Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba mehmet bey, bana yardimci olursaniz sevinirim. Esimle suan da ayrilcaz sorumsuz calismiyor benide icralik tapti benimde bakacak kimsem yok onun ailesi var hicbir gelirimde yok kizimin vrlayetini ona vermek istiyorum kabul etmiyor ne yaomaliyim sizce bana lutfen yol gosterin
Merhaba,
Boşanmakta kesin kararlı iseniz bir avukatla yolunuza devam etmenizi tavsiye ederim. Avukat tutacak mali gücünüz yok ise Baro Adli Yardım’a başvuru yaparak avukat desteği talep edebilirsiniz.
numaranızı alabilir miyim danışmam gereken önemli bir konu var da
Merhaba,
İletişim bölümünden numaramıza ulaşabilirdiniz : 0216 550 33 23
Mehmet bey merhaba , eşimle anlasmali olarak 6 ay once bosandik. Eski esim rus asilli ve turkce bilmiyor denecek kadar az turkcesi var. 7,5 yasinda bir oglum var ilkokul 2 ye gidiyor. Eski esim anlasmali bosanmaya cocugun velayetini ve oturdugumuz evi almak sartiyla yanasti. Dun ogretmeni ile konustum dilden dolayi sinifin en kotusu oldugunu soyledi. Annesi odevlerini yapamiyor ayni zamanda haftanin 6 gunu calisiyor. Sigortasiz olarak. Nafaka dahil yuksek bir gelir elde edemiyor ve cumartesileri cocuk evde yalniz kaliyor ya da okuldan geldiginde karsilayan olmuyor. Butun gun internette vakit geciriyor. Velayetini almak istiyorum annem benimle kalabilir. Mahkeme bana verebilir mi ?
Merhaba,
Velayet hususunda takdir mahkeme hakiminindir. Eğer okuldaki başarısızlığını ve diğer hususları mahkeme önünde kanıtlarsanız şansınız olabilir.
Teşekkürler
Anlaşmalı olarak eşimle boşandık 3 ve 4 yaşında 2 iki kızım var velayetleri annede kızlarım krese gitmekte baba olarak karşı cıkmama ve tasvip etmiyor oluşuma rahmen cocuklarımın cinsel istismara uğramaları endişesi yaşıyabilir endişesinde olduğum ve güvenmediğini için ve hiç bir şekilde tarafıma beyan edilmiyor oluşu ile birlikte bekar bir erkeğin alması sonrasında anneye gitmeden bekar kişinin kapalı kapılar arkasında yasadığı bekar evine kızlarını götürüyor olusunun tarafımca kayıt altına alınarak sikayet hakkım dogarmı
Merhaba,
Bekar kişi kim ? Çocuklarınızı neden kendi evine götürüyor ?
Eşimin ortak calıştığı arkadaşı iş ortağı ve iç güdülerime göre eşimin benden ayrılmasına sebeb olan kişi bende tanıyor olmama rağmen eşimin kendisi ve çocuklarımın bir nebzede olsa mesafesini korumasını istedikce içimize sokan eşime herşeyi düşünmek zorundayım dedikce ne karaktersizliğimi koyuyor ne şerefsizliğimi telefona cocuklarımın başkası alıyorken bana danışılması gerekmiyor mu benim neznim dışında oluyor bu gelişmeler ne yapabilirim eşimi hala kaybetmek istemiyorum 4kişinin aklıyla 3 kişi ile münasebet kurabilecek lerini düşünüyorum. 2 kişi olarak ben su an saf dısıyım
Yazılarınızı okuduğum ve anlayabildiğim kadar velayeti annade olan reşit olmayan çocuklarn korunması gözetilmesi ve bakımlarının tamamiyle annenin gözetimi altında olması gerekiyor tasvip etmediğim ve onaylamadığım halde hiç bir yakınlık derecesi bulunmayan 3. Bir kişiye teslimi yapılıyor bu durumdan haberim olması iznim alınması gerekiyormu eşimin bu yaptığı yasalmı
2. Soru 2 yıldan önce velayet davası acılmıyor oldugunu biliyorum annenin babanın bilgisi dışında izni olmaksızın 3. kişinin alması olayında ne kadar izin verme yada vermeme konusunda hakkı var
3.soru güvenemedigim 3 kişinin cocuklarımı alması anneye teslimi öncesinde kendi evinde kapalı kapılar arkasında olmasının kendini ifade edemeyen 2 kızım adına kayıt altına alırsam ne kadar tutarlı bir delil etmiş olurum ve kabullenemediğim olası her türlü iddada bulunabilirmiyim
3, kişinin kendi resmi olarak kulladığı Facebook sayfasında anne nin is ni olsaada babanın izni olmadan reşit edilmesi ne kadar uygun ve yaptırımları nedir şikayetçi olabilir miyim ?
Mrb ben 2014 yılında boşandım şuan 11 yaşında kızım var eski eşiminde istegi üzerine velayeti bende. Şimdi tekrar evlenmek üzereyim eski eşim ögrenirse kızımı alır diye korkuyorum. Kendi ayrılır ayrılmaz evlendi ve 2 tanede çocugu var uyuşturucu tedavisi görmüş oldugunu ögrendim ve kızıma boşandıgımızdan beri bir kaç kez nafaka verdi. Şimdi evlencegim kişinin sabıkalı fakat kızımla arası iyi ve kendi işide var eski eşimin karısıda bir çok kez çocugunu görmesini istememiştir buna istinaden velayet davası açsa çocugumu alabilir mi.
Merhaba,
Hakim çocuğun yararını dikkate alarak kararını verir. Çocuğunuzun da pedagog huzurunda söyleyecekleri önemlidir. Bu nedenle bir yorum yapmamız yanlış olur.
Ayrıca nafakalar ödenmiyorsa icra takibi yapabilirsiniz.
Merhaba, 2 yıl öne boşandım, şu an 6.5 yaşında kızımın var. Boşanmada mahkeme ortak velayet ve annede kalma hakkı verdi. Kararı verirken hakim, ikimizinde eğitimli insanlar olduğunu söyleyerek çocuğun gelişmi için anne ve baba anlaşarak belirlenen görüşme süreçleri dışında da babanın çocuğu ile görüşebileceğini belirtti. İlk zamanlar eski eşimle anlaşarak mahkemenin belirttiği zamanlar dışında da kızımla görüşebiliyordum. Ancak eski eşimin boşandıktan 3 ay sonra başka biriyle ilişkisi başladı. Bu kişi kızımla görüşmemi istemediği için ekstra görüşmelerimize eski eşim izin vermedi. Yazın ayrı bir şehirde olan kendi annesinin yanına benden habersiz olarak kızımı gönderdi ve yasal hakkım olan zamanda da görüşmemi engelledi. Avukatımla bu konuda tutanaklar tuttuk ve belgeledik. Erkek arkadaşı bundan sonra bana ağrı küfürlü mesajlar attı. kendisini engelleyince özellikle geceleri sarhoş olduğu yazılarından belliyken bana ağır küfürler ve tehditler attı. Kzımın onu benden daha çok seveceğini bunu göreceğimi, istediği zaman istediği yerde kozlarımızı paylaşacağını küfülerle eski eşimin telefonundan gece yarıları sürekli rahatsız edecek şekilde mesajlar attı. Eski eşime bunun olmaması gerektiğini söylediğimde; eski eşim ‘o benim erkek arkadaşım artık kızımızla ilgili onunla konuşman gerekir’ cevabını aldım (Tüm mesajları kayıt altına aldım ve sakladım). Kızımdan öğrendiğime göre bu kişi kızımın bulunduğu günlerde de aynı evde evli olmadıkları halde kalmaktaymış. Ayrıca kızımın benimle olmadığı hafta sonlarının büyük bölümünde kızım anneannesi ya da bakıcısıyla kalmakta annesi ile son derece az zaman geçirmekte. Kızımın annesi ile olması gereken haftalarda onunla olmadığına dair kanıtlarım var. Ayrıca kızımda bunu açıkça beyan etmekte ve artık normalleştirerek bu hafta sonu senle haftaya anneannemleyim şeklinde yorumlamakta. Bu ay tekrar evleniyorum. müstakbel eşim psikoloji eğitimi alan bir doktor. Kızımın annesi ile olan iletişiminin kusurlu olduğunu belirtiyor. İkisinin iletişimi oldukça iyi. Ayrıca benim kızımla olan ilişkim son derece iyi, kızım bende kaldığı hafta sonları son derece mutlu. Bakıcısı kızımın buluşma gününe 3-4 gün kala heyecanı başladığını, saatleri saydığını söylüyor. Her ayrılığımız ağlama krizleri ile oluyor. Tüm bunlar velayet davası açtığımda velayeti alabilmem için yeterli olur mu?
Merhaba,
Tabii ki yeterli olur, dava açabilirsiniz.
merhaba esımle suan bosanma davamız suruyor ılk durusmada nafaka baglanmadı dıger mahkeme temmuzda suan aılemın yanındayım durumuzu yok devletten destek alıyoruz ama ıs arıyacagım ıcın cocuguma bakabılecek durumda degılım babasına vermeyı talep ettım mahkemeye kadar ama velayetını ve mahkemede uzlasmayı kabul etmezsem almayacagını soyluyor ne yapmam lazım suan bakabılecek durumum yok
Merhaba,
Mahkemeye başvuru yaparak tedbir nafakası hususunda karar vermesini talep edebilirsiniz.
Eşimden anlaşmalı olarak boşandım 2 cocugum var eski eşim yurt dışında muhtemelende evlenecek boşanma protokolunde 1 ay görüşü var yurt içinde bir ıkametı yok bu görüş günleri yeniden düzenlenemez mi teşekkürler..
Merhaba,
Dava açarak yeniden düzenlenmesini talep edebilirsiniz.
Merhaba, 22.12.2011 de oglumun babasından ayrıldım kımsem olmadıgı ve calısmak zorunda oldugum için velayetı babasına verdım.fakat oglum uzun süredir benımle kalıyor ve babasıyla yasamak ıstemıyor.bende babasıda 2.evlılıklerımızı yaptık.oglum 22.07.2003 dogumlu ayrıldığımızdan beri oglumun maddı manevı butun ıhtıyaclarını ben karsılıyorum.oglumun babası suan oglumu eve gelıp zorla goturmekle ve benı kapıya polısle gelmekle tehdıt edıyor.oglum ısrarla gıtmek ıstemıyorbu durumda ne yapabılırım lütfen yardımcı olurmusunuz?
Merhaba,
Velayet davası açabilir ve tedbiren velayetin size verilmesini isteyebilirsiniz. Bir avukatla ilerlemenizi tavsiye ederim.
Merhabalar ben 23 senelik evliyim 18 yaşında oğlum 7 yaşında kızım var.eşim alkol kullanıyor her gece.şiddet var dayak hakaret var.boşanma davası açmayı düşünüyorum çocukların velayetini alabilir miyim.
Merhaba,
Oğlunuz artık reşit, o nedenle velayet konusu onu kapsamaz. 7 Yaşındaki kızınızın velayetini ise size verirler. Eşinizden şiddet gördüğünüz bir gün polise başvuru yapınız ve darp raporu alınız. Sonrasında boşanma davası açabilirsiniz.