Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba 13 yıllık evliyim artık saygı kalmadı iliskimizde çocuklara bağırması çağırması hemen her an herşeye bir agresif tepki ile yaklaşması ve bir kaç sebepten dolayı boşanma kararı aldık biri erkek 12 yaşında oğlum bir de 7 yaşında kızım var eşimin ailesinin yaşadığı yer ve daha evvel ki kendi yaşamından anlattıkları neticesinde o bölge de çocuklarımin yaşamasını istemiyorum özellikle de kızımın benim sormak istediğim şu eşimin babasından hariç bir geliri yok evlerinde büyük ağabeyi daha evvel babasını kendi evinde 13 mu 16 yerinden bıçakladı sürekli evden kovuldu her affedilmesinde farklı bir kavga ile mahkeme kararı ile uzaklaştırması var içki kullanıyor uyuşturucu da kullandığına eminim bu adamın uzaklaştırması olması o eve gelmeyecek bu yeltenmeyecek anlamına gelmiyor ve ben öyle bir durumda kızımı vermek istemiyorum ki başka sehirlerdeyiz sürekli elim ve gözüm üzerinde olamaz lütfen yardımcı olur musunuz
Merhaba,
Boşanma davanızda kendinizi bir avukat ile temsil ettiriniz. Bizimle iletişim kurmak istiyorsanız info@emreulusoy.av.tr mail adresimie mail atınız.
meraba. esimle biz yeni evliyiz evlendigimizden beri geçimsizlik var. evliligin birinci ayinda esim hamile kaldi kizim dogdu. esimin psikolojik sorunlari var. daha hamileyken yemek yemez kendini ac birakirdi. cocugu tehlikeye atardi.elimde delilim var. ve esimin kollari kesik, façali yani kendini kesmis biz evlenmeden once ben sonra gördum. bunlari mahkemeye sunsam yeni dogmus kizimin velayetini alabilirmiyim.
Merhaba,
Alamazsınız.
Merhaba eşimin 5 yıl önce eşi vefat etmiş ve iki çocuğu var 2 yıl sonra eşimle ben evlendim benimde ilk eşindem 2 kızım var toplam dört kızımız var eşimin vefat eden eşinden olan çocuklarını annennesi almak istiyor biz gösteriyoruz çocukları bugüne kadar hafta sonrada annannelerinde kalıyorlardı çocuklar hafta sonra annende kaldıklarında çocukların piskolojiniz bozduklari için çocukları öğrettikleri için ve bana karşı doldurdukları için eşim çocukların piskolojisi açısından hafta sonları annannelerinde kalmalarına izin vermediği için annanne çocukları mahkeme yoluyla alacağını söylüyor bizim otutuyumuz eve bakinliga gelip kavga çıkardıkları için korakolda şikayette bulunduk çocukların velayetini alma hakları varmi?mahkeme yoluyla çocukları göstermeye bilir miyiz?şimdiden teşekkürler
Merhaba,
Anane çocukların velayetini alamaz, ancak çocuklarla görüşme imkanı yaratılması için dava açabilir.
Merhaba Mehmet Bey;
12 yaşında bir oğlum var ve 10 yıl önce anlaşmalı olarak boşandım.nafakamı falan sürekli olarak vermekteyim ve 10 yıldır aynı firmada çalışmaktayım.sorunum eski eşimin oğlumun ödev yapmaması,sözünü dinlememesi vs. gibi konularda onunla tartışıp sonrasında beni arayarak veya mesajlar atarak hakaretler etmesi ve sonucunda bakamıyorsan ve ilgilenemiyorsan velayetini bana var dediğimde (senin yanında esrarkeş olur gibi)saçma sapan laflar ve hakaretler etmektedir.benim sizden öğrenmek istediğim şu onun durumu maddi olarak benden daha iyi, ama bende oğlumun bütün ihtiyaçlarını karşılayabilecek kapasitede bir insanım velayet davası açmamda kazanma şansım nedir ben oğlumun bu konulardan dolayı daha agresif ve mutsuz olduğunu düşünüyorum,oğlumun bu konuda söz hakkı ne derece önemli bu konuda yardımınızı rica ediyorum.
Merhaba,
Oğlunuzun tabii ki söz hakkı olacaktır. Dava açtığınızda mahkeme bir pedagog görevlendirir ve taraflar ve çocukla görüştürülür. Sonrasında bir rapor tanzim edilir. Rapora ve dosya içerisindeki delillere göre velayet hususunda karar çıkar.
Merhaba ben 2 yıl önce 10yillik evliliğimi anlaşmalı boşanma ile noktaladık. Bu evlilikten 2cocugum var boşanırken çalışmam gerektiği için birde çocukların düzeni bozulmasın diye velayeti babalarında kaldı eski eşim çocukları görmede herhangi bir sıkıntı cikartmayacani söyleyerek böyle bir karar verdik ama simdi görüyorum ve yaşıyorum ki büyük sıkıntılar meydana geliyor ve bu büyük sıkıntı çocuklarımın ruh sağlığının bozulma söz konusu bu duruma sessiz kalmak ve cocuklarim geleceği için buna dur demek istiyorum çocuklar karşı tarafın baskılarından dolayı benimle zaman geçirmek istemediklerini söylüyorlar.Ama cocuklarim karşı taraftan bana geldiklerinde bana olan sevgileri ve ozlem duyduklarını gözle görülür bir şekilde olduğu için çocuklarıma bir soru sordum neden benimle görüşmek istemediklerini sorduğumda çocukların cevabı anne biz istiyoruz ama babaannem bize kızıyor biz senin üzülmeni istemiyoruz dediler bende bunun üzerine çocukların baskı altında ruh sağlığının bozulma tehlikesi gördüm için karşı tarafa velayet ve nafaka davası açmaya hazırlanıyorum sizce bir sonuç elde edebilirmiyim.bu arada ben 7 ay önce 2.evliliğimi yaptım kurulu düzenim güzel bir isim var eşimde.cocuklar konusunda herzaman destekcim bunları yaparkan rehberlik araştırmadan uzman yardımı alıyorum çocuklarımın ruh sağlığını korumak ve en az hasarla bu dönemi atlatmak adına bana bilgi verirseniz çok sevinirim teşekkür ederim.
Merhaba,
Gelişen şartlar ve babanın çocuklar üzerindeki etkisi uzman görüşü ile dosyaya girerse ve lehinize bir rapor oluşturulursa velayetin el değiştirmesi mümkündür.
Merhaba..
Nişanlımın eski eşi şu an cezaevinde ..10 yaşındaki oğlunun velayeti annede..biz velayet davası açtık..ilk duruşma aralık ayında ama ara karar ile geçici velayeti nişanlım çıkardı..eski eşinin daha önceden de içeride yatmışlığı var..anne çok iyi ortamlarda çalışan birisi değil biz bütün belgeleri dava dosyasına ekledik..Bu durumda çocuğun velayetini alma şansımız yüksekmidir?
Merhaba,
Velayeti alma ihtimaliniz yüksek, fakat yine de son karar raporlara göre karar verecek olan hakimde.
Merhaba eşimle boşanan 3 yıl oldu başta eşim abisinin yanında kalıyordu bu süreçte çocuğumu 1 kere gördüm 2. Oğlumu göstermediler dayısı darp raporu alarak kardeşime dava açtı sonuç olarak kardeşim suçlu göründü Oysaki davada tanık yoktu ve öğünde bu yani oğlumu göremedim annesi evlenip mersine taşınmış çocukla hiç bir bağımsız yok iletişim yok hastaneye 7 ve ya 8 kere gitmiş oğlum hiç bir şekilde haber verilmedi 13.06.2018 oğlumun nüfus kaydı mersine taşınmış ama annesi önceden mersindeydi velayet hükmü düşmüştür velayet davasi acabilirmiyim nüfus kayıt bilgileri elimde
Merhaba,
Velayet davası açabilirsiniz fakat davanız reddedilir. Yapmanız gereken işlem çocukla kişisel ilişki tesisinin sağlanmasına yönelik dava açmak olmalıdır. Eğer anne, velayet hakkını kötüye kullanmaya devam eder ve çocukları size göstermezse bu nedene dayalı olarak velayet davası açabilirsiniz.
