Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
merhaba 2016 yılında boşandığım kişiden suan 8 yaşında bir kızım var çekişmeli boşanma sonucunda velayet anneye yani bana verildi babasına da belirli tarihlerde görüş hakkı verildi . Fakat babası defalarca kızımı gününde aldığı halde gününde teslim etmedi alıkoydu ve beni defalarca tehdit etti görüştürmeyeceğim getirmeyeceğim yada 4 -5 gün sonra getireceğim dedi . Gerekli yerlere gidip şikayet ettim . Kızım biyolojik babasının yanındayken kendine baskı yapıldığını orada kalmak istemediğini söylüyor . Ben bu şahsın görüşlerini tümüyle ortadan kaldırılmasını istiyorum veya kısıtlanmasını . Ne yapılabilir bu durumda ? Anlayışınız için Teşekkür ederim.
Merhaba,
Aile Mahkemesi’nde dava açmanız gerekmektedir.
Merhaba! Erkek kardeşim ceza evinde gelinimiz benimle kalıyordu sonradan iki çoçugunu bana birakıp kaçti biri1.5 dıgeri 4 yaşında Ne yapmam gerekir bana yardımcı olurmusunuz
Merhaba,
Erkek kardeşinizin vasisi olarak kim atanmıştır ? Vasisi olarak kim atanmışsa o kişinin işlem yapması gerekir.
Merhaba benim sorunum eşimle bosanma davamız var eşim tip 1 diyabet hastasi ve çoğu zaman komaya giriyor komalara girdiğini mahkemedede belirtti çocuğumun velayeti tedbiren anneye verilmişti eşim komaya giriyor ve şuuru kapanıyor müdahale edilmez ise hayatı tehlikesi bulunuyor ve bu durumdan dolayı kızımın velayetini annede kalsın istemiyorum çünkü kızımın can güvenliği sıkıntısı oluyosuyor bu durumda velayetini mahkeme bana verir mi
Merhaba,
Kızınızın yaşı kaç belirtmemişsiniz. Eğer annesine müdahale edebilecek yaşta ise haliyle annesiyle yaşaması daha sağlıklı olacaktır.
Iki tane kiz çocuğum var Vrlayetleri annede ama eski eşim çocukları 3 ay oldu bakmıyor bize bıraktı. Kendisi istanbula gitti. Ben k.marasta yasiyon. Bu sene gelmeyecekmiss.. Ben ne yapabilirim. Eski eşime ceza altılara bilirmiyim. Ikisinin yasida küçük. Biri 4 diğeri 6 yaşında.. ne yapmaliyim.
Merhaba,
Aile Mahkemesinde velayetin el değiştirmesine yönelik dava açmanız gerekir. Annelik görevini yapması gereken eski eşiniz fiili durumda bu görevini yapmamaktadır. Hal böyleyken fiili durumun gerçeğe dönüştürülmesi için dava açılması gerekir.
Merhaba 17 yasindayim 30.04.2004 dogumluyum annemle babam yaklasik 4 yildir ayri ve babamin Yaninda yasiyirum mahkemenin belirledigi tarihlerde annemin yanina gidiyorum ama artik annemin yaninda huzurlu degilim ve beni istemedigini soyledi bende yanina gitmek istemiyorum babamin izniyle bu yaz sehir degistirip tatile gitmek istiyorum annemin yanina gitmek istemiyorum eger tatile gidersem bi sorun cikartabilirmi cevaplarsaniz cok sevinirim simdiden teskkur ederim
Merhaba,
Anneniz mahkeme kararına dayanarak sizinle iletişim kurabilir ve mahkeme kararının uygulanmasını sağlayabilir.
selam esimin ilk evliliginden 1 kizi var bu cocuga karsi maddi sorumluluklarim nelerdir kastettigim cocgun genel ihtiyaclari haricinde ozel ihtiyaclari icin maddi yukumlulugum var mi
Merhaba,
Ne sormak istediğiniz konusunda emin değilim. Fