Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba Avukat Bey,oğlum 36 yaşında ben 57.yaşındayım. 2012 malulen emekli oldu psikotik bozukluk nedeniyle 9 bankaya borçları var,60 bin olmuş şimdiye kadar 250~300 bin tl.camilerde yatıp kalkıyor,Vesayetine almak için dava açtım fakat kazanırsam davayı bu eski borçları bana devir mi oluyor, yanıtlarsanız sevinirim Allah razı olsun şimdiden teşekkürler sağolun.
Merhaba,
Vasi olarak atanırsanız borçlar size devredilmez.
Merhaba,
Acil ve çok önemli bir sorum var.
Anamur’da kendi evinde tek başın yaşayan,emekli subayım.2 erkek evladı büyüttüm..en iyi okullarda okutup yüksek mühendis yaptım evlalarımı.Ama kızım olmadığı için hep bir eksiklik hissettim yaşamımda.Nitekim,eşimle anlaşarak boşanalı 5yıl oluyor.İki oğlum da anneci çıktı..hiç bir duygusal fizki bağım kalmadı onlarla.Oysa kızım olsaydı böyle olmazdım..beni asla yalnız bırakmazdı.ben Hayata bağlanmak ve geleceğe dair bir hedef edinmek üzere Koruyucu Aile şeklinde müracaatım oldu.
Velayeti annesinde olan 11 yaşındaki kız çocuğunu ,onu okutamayacağı için kaygı duyan annesinin özgür istek,irade ve başvurusuyla,önce bu Mayıs ayında velayetime alarak,seneye de EVLATLIK alıp nüfusuma kızım olarak geçirmek istiyorum.Nasıl bir Hukuki Prosedür uygulayacağız? Annesi halen yaşadıkları Isparta’da dava mı açacak? Not-1:Kız ömrünce baba sevgisi görmemiş,babası halen ömür boyu hapiste ,beni öz babası yerine koyuyor..en az annesi kadar kendisi de bu konuda çok istekli,hazır ve kararlı. Not-2:Halen annesinin muvafakatnamesi ve vekaletnamesi gereği anılan kız çocuğu Haziran ayı itibarıyla adresime taşınacak,benim yanımda okuyacak…Ama annesi özellikle istiyor bir an evvel velayetime almamı..ben de hazırım buna.
İlginize ve vereceğiniz bigilere peşinen teşekkürler.Saygılarımla.
Merhaba,
İlgili süreç hakkında bilgi almak ve başvuruda bulunmak için olduğunuz yerden Avukatlardan bilgi almanız daha sağlıklı olacaktır. Bahsi geçen işlemler için evlat edinme davası yazımıza bakabilirsiniz : http://www.emreulusoy.av.tr/evlat-edinme-davasi
merhabalar ben almanyada yasiyorum size sorum su esim esrar ve kokain bagimlisi kac kere birakicam dedi ama birakmadi 2 kerede tedaviye gitti ama geldi yine devam etti evde hem gecimsizlik hep kavga bizimle ilgi alakasi yok ben bosanmak istiyorum bosanirsam tek celsede bosanabilirmiyim ve ikincisi 2 oglum var biri 11 biride 6 yasinda onlarin velayetini alabilirmiyim
Merhaba,
Almanya’da boşanma davanız görüleceği için sizlere yardımımız maalesef dokunmayacaktır. Oradan bir avukata danışmanız en sağlıklısı.
İyı günler.
10 gün önce esimden dayak yedim polise sikayet ettim. Darp sadece kafamda oldugu icin doktor menfi (-) dedi raporda.
Yasadigim yerde ailem olmadigi icin bulundugum eve geri dondum. Esim cocugu getirdim diyerek kapiyi actirdi. Bu sefer sen misin beni polise sikayet eden diyerek 2.kez dayak yedim kolumu isirdi cocugu kucagimdan alarak kacirmaya kalkti. Tekrar polise sikayette bulunup bu sefer darp raporu alabildim.