Merhaba Mehmet bey ben 6 senedir evliyim 5 yaşında 1 oglum var ancak eşimin davranışları hiç iyi değil anlaşamadık aileme küfürler bana saygısız ve sürekli annesinin evine gidip gelmicem diye gidiyordu en son uyarmama ragmen yine cekip gitti 80 gündür oglumu göremiyorum ayrı illerseyiz ve işe girmiş çalışıyormuş. ortada herhangi Bi dava da yok cocugu mu geri oradan alsam getirsem suçlu olurmuyum yardımcı olursanız sevinirim tesekkurler
Merhaba,
Çocuğunuzu oradan getirmeniz annesinden ayırmanız mantıklı değil. Bu tip durumlarda ya dava açmanız gerekir ya da çocuğunuzla görüşme hususunda karşı tarafla uzlaşmaya gitmeniz gerekir.
Yaklaşık 1 yıl önce eşim ile anlaşmalı boşandık 5 yaşında bir oğlumuz var. Çocuğun annesi ile kalmasının daha doğru olacağı nı düşünüp hiç bir sıkıntı çıkarmadan velayetin annesin de kalmasında hem fikir olduk. Ancak şimdi eski eşim çocuğa bakamıyorum, burası çok soğuk, okulda yoruluyorum gibi nedenlerden dolayı çocuğu başka bir ilde yaşayan babasının evine bırakacağını söylüyor. Ben de çocuğun anne ve ya babasında kalması gerektiğini düşünüyorum. Velayetini istiyorum ama vermiyor. Velayeti onda olması böyle bir hak sahibi yaparmi
Merhaba,
Velayet davası açıp mahkemeden bu hususta yeniden karar vermesini isteyebilirsiniz.
Merhaba öncelikle 17 yaşımda baba oldum sevgilim 16 yaşında bilmedimiz bir işe girdik bir çocuğumuz oldu ailelerimiz anlaşamadı sevenler ayrıldı anlıcağınız çocuğumum bende kaldi ilk 3 ay ama annemin alkol bagimliligi beni tedirgin etti işteyken aklım evde kalıyordu ailesiyle görüşüp çocuğumu onlara verdim annesine yani onunda görme hakkı vardi suan 25 yaşımdayım ben askerdeyken velâyet davası açılmış sevgilim cocugumu annelikten red edip kendi annesi ve babasina vermis ve benim hakkımdada kaçtığımı söylemişler bu bi delildir dimi yani ben askerdeydim simdi kızlarıyla görüşmüyorum ayrıyız 3 yıldır ama çocuğumu nasıl alabilirim ben babasız büyüdüm bunu kendi çocuğuma yapmak istemiyorum lütfen yardımcı olurmusunuz evlide degilim hiç evlilik yapmadim lütfen cevap verirmisiniz beni atlamışsınız ?
Merhaba,
Dava açılmış ve sizin haberiniz olmadan sonuçlanmış. Bu pek inandırıcı gelmedi. Eğer bahsettikleriniz doğruysa siz de yeniden dava açabilirsiniz.
mrb 7 ay önce anlaşmalı boşanma yaşadım 5 yaşında bi oğlum var ve velayet annesinde . ben şehirdışında ikamet ediyorum ama annemler aynı şehirde hafta sonu oğlumu alıp görebiliyorlar ama orada kalmasına izin vermiyor annesi kanunen kalmasında bi sakınca varmı kalabilirmi?
teşekkür ederim.
Merhaba,
Kalmamasını isteyebilir. Velayet hakkı annededir.