devreye girmekte ve fesih bildiriminin ilgilinin eline ulaştığı an esas alınmaktadır.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Bir çalışanın iş sözleşmesi feshedilecekse ileride açılacak davalar bakımından ispat yükü işverende olacaktır. Bu nedenle işveren haklı/geçerli nedenle feshettiği iş sözleşmesini İş Mahkemesinde izah etmeli ve gerekçesini ispatlamalıdır. Bu nedenle kesin olarak haklı olsanız dahi süreci sağlıklı ilerletmek, şekil şartlarına ve sürelere uymak önemlidir. İş sözleşmesinin feshi sürecinde hukuki destek için hukuk büromuzla iletişim kurabilirsiniz : İletişim
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba,
İş Sözleşmeniz var ise tarafımıza ulaştırınız. Gerekli bilgilendirmeyi o zaman yapabiliriz.
Mrb ben 2 buçuk yıldır aynı is yerinde çalışmaktayım bnm amacım tazminatımi istifa edip tazminatımi almak tek taraflı yapıldığını biliyorum örnek bi dilekçe nasıl olmalı is yerinde 1 saatte 10 dk dinlenme dediler yemek molası bile yok 10 dk da yiyip kalıyoruz yeri geliyor yeme yerimiz olmadığın dan yerde yemek zorunda kalıyoruz.Görev yerimin dışında çalıyorum ordada darp edildim 3 gun rapor aldım gereksiz ve sudan sebep yErden tutanak yedim siyasi baskı seçim öncesi artıyor bunlar geçerli bi sebep olurmu yardimci olurmusunuz mümkün olursa bide istifa dilekçesi örneği onerirmisiniz…
Merhaba,
İstifa ederseniz kıdem tazminatı hakkınız olmaz. Bu nedenle bir gerekçeye dayanarak iş sözleşmenizi feshetmeniz gerekir. İş yerinde darp edilmeniz ve işverenin bu hususta bir çözüm yaratmaması, fazla çalışmalarınızın ödenmemesi, siyasi baskı vb. nedenlerle iş sözleşmenizi feshedebilirsiniz ancak ileride dava açtığınızda bu hususları kanıtlamanız gerekir. Bu hususları da iş arkadaşlarınızın tanıklık yapması ile kanıtlayabilirsiniz.
MERHABA BEN 17/01/2013 TARİHİNDEN İTİBAREN SAĞLIK SEKTÖRÜNDE ÇALIŞMAKTAYIM.01/10/2015 TARİHİNDE EVLENDİĞİM VE UZAK YERE TAŞINDIĞIM İÇİN İŞTEN ÇIKMAK ZORUNDAYIM ÇIKARKEN KIDEM TAZMİNATI ALMA HAKKIM OLDUĞUNDAN BİLİYORUM SİZE SORUM ÇALIŞMA SÜREMİN YANİ İHBAR SÜREMİN NE KADAR OLDUĞU? VE GÜNLÜK 2 SAAT İŞ ARAMA HAKKIM VAR MI?
Merhaba,
Evlilik nedeniyle iş sözleşmesini feshedecek iseniz bu fesih haklı nedenle yapılmış bir fesih olacaktır ve ihbar sürenizi iş yerinde geçirmenize gerek yoktur. Sözleşmenizi feshettiğiniz gün iş yerinden ayrılabilirsiniz.
Merhaba,
İlgili olayda işveren iş sözleşmenizi sizden önce feshetmiş görünüyor. Fesih gerekçesi haksız ise işe iade davası açabilirsiniz. Tutanak ve ihtarname içeriğini tarafımıza ulaştırabilirseniz size daha sağlıklı yardımcı olabiliriz. İşe iade davası açmak için süre 30 gündür. Ayın 12’sinde ise sizin işe iade davası açma hakkınız son buluyor. Bu nedenle hızlı hareket ederseniz seviniriz.
Mrb
15 aydır 3 vardiyalı bir fabrikada çalışıyorum ise girdiğinden beri hafta tatili pazar olarak çalışıyoruz şimdi 4 vardiya usulüne dönerek hafta içi izin kullandırılmak isteniyor bu durumda haklı fesih hakkımız varmı.tskler.
Merhaba,
Yapılacak değişikliği kabul etmeyebilirsiniz. Böyle bir değişiklik tek başına haklı fesih imkanı vermez.
Meraba erkek arkadasim bes yillik is sozlesmesi imzalamis 18 yasini bi aydir doldurdu ve isi birakmak istiyor daha iyi bi is yeri bulmak icin calistigi yerin calisma sartlari agir geliyor bu sozlesmeyi nasil iptal edebiliriz?