Kadin siginma evinde 2 3 saatlik gecici olarak bulundum. Ayrilis dilekcesi yazdirdirdilar.
Benim sorum ben calismiyorum cocugum 3 yasinda ona bakabilcek kimse olmadigi icin suan calisabilcek durumum yok.
Esim mesajlarda tehdit ediyor silmedim mesajlari.
Hakim savcida gelse cocugu sana birakmicam velayet sana kalsa bile cocugu yine de alicam diyor.
Calismadigim halde darp ve tehdit mesajlarini delil olarak gosterirsem hakim bana cocugu verebilir mi.
Kendisi annesine baktircak cocuga cocukla aksamdan aksama ilgilencek evliykende böyle idi.
Benim velayeti kesinlikle alabilmem icin ne gibi bir yol izlemem gerek.
Bu konuda lütfen cevap yazin çok caresiz kaldım
Merhaba,
Çocuk her halükarda size verilir. Babası da iştirak nafakası ödemeyecektir Mahkeme kararı ile. Hangi ilde iseniz o ilin Barosuna başvuru yaparak avukat talep ediniz. Böylelikle avukat sizin için dava açacak ve boşanma sürecini başlatacaktır.
Merabalar 4 yil once ayrildim eski esimden surekli siddet gördüm karakol kayitlarimiz var ayrilirken eve gelen ve laptoptan arkdslarimn giris yaptigi facebook hesaplarnin benm oldugnu soyleyerek beni suclayan esim simdi kizimi almak istior ve surekli benimle tekrar barismak istior yani hakim demezmi bu kadin zamaninda bunlari yaptiysa sen niye barismak istedin gercekten ahlaksizlik varsa neden benmle barismak istemis yalan iftira oldugu bli degilmi ve ben iki uc kisiyle gorustum hayatima bi yon vermek icin eski esim birlikte görüştüğüm biriyle fotografmi eline gecirmis bunlari delil olarak kullanip kizimi alacagnk soyluyor ayrica bu insanin hastanede birbayani taciz ettigi ve bayanin buna dava actiginida biliyorum kizim bana cok düşkün komşular ogretmeni herkes sahittir sizce hakim kus kadarken kapiya attigi simdi nasilsa buyudu alayim dedigi çocuğumu babaya verirmi
Merhaba,
Hakimler sizin beyanlarınızla hareket etmezler. Hakimler dosya içeriğinde delillere göre hareket ederler. Bu nedenle açılacak bir davada mutlaka bir avukat ile kendinizi temsil ettiriniz. Avukat ücreti karşılayacak durumunuz yok ise İstanbul Barosu Adli Yardım Bürosu’na başvuru yapabilirsiniz.
Merhaba eşimle iki yıldır boşanmaya çalışıyorum boşanmayı iki çocuğumuz var. Ve ben 15 gündür hayatıma bİrini aldim. Eşim.bunu öğrenince beni sarp etti bende rapor alıp şikayetçi oldum. Esimide ifadeye çağırdılar oda hayatıma aldığım kişiden bahsetmis
İki Co ugumuzfa küçük velayetlerini babayami verirler. Yapmış olduğu darpin sonucu ne olur
Merhaba,
Eşinizin sizi darp etmesi boşanma davasında lehinize delil olarak kullanılır. Çocukların küçük ve birlikte büyümeye ihtiyaçları olması nedeniyle velayeti size verilecektir.
Merhabalar esim bir evlilik yapmis ve daha bosanamadi 4 sene beklemis ve red karari geldi ben,esimle imm nikahi,ile yasiyorum ve bir dilekce verirsem bosanmam hizlanirmi cunku bir covugumuz var eski karisindan da iki tane ben biseyden yararlanamiyorum. Zorluk,cekiyorum boyle,bir dilwkce versem bosanmasi hizlanirmi ve cocugun velayetini dilekce vererek alabilirmiz kiz 5 erkek 8 yasinda verirlermi ben bakabilirim diye dilekce versem birde,nasil,yaparsak bosanma hizlanir gercekten zorluk,cekiyrz lutfen en,kisa,zamanda akil verebilirmisinz
Merhaba,
Kişiyle imam nikahlı olmanız boşanma davasını tabii ki etkiler fakat bu durum o kişinin aleyhine bir durumdur.
kardeşimin eşi ile ciddi sorunları var. ancak kızı 3.5 yaşında olduğu için velayetinin anneye verileceğini düşündüğünden boşanamıyor. eşi 2 yıldır psikolojik tedavi görüyor ve yüksek dozajlı hap kullanıyor.
çoçuğun velayetinin alma durumumuz nedir.
teşekkürler
Merhaba,
Velayeti alma ihtimaliniz çok düşük.
Hayırlı günler emre bey ben 2. Evlılıgımı yaptım velayeti baba da olan çocuğumu her hafta sonu görüyordum fakat şuan uzak şehre yerleşip evlendiğim için çocuğumu göremiyorum bunun için yılda ne kadar kaç gün görebilirim 12 ay içerisinde çocuğumu istediğim tarihlerde uzun gorebılırmıyım ve her hafta sonu gördüğüm çocuğumu yıl boyunca hafta sonlarındakı gördüğüm günleri mahkemede bunları belirli aylarda görebilmek için ne kadar görme hakkı talep edebılırım
Merhaba,
Kişisel ilişkinin yeniden tesisi için dava açmanız gerekir. Taşındığınızı ve çocuğunuzla daha sağlıklı vakit geçirebilmek adına görüşme günlerinin düzeltilmesi gerektiğini gerekçe göstererek dava açabilirsiniz.
Merhaba eşim vefat etmiş ve otomatikman çocuklarımın velayeti bana geçmiştir. Bu yıl babaanne ve dede ile ciddi çatışmalar yaşadık. Çocuklarımı anneanne ve dayılara karşı doldurma, eşimin kalp krizi geçirerek vefat etmesine karşın 5 ve 10 yaşındaki çocuklarıma babanızı anneannne ve dayınız öldürdü. (Açıklama olarak da sinirlendirerek kalp krizi geçirmesine sebep oldu) Dayınız hırsız dedenizin parasını çaldı, öbür dayınız hırsız babanızın parasını çaldı gibi asılsız söylemlerle çocuklarımın zihnini kirletmekte ve çocuklarımın aileme karşı tutumunun değişmesine sebep olmaktaydı. Bu arada birlikte yaşıyorduk ama bunları benim olmadığım yani işte olduğum saatlerde veya çocuklarla yalnız olduğu saatlerde yapıyormuş. (Sonradan çocuklarımın aileme karşı tavırlarından sonra çocuklarımla konuştuğumda öğrendim) Şimdi onların olduğu ilden taşındım. İşimin farklı bir loksayondaki projesinde işe başladım. çocuklarımla aramızda 120 km.lik bir mesafe olduğundan 15 günde bir hafta sonu gidip 3 gün görüyorum. Bu koşullar doğrultusunda babannne-dede velayet davası açabilir mi? Okul masrafları, temel ihtiyaçları gibi herşeyi karşılıyorum. Ama küçük oldukları için bakıcı tumam gerek ve bu da ek bir maliyet gerektirdiğinden dolayı şimdilik bu şekilde devam etmek zorundayız. Ancak uygun koşulları sağladığımda anneanne ile beraber yanıma alacağım. Velayet veya vesayet davası açılabilir mi? İkisi arasındaki fark nedir? Bu arada benim ve her iki çocuğumun ayrı ayrı babadan maaşları var. 850+425+425 şeklinde.
Merhaba,
Anane veya dede velayet davası açsalar dahi velayet hakları yoktur.