Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Emre bey 8 yıllık evliyim 4 -6 yaşlarında iki kız çocugum var. eşimin amcası eşimle birlikte çocukları alıp gitti. boşanmak istiyor bende boşanmak istiyorum fakat çocukların velayetinin annesine verilmesini istemiyorum. eşim çalışmıyor kayınpederim deçalısmıyor. emekli maaşı yok kirada oturuyor kumar oynuyor sigara içiyor maddi durumları iyi değil. eşim çocuklarla ilgilenmiyor sigara kullanıyor. benim çocuklara bağlılığımı bildiği için çocukların velayetini bana vermiyor. benim maddi durumum iyi çocukların velayetini almak istiyorum. alabilirmiyim.
Merhaba,
Çocukların yaşları çocuk küçük bu nedenle velayetleri anneye verilir.
merhaba mehmet bey velayeti bende olan iki çocugum var tekrar evlilik yaptım bazen çocuklar için gerekli evrak veya okul için herhangi bir durumda eşime sen üvey babasısın annesi gelsin deniyor bu durum eşimin ve benim çok zorumuza gidiyor çocuklarda bu durumdan çok etkilenir oldular bu velayeti eşimle birlikte nasıl kullanabilirim soy adlarınada şu an ki eşimin adını verebilirmiyim bu soy adından çocuklar da bende rahatsızım ne yapmam gerekiyor nerelere başvurmam gerekir lütfen yardımcı olursanız çok tşk ederiz
Merhaba,
Soyisim değiştirebilirsiniz fakat eşiniz velayet sahibi olamaz.
Merhaba mehmet bey ben esimden 3 yil once anlasmali olarak bosandim, suan 7 yasinda kizim var velayetini annesine verdim ama annesi baska bir sehirde calistigi icin kizima anneanesi bakiyor, ben velayeti anne sevkatine ihtiyaci oldugu icin verdim ama annesi yilda en fazla 1 ay yaninda kaliyor, eski esimin erkek kardesi ve babasi su an cezaevinde, ben velayet davasi acarsam kizimi alabilirmiyim, tesekkur ederim simdiden cevabiniz icin.
Merhaba,
Dava açarsanız ve annenin velayet görevini yerine getirmediğinden bahseder iseniz ve bunu kanıtlarsanız davayı kazanabilirsiniz.
Merhabalar
Esimle 6 ay önce anlaşmalı olarak boşandık. 5 yaşındaki oğlumun velayeti bende.bu süreçte velayet için asılsız iftiralar atarak dava açıp daha sonra davayı geri çekti. Oğlumun babasıyla aynı şehirde yaşıyoruz. Şehir değişikliği yapmak istiyorum fakat oğlumu benden alacağını söylüyor. velayet davası açarsa sehir değişikliği oğlumu benden almasına sebep olur mu?
Merhaba,
Şehir değişikliği yapabilirsiniz fakat bunu çocuğu kaçırma amaçlı yaparsanız, yani gerekçesiz bir şehir değişikliği olursa aleyhinize olur.
Merhaba, 4 yillik evliyim. 9 aylik bir oglum var. Oglum 2 aylikken esimin beni 3 aydir aldattigini ogrendim. Elimde kanitlari da var. Bebegim cok kucuk oldugundan ve sanirim yeni dogum yapmis olmamdan saglikli dusunemeyip kararsizlik yasadim. Belki durumlar duzelir diye dava acmadim. Fakat yapamiyoruz ikimiz de ve ayrilmaya karar verdik anlasmali olarak. Anlasmali ayriliklarda davayi kimin acacaginin bir onemi var mi? Iyi bir avukata ihtiyacim var sanirim. Velayeti bana vermeyi kabul ediyor fakat Haftada 1 gun gormeyi kabul etmiyor 3 4 gun gormek istiyor. Evlenecegim takdirde de velayeti alacagini soyledi , bu mumkum mudur? Evlenirsem alabilir mi? Tesekkurler simdiden.
Merhaba,
Mail adresinize bilgi maili attım, dönüş yaparsanız detayları konuşabiliriz.
7ay once anlasmali olrak esimden bosandim 14 yasinda kizim 3yasinda oglum var bosanirken cocuklarin velayetini babaya vermek zorunda kaldim imza attim suan velayet davasi actim cocuklari almak icin kiz babasinda kaliyor okudugu icin ama oglum koyde babannede kaliyor davayi kazana bilirmiyim
Merhaba,
Dava açtı iseniz avukatınız vardır, lütfen kendisinden bilgi alınız. Avukatınız yok ise avukat tutunuz.
Ben 2 ay önce eşimden anlaşmalı olarak bosandim.cocugumun velayetini babasına verdim. Çünkü eşim kendisine birşey olursa mal varlığının %100 kalacağını söyledi.eger bende velayeti olursa sadece %30 kalır %70 aileme verirler dedi .bu doğru mu
Merhaba,
Eşiniz size doğru bilgi vermemiş, velayet kimde olursa olsun miras altsoya yani çocuğunuza kalacak.
Mrb 5 sene once resmi olarak bosandim yanliz oglumu kaciriyolar surekli adres degistigi icinde bulmam zorlasiyor 2 senedirde okula yollamiyolar ne yapcagimi bilmiyorum yardimci olur musunuz cocuk takibi icin dava actim yanliz adres bulunamiyor ozel avukt tutck durumum yok
Merhaba,
Bağlı bulunduğunuz şehirin Barosuna başvurunuz ve ücretsiz avukat tayin edilmesini isteyiniz.
Merhabalar ben 3 senelik evliyim 7 aylik bir kizim var , esim bana fiziksel ve sozlu olarak siddet uyguluyor , isinden dolayi da sehirden uzak bir yerde koyde yasiyoruz , ekonomik ozgurlugum yok fakat elimde meslegim var , bosanmamiz dahilinde esiminde bana siddet uyguladigini kanitlarsam kizimin velayetini alabilirmiyim , bir de bosanmaya olumlu yaklasmaz ise kizimi alip kacirsam mahkemede sorun teskil eder mi acaba ? Koyde yasadigimiz icin ne yapabilecegimi bilemiyorum , nafaka ve tazminat talebinde bulunabilir miyim?
Merhaba,
Şiddet görüyor iseniz ilk şiddet gördüğünüz anda ilgili kolluk birimine başvurun ve koruma talep edin, ardından da yaşadığınız yeri terk ederek boşanma davası açınız. Böylelikle mahkemede evden ayrılmanız bir sorun teşkil etmeyecektir. Nafaka ve tazminat isteyebilirsiniz.
BEN 2008 YILINDA BOŞANDIM ANLAŞMALI İKİ KIZIMIN VELAYETİ DE BEN DE.
KESINLESMIS KARARDA BABALARININ GÖRME HAKLARI VARDI. YALNIZ BABALARI BU HAKLARINI HIC KULLANMAK ISTEMEDI.
YILLARDIR COK NADIR GORUSTULER BABALARIYLA.
BENİM BABANNESINE TATILLERDE ZORLA BIRAKMAM SAYESINDE .
ÇOCUKLARA 250 .TL’DEN 500TL NAFAKA BAĞLANMISTI.
AMA BU NAFAKA BEDELİNİ HEP İCRA MÜD. ARACILIĞLA ALDIM.
ŞİMDİ İCRA CEZA MAH. DAVA ACTIM.
1. AYDA MAHKEMEMIZ VAR.
GECEN YIL EVLENDIM.
EVLENDİĞİM EŞİM AVRUPA VATANDAŞI.ALMAN VATANDAŞI.
BEN A 1 DİL SERTİFİKAMIDA ALDIM ŞİMDİ ÇOCUKLARIMLA BİRLİKTE ALMANYA YA VİZE BAŞVURUSUNDA BULUNACAĞIM.
EVRAKLAR İÇİNDE ÇOCUKLARIN BABASINDAN İZİN BELGESİ İMZALI İSTENİYOR.
BABALARI BANA İMZA VERMEM ICIN NAFAKA HAKLARINDAN FERAGAT ET DİYE MUVAFAKATNAME ALTINDA ŞARTNAME SUNUYOR. ÇOCUKLARIM BABALARINI GÖRMEK BİLE İSTEMİYORLAR BİRİ 14, ÖBÜRÜ 9 YAŞINDA ÇOCUKLAR BİZE BABAM ŞİDDET UYGULUYOR BİR KERE OLSUN BİZE BABALIK YAPMADI ÖĞRETMENLERİMİZ ŞAHİT.BİZİM SEÇİM HAKKIMIZ YOK MU? Diye soruyorlar .
TÜRKİYE’DEMAHKEMEMİ AÇMAM GEREKİYOR. YARDIMCI OLURMUSUNUZ???
ALMANYA IMZA ISTIYORMU VIZE RED GELIRMI. LÜTFEN ACIL CEVAP VERIN. ONA GÖRE BIR YOL IZLIYCEM.SAYGILAR
Merhaba,
Bu mailinize yanıt verildi.
İyi günler .2009 da Eşim ile kaçarak evlendik .eşimin ailesi ile ayni sene içinde barıştık ama ailesi bir turlu bu durumu kabullenemedi ilk kavgamızda bosan yada gidersen bir daha yüzümüzü göremezsin diye tehdit ediyor.4 yaşında bir oğlumuz var ben boşanmak istemiyorum . Boşanma gerçekleşir mi .Gerçekleşirse bile ben oğlumun velayetini alabilir miyim.
Merhaba,
Daha açılmamış bir dava için nasıl yorum yapmamızı bekliyorsunuz ? Boşanmak istemiyor iseniz mahkemede bunu beyan edersiniz.
Merhaba,
18 yaşında velayet ortadan kalkacak. Bu nedenle şu aşamada yapabilecek bir şeyiniz yok maalesef.
Ben 15 senedir dedemlerle yasiyorum velayet annemin üzerine onunla yasamak istemiyorum üvey baba var ve annem bana siddet uyguluyor babam da ayni sekilde velayet davası açsak anneannem velayetimi alabilirmi
Merhaba,
Şiddet uygulandığı esnada karakola başvurunuz ve ardından anneanneniz velayet davası açsın. Böylelikle velayeti alabilirler.