Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba Ben tugba annemle babamin 18senelik evliler anlasamadilar annem bosanma davasi acmis benim yasim 16 kardesim in yasi14 ikimizde babamizin yaninda kalmak istiyoruz babam insaatlarda boya isi yapiyor sigortasiz calisiyor maddi anlamda baska bir gelirimiz yok ama herkesten daha iyi yasiyoruz diyebililirim maddi ve manevi anlamda…sizce hakimin karari bizi kime verecegi anlamda bizi aydinlatirsaniz sevininirim ?
Merhaba,
Mahkeme sizin görüşünüzü zaten alacaktır. Bu nedenle talebiniz doğrultusunda karar verilecektir.
Merhaba ben 2011 yılında boşanma davası açtım 2 cocugumu alıp annemin evine yerleştim eşim aynı şehirde oldugum için cocukları ve beni rahatsız ediyordu bu yuzden başka şehire abimin yanına yerleştim ve orada yaşamaya başladım burada iki sene yasadım bu âşamada boşamma davası da sürüyor ve abim beni istemedi ve ben başkasıyla imam nikahlı evlenmek zorunda kaldım imam nikahlı eşimden 2yaşında oglum var ve boşanmak uzere oldugum eşim den 7 ve 9 yaşlarında iki oglum var ve baları bunu ögrendi mahkemede bunu kullanıyor cocukların velayetini alırmı kendine bakamıyor cocukları nasıl bakacak cocukları mahkeme babaya verirmi nolur bana yardımcı olun
Merhaba,
Avukatınız var ise ondan bilgi alınız yok ise avukat tutunuz. İmam nikahlı eşiniz size bir avukat tutsun.
Merhaba. (ACILL!!!)
Ben isvicrede evlilik yaptim 7 aylik bir kizim var esim beni aldatiyor ama isvocre yasalarina göre bosaninca oturum hakkim ölüyor ve cocuk annesinde kaliyor ama esim cocuguma bakamayacak ladar ihmalkar basit birisi kizima örnek anne olamayacak ve Yetisdiremez o yüzden bosanmadan gizöice türkiyeye gelmek sonra bosanmak istiyorum böYle bir durumda cocugumu gelip benden alabilirmi cevaplarsaniz sevinirim
Merhaba,
Türkiyeye geldikten sonra eşiniz burada size dava açar ve buradaki mahkeme kararı doğrultusunda velayeti alabilir.
Mehmet bey merhaba.
2011 de anlaşmalı boşandık ve o dönem 3,5 yaşında olan oğlumun velayeti annede kaldı. Bir yıl içinde iki kere intihar etmeye kalkıştı. Alkollü araç kullanmaktan ehliyetine el kondu. Hastane raporlarini da ekleyerek velayet davası açtım ancak çocuğun yaşı gereği anne ilgisine muhtaç olduğu raporu verince sosyal hizmetler velayeti alamadım. Şu anda oğlum 8 yaşında ve eski eşim evlendi. benimle kalmak istediğini söylüyor. Üvey babası ona iyi davranıyor.
Bu şartlarda intihar raporlarını, evlenmiş olmasını ve çocuğun görüşünün alınmasını isteyerek yeniden dava açmayı düşünüyorum. Çocuğun görüşü bu yaşta geçerli olur mu? 8 yaşında ve 3. Sinifta. Benlik gelişimi yerinde kendini rahatca ifade edebilir.
Üvey baba etmeni benim lehime bir durum müdür?
Çok tesekkurler
Merhaba,
Davanızı açınız. Çocuğun beyanları etkili olacaktır.
Merhaba Mehmet Bey.oğlum 14 yaşında.babasıyla 2002 yılında ayrıldık ve oğlumun velayeti 2002 yılında bana verildi.tam 14 sene oğluyla hiç ilgilenmedi.kendisi evli ve bir oğlu daha var.nafakayı her yatıranda oğlumun babaannesi.eski eşim madde bağımlısı.boşanırken hakime bunu kanıtlamıştım.eğitimi ihtiyaçları herşeyiyle 14 senedir ben ilgileniyorum.ve şimdi 14 sene sonra sürekli oğlumu rahatsız ederek arayarak oğluma onu alacağını söylüyor.oğlum asla gelmiycem sana diyor.oğlumun psikolojisi çok bozuldu.dava açtığında babası,oğlumu alabilirmi ?
Merhaba,
Çocuk babasına gitmek istemiyor ise alamaz.
Velayet verilirken 10 yaşındaki çocuğa kimde kalmak istedigi sorulurmu
Merhaba,
5 Yaş üzerinde ise sorulur.
ben eşimden ayrılalı 1 ay oldu anlaşmalı boşandık 6 yaşında olan kızımın velayetini annesi aldı nafakasını yatırıyorum annesi komşularla kavga etmiş bıçaklı mahkemelik olmuş bana diyorki sen veya annen gelsin komşularla konuşsun benim yalnız olmadığımı görsünler diyor bende gelemiyeceğimizi benim başımı zamanında cok belaya koyduğu için kabul etmedim dediği ben çocuğu bırakıp kaçar giderim diyor bunu yaparsa ne ceza alır nasıl bir yol çizmeliyim TEŞEKÜRLER.
Merhaba,
Çocuğu bırakıp giderse velayet davası açarsınız ve çocuğunuzun velayetini alırsınız.
Merhaba hocma ben eşimden ayrılalı 10sene oldu çocukların velayeti bende çocuklarımin annesi Adana’da ben vekalet çıkardık noterden ordaki tüm herşeyi ile ilgilenilir diye çocuklarım da annesinin yanında yaşamak istiyor okula kayıt ettirmek için ne yapmam gerekir acaba baska
Merhaba,
Velayetin el değiştirmesi ancak bir mahkeme kararı ile mümkündür. Bu nedenle velayet hakkı sahibi olmayan eski eşiniz dava açmalı ve normal yargılama süreci uygulanmalıdır. Bazı usuli işlemlerle yargılama süreciniz hızlandırılabilir.
Mrb sayin avukat benim 9 aylik bebegimin velayeti bende babasi 2 kez canina kastetti hastalikli oldugu icin daha oncede onunla girdigmiz ortamlarda bebegime saygi duyulmadi premature dogdu( 2 ay geriden geliyor gelisimi) ve cok sikintilar yasamasina ragmen saygisizca yaninda sigara ictiler vs. Ben babasinin gormesine bisey demiyorum yine gorsun diyorum ama 1,2 saatligine alip goturmek istiyor izin vermiyorum sizce ne olur bana dava acabilir mi? Gelsin annem babam gozetiminde gorsun yada arabasinda sevsin gitsin zaten istemediler karnimdayken kovulmustum. Sikayetimde mevcut. Tesekkurler
Merhaba,
Şayet babanın, çocuğun canına kast ettiğine dair kuvvetli delilleriniz var ise buna ilişkin şikayette bulunabilir, ceza mahkemelerinde dava açılmasını sağlayabilirsiniz. Bununla birlikte elinizde bu fiile dair kuvvetli delilleriniz var ise şahsi ilişki tesisinin yeniden düzenlenmesini isteyebilirsiniz. Böylelikle mahkemeden gözetim altında çocuğu görebilir şeklinde bir karar çıkartabilirsiniz.
benim ayrıldığım eşimden 2 çocuğum var çocuklarımın velayeti bende ama ben 2. evliliğimi yaptım kızım benim yanımda oğlum babada ben oğlumun velayetini nasıl babaya verebilirim baba Ankara da ben ise Karabükte nasıl yapmam gerekiyor Ankara ya gitmeden
Merhaba,
Babanın velayet davası açması gerekiyor.
Merhaba Mehmet Bey,
Esim beni ve cocuklarimi terk etti ben iste ve cocuklarimda okulda iken 6-Kasim-2015 tarihinde.
Hollanda’dan Kayseri’ye gittigini seyahat acentasindan ögrendim ve de Kayseri’de kayip ilani verdik. Kendisi bulunmus yerimi esime ve aileme bildirmeyin diye ifade vermis. Esimin icloud hesabindan fotograf buldum baska bir erkek ile yanyana cekilmis samimi olarak. Bu fotograf gittigi günden bir gün sonra cekilmis. Bu fotografi 2 hafta sonra buldum. Bu arada kendisi icin dialoga gecmeye calistim hicbirsekilde ulasamadim, mailadresine mailler gönderdim. 3 hafta sonra bir erkek tarafindan agir assagilanma, küfürler, biz evlendik, seni degil beni secti mailler aldim. 3 cocugumuz var, bu durumda ne yapmam gerekiyor cocuklarin velayetini almam icin. Birde emniyetten aldigim bilgilere göre sikayetci olabilirmisim esimden ve bu sahisdan. Esim cocuklara bakmiyor terk etti diye, bu sahisda tehditler, küfürler yazip gönderdigi icin. Bu küfreden sahis bosanma davasini ac diyor. Esimden herhangi bir görusme gerceklesmedi. Telefonu kapali. Hukuki olarak ne gibi haklarim var ne yapabilirim eger sikayetci olursam konsolosluk araciligi ile bu hangi makama gönderilecek sikayetim. Bir yardimci olursaniz sevinirim. Birde bu kisi ile internette tanismis facebookta ve de bu kisinin yaninda su an.
Merhaba,
Size küfreden şahıs için Türkiye’de Savcılığa başvuru yapılabilir. Diğer yandan eşinize Hollanda’da boşanma davası açabilirsiniz. Türkiye’de de dava açabilirsiniz. Nerede dava açacağınız konusunda tercih sizin.
Detaylı bilgi almak için iletişim bölümünden mail atabilir veya 0212 227 3396 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.