Merhaba,
İlgili sözleşmeyi okuyunuz ve hangi şartlarda iş sözleşmesinin feshedileceği hususunu değerlendiriniz. Ofisimiz bu tip hususlarda danışmanlık ücreti karşılığında çalışma yapmaktadır.
Emre bey merhaba,
1yıldan fazla süredir çalıştığım işyerinden maaşlarımı alamadığım için haklı nedenle fesih yapıp ayrılmak istiyorum.Noterden ihtar çekip, bölge çalışma müdürlüğüne şikayet dilekçesi verdikten sonra işe hiç gitmesem olurmu üzerime zimmetli pc,telefon vs var onlarıda teslim etmem gerekiyor teslim edersem ihtar çektiğimi anlayacak bunun için neyapabilirim . işveren noterin gönderdiği ihtarı teslim almaz ve 2 gün işe gelmediğim için tutanak tutup tazminatsız çıkış yapabilirmi. sgk dökümünde işten ayrılış kodunu sadece işverenmi belirliyebiliyor ben haklı nedenle fesih yapınca bu kodu sgk sistemine kim işleyecek teşekkürler.
Merhaba,
İhtarname çekerek iş sözleşmenizi feshediniz ardından elinizdekileri teslim edebilirsiniz. Teslim ettiğinize dair tutanak tutunuz.
Merhaba mehmet bey
Ben 2013/03/05 tarihinde girmiş olduğum iş yerinde halen çalışmaktayım ve sendikaliyim isyerim iki sene 8 ay oldu beni 13 gün senelik izne çıkardı ilk sene 5 ikinci sene 7 gün 16 gün iznim hala duruyor senesi geçti benim gibi içerde 50 gün izni olanlar var ve bizi günlük 16 saat da çalıştırıyorlar iki vardiya birden çalışıyoruz mesai bazında bunların imzalı belgelerinde var uclu vardiya sistemi ben bu şekilde sözleşmesi fesih edebilir miyim haklarını alirmiyim çalışma bakanlığına bildirsem evrakların yeterli olurmu
Merhaba,
İşverenden yıllık izin kullanmak istediğinizi yazılı bir şekilde talep ediniz. Şayet yıllık izin kullandırmamaya devam ederse iş sözleşmenizi feshetme imkanınız doğacaktır.
Merhaba avukat bey ben 11 senedir özel bir yerde çalışıyorum ma bu güne kadar 37 ay sigortami kesmişler bunun yanı sıra haberim olmadan 3 ve 4 kodları ile isime son verilmiş yeniden alinmisim sorduğumda telafisinin yapılacağını söylediler ama yapılmadı çalışma saatleri çok uzun busene sadece fazla mesai alabildik geçmiş senelerde alamadık bu konu ile ilgili işi feah edersem bütün haklarimi yatmayan sigortalarimi geçmişte yaptığım fazla mesaileri alabilirmiyim bu konu ile ilgili bilgilendirirseniz sevinirim
Merhaba,
iş sözleşmenizi primlerin yatırılmaması, giriş çıkış yapılması nedenlerine dayalı olarak feshedebilirsiniz fakat primlerinizin yatırılması için dava açmanız gerekecektir.
merhaba mehmet bey ben özel bi şirkette 4 yıldan beri çalışmaktayım patron geçen sene 31.01.2015 te başlayıp 31.01.2016 bitecek bir sözleşme yaptı ve sözleşme senetliydi bu sözleşme bitimine 1 ay kala tekrar yeni sözleşme yaptı buda aynı şekildeydi ve sözleşme senetliydi ben iş değiştirsem patron cıkarmam dese mahkemeye verip benden o sözleşme senedi parasını alırmı?şimdiden teşekkürler.
Merhaba,
Senet var ise işleme koyabilir fakat itiraz edebilirsiniz.
Merhaba mehmet bey ben fabrikada elektrik teknikeriyim kisaca soyle anlatayim fabrikada can guvenligimizi tehlikeye sokacak cok yer var ve bunlari bildirmemize ragmen hala onlem alinmiyor ben bu esasa dayanarak sozlesmemi tek tarafli fesh edebilir ve tazminatimi alabilirmiyim ?
Merhaba,
Bu hususta Bakanlığa şikayette bulunabilirsiniz. Can güvenliğinizi tehdit edecek hususlar var ise bu nedene dayalı olarak iş sözleşmenizi feshedebilirsiniz.
Merhaba,
İstifa etmeyiniz. Bırakın işveren sizi işten çıkarsın. Sonrasında yeniden bizimle iletişime geçiniz ve işe iade davası için şartlarımızı konuşalım.