Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Avukat bey dun yazmistim size ama ayrintili sormak istiyorum eşimin psikolojik sorunları var 1.5 yaşındaki kizimizi dovuyodu çocuğa vurduğunda yüzünü morartmisti iki uç tane de morarikligi gören şahit var benden gizli whatsappta mesajlasiyodu şifre koyup göstermiyordu bana en son olarak da çocuğu bos evde birakip babasinin yanina kacti babasinin da psikolojisi bozuk olduğuna dair raporu var boşanma davasi actilar velayeti alicaz diyorlar bu durumda alabilirlermi
Buraya fotoğraf konulamadığı için size whatsaaptan ulaşmaya çalıştım vereceğiniz cevap iki üç kelimeyken siz beni engellemeyi tercih ettiniz.Bilmiyorum, burdan soru cevaplamıyorum da diyebilirdiniz gerçekten teşekkürler
Merhaba,
Whatsupp’tan fotoğraf yollanmaması gerektiğini, oranın benim özel yaşantım olduğunu bilmek zor olmasa gerek. İnternet sitemizin iletişim bölümünde bize ulaşmanız gereken iletişim kutusu mevcut. Anasayfamızda da mail adresimiz yazmaktadır. Ulaştırmak isteyen kişiler tarafımıza ulaştırabiliyorlar.
Merhaba,
Yeniden evlenmek velayeti almak için geçerli bir neden değildir.
Iyi gunler
Ben suan esimden bosanmak uzereyim, aslinda biz ilk baslarda anlasarak bosanmayi kabul etmistik yanliz gecenlerde buyuk bir tartisma yasadik ve kendisine buyuk hakaretler ettim ve 5 yasindaki kizimisi ona gostermemekle tehtit ettim, ancak tektit, bosanma ve hakaret etme sebebim kendisini baska bir erkekle internette konusurken yakaladim ve yakaladigim kisinin eski sevgilisi oldugunu ogrendim, aslina bakarsaniz kendisini bir kere degil 4-5 kere ayri zamanlarda olmak uzere yakaladim. Simdi diyeceksiniz ki neden birincide bosanmadiniz yada ikincide birincide bosanmadim cunku baska bi ulkeye geldi kafasi karisti dedim ikincide ayrilmadim cunku hamile kaldigini ogrendik ucuncude ayrilmadim cunku bana soz verdi bir daha yapmiyacagini soyleyip yalvardi bende cocugumuz icin son bir sans verdim ama en sonuncuda artik dayanamayip ayrilmaya karar verdik. Kizimiz kucuk oldugu icin kendisinde kalacagini soyledim ancak dedigim gibi gecenlerde yasadigimiz buyuk bi tartisma sonucu kendine hakaret edip cocugumu ondan alicagimi ve bir daha da gostermiyecegimi soyledim( bu arada bu kisiyle olan butun konusmalarin hepsidr elimde). Kendiside gecenlerde avukata gidip bana bosanma davasi acmis ayrica avukata ettigim butun hakaret ve tehtit(cocgumu ondan alicagimi ve bir daha gostermiyecegimi) belgede vermis. Ben cocugumu hala almak istiyorum cunku ben ailesinin cocugumu bana karsi dusman ediceginden emin oldugum icin ve kendisine burda(ABD) de daha iyi bir yasam sunacagimi zannediyorum, sizce cocugumun velayetini alabilirmiyim ?
Merhaba,
Velayet hususu hakimin takdirinde olan bir husustur. Burada kesin velayeti alırsınız veya alamazsınız gibi bir yorum yapmamaktayız. Davanız Türkiye’de ise iletişim bölümünden bize ulaşabilir gerekli hukuki desteği size sağlayabiliriz.
Mrb benim esimin ilk evliliginden 4 yasinda bir kiz cocugu var.kiz bana 1 yasinda geldi benim babasi olarak biliyor kendi oz babasi kesinlikle hic bir sekilde destek olmuyor hic arayip sormadi cocuk oz babasinin nufusuna kayitli oz babasinin soy ismini tasiyor ben bu cocugu kendi soy ismimi verebilir miyim kimliginde baba adi benim ismim yazarmi adim ve soy adim
Merhaba,
Soyadı değişikliği yapabilirsiniz fakat kimlikteki baba hanesinin değiştirilmesi için DNA testine dayalı bir dava açmak gerekir. Bu nedenle yalnızca çocuğunuzun soyadını değiştirebilirsiniz.
Avukat bey esim bana boşanma davasi acti ama ben boşanmak istemiyorum davayi reddettirebilirmiyim
Merhabalar, ben bebeğime 2 aylık hamileyken boşandım. Şuan oğlum 5 yaşında yaklaşık 2 yaşından beri görüşmüyorlar. 200 TL nafaka veriyor onun dışında bi yardımı olmuyor. Babası, çocuğumu almak için velayet davası açacağını söylüyor, kendisi bir evlilik yaptı ve çocuğu var. Ben evlilik yapmadım bu durumda velayeti alma hakkı olur mu?
Merhaba,
Velayet hususu çocuğun çıkarları doğrultusunda değerlendirilir ve hakimin insiyatifindedir. Açılacak bir davada çocuğun velayetinin el değiştirmesi psikolog raporuna göre değişiklik gösterir, bu nedenle net bir yorum yapmamız doğru olmayacaktır. Siz nafakayı az buluyor iseniz nafakanın arttırılması davası açabilirsiniz.
Merhaba,
Nüfusta kimin adına kayıtlı ise velayet onda olur. Evlilik dışı bir çocuk olduğu için muhtemelen anne veya babanın nüfusuna kayıtlıdır. Babanın nüfusuna kayıtlı ise tek çözüm velayet davası açılması olacaktır. Babanın nüfusuna kayıtlı değil ise zaten çocuk annenin velayeti altında kalmaya devam edecektir.
merhaba eşim 2.ay önce evi terk etti 19’aylık kızım var bu süre zarfında aramadı sormadı çekişmeli boşanma davası açmış. kızım bende şu an ablasının evli dost hayatı yaşadığı kişinin evinde kalıyor mahkeme kararıyla kızımı alabilirmi. benim karşı dava açmam gerekiyormu teşekkürler…
Merhaba,
Karşı dava açmanız ve mevcut davada kendinizi avukat ile temsil etmeniz önemli. Davaya cevap verme süreniz kaçmadan bir avukat ile yolunuza devam etmelisiniz.
Emre Bey Merhaba,
Yaklaşık 1 yıl önce,çocuğumun velayeti bende kalmak üzere anlaşmalı şekilde boşandık.Çocuk için tekrar bi arada olup,beraber yaşadık.Şimdi eski eşim tekrar evlenmemizi istiyor.Eğer evlenirsem ve tekrar anlaşamaz isek velayet durumu yeni baştan mı değerlendirilir,yoksa daha önce bende olduğu için yine bana mı verilir,Sözleşme yaparak(velayet için) evlensem bunun bi faydası olur mu?
Merhaba,
Velayet durumu yeniden değerlendirilir. Velayet için sözleşme yapılmaz, yapılsa da geçerli olmaz.