Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba avukat bey ben velayet davası asamasindayim kızımı 7 sene göstermedi bana ve babannesini annesi olarak bildi bana anne demedi ona mezar dahi gostermisler senin babannen oldu annen benim diye ve şiddet görüyomus kızım raporlandi baba evlendi zaten kadının çocuğuna bakıyo kendi kızı annesinde nolur bunun sonucund sizce
Merhaba,
Velayetini alırsınız fakat yola bir avukat ile çıkmanızı öneririm.
Merhaba ben 8yil once esimden bosandim ikiz kizlarim var velayeti annelerinde. Yeniden evlendim 1 bucuk yildir evliyim. Eski esim cocuklari vermek istiyor. Bakamadigini soyluyor. Ben elimden gelen nafakayi ve ayridan odemeler yapiyorum kendisi yalan beyanlarda bulunup nafaka arttirim davasi acti. Velayeti bana vermek isterse mahkeme ne karar verir
Merhaba,
Çocuğunuzun velayetini ikiniz de istemiyor iseniz mahkemede bunu beyan edebilirsiniz.
Merhaba Ben yabanci uyruk bes sene evliyim kocam beni herzaman dovuyor sitetli ve kandiriyor bosanmak istiyorum bir kizim var UC yas velayet anneye almak istiyorum nasil yardimci olur lutfen yardim edin,
Merhaba,
Eşinizden şiddet gördüğünüz zaman en yakın karakola başvuru yapınız ve uzaklaştırma kararı verilmesini isteyiniz. Böylelikle eşiniz ortak yaşadığınız eve gelemeyecektir. Ardından da boşanma davası açarsınız.
Mrb av bey ben sene 2010 esimle anlasmali bosandik bana bssanma arafesinde dediyi cocuklar bende kalsin senden bisey talep etmiyorum dedi benimde maddi durumum kisitli oldugu icin hem cocuklari aldigimda hemde nafaka odediyimde hayat sartlari zorlasacagi icin kabul ettim cocuklarin yaz tatilinde 3ay aliyorum ara tatillerde 15 aliyorum hafta sonlari aliyorum bu sekilde ve okul masraflari ozel masraflari olsun bu sekilde yardimci oluruyorum simdi yeni bir evlilik taptim 1yil oldu ve bir kizim oldu fakat yine hicbir sekilde eski esimden olan 2oglumu hicbir zaman ehmal etmedim fakat eski esim evlendim diye cocuklari koz olarak kullanmaya basladi mesala bana onceden ne zaman istersem çocuklari alirdim simdi gostermiyor kanunun verdiyi gunler gorebilirsin diyo simdi ise bana ex bir masraf nafaka davasi acti guya cocuklari herzaman almim diye bana fazla masraf olacakya hem aldigimda hem nafaka haliyle bunu kaldiramicam vede öyle olacak sonuc itibariyle Oglum 9 ve 8 yasindalar velayet davasi acsam ikisinden bitanesini bana verirmi bu konuda bana yardimci olabilirmisin ve ya nasil bir yol haritasi cizmem lazim velayet almam icin simdiden tesk
Merhaba,
Yapmanız gereken işlem velayet davası açmak. Velayetlerinin verilip verilmeyeceği hususunda bir şey söyleyemeyiz, karar mahkeme hakiminindir.
Ben daha yeni bosandm çocuğu m altı aylık ken elimde n aldılar kaynam aldı çocuğu mu görmeyi çok istiyorum çalışıyorum sigortm da var eşim esarar kullanıyordu ve ben i surukli dövüyor du çocuk velaketi bana verildi ben çocuğum u almktn bile korkuyorum
Merhaba,
Polis zoruyla çocuğunuzu geri alabilirsiniz. Kişileri de Savcılığa şikayet edebilirsiniz.
Merhabalar ben eşimden anlaşmalı ayrıldım aldattığı için 8 ve 3 yaşında kızımlarım var annesi velayetlerini bana verdi büyük kızım annesinin yaptığı hataları biliyor eşim ilerde velayet davası açsa alabilirmi
Merhaba,
Eşler diledikleri zaman velayet davası açabilirler bunun için yasal bir sınırlama yok.
merhaba ben karimdan cekismeli sonra anlasmaliya donusen ayrilik yaptim 4 yasindaki oglum anneye verildi ben oglumu almak istiyorum cocugumun annesinin psikolojisi bozuk daha once ruh sagligina gitmis ve tedavisini cok soru soruyorlar bahanesiyle yarim birakmis eski esimin anne ve kiz kardesiyle beraber yasiyorlar ve anne kiz kardesiylede anlasamiyorlar annesinin anlattigina gore eski esim sinir kirizi geciriyormus durup dururken yerinden sicriyormus anne ve kiz kardesi bana sahitlik yapacaklarini soylediler ayni zamanda cocugumuda alip iki uc gun evw gelmiyormus nerede oldugunuda aoylemiyor telf kapatiyormus iki sefer benim sahit oldugum adana devlwt hastanesinde diyazem vuruldu bunlar dort yasindaki oglumun velayetini almama yeterli olacakmi? teşekkür ederim.
Merhaba,
Velayet davası açarak delillerinizi mahkemeye sununuz. Mahkeme hakimi çocuk için en sağlıklı karar ne ise onu verecek ve velayet hususunda karar oluşturacaktır. Tavsiyem bir avukat ile yola çıkmanız. Adana’da iseniz iletişim bölümünden bize ulaşabilirseniz size avukat önerisinde bulunabiliriz.
merhaba,
Karımla anlaşmalı olarak boşanacağız 2 yaşında kızımız var ,velayetini ona vereceğim.Fakat beni bir adamla aldatmıştı.elimde kanıtta var.boşanma nedenimiz bu aslında .boşanma dilekçesine mehmet …. isimli adamla evlenirse çocuğun velayetini tekrar babaya devredeceğim diye bir madde eklenebilir mi.? yani karım o adamla ilerde evlenirse kızım yanlarında kalsın istemiyorum.
Merhaba,
Anlaşmalı boşanma protokolünün tarafımızca hazırlanmasını istiyor iseniz iletişim bölümünden bize ulaşabilirsiniz.
merhaba,benim kardeşim 2 yil önce imam nikahli biriyle evlendi.Anne sütü alan çocugunu birakip gitti çocuk kimliginde kardeşimin soyadini taşiyor Ama velayetini kendi üstüne almak istiyor.kadinin psikolojik sorunu ve uyuşturucu kullandigina dair mahkeme kagidi var velayetini nasil alabiliriz yardmci olursaniz sevinirim.
Merhaba,
Çocuk kardeşinizin soyadını taşıyor ise ve nüfusta da yalnızca kendi adına kayıtlı ise velayet davasına gerek yok. Zaten çocuğun tek ebeveyni var. Şayet kadın çocuğu alıkoyuyor ise savcılığa başvurabilirsiniz.
Merhaba,
Mevcut bir dava için yorum yapmamaktayız. Avukatınızdan bilgi alınız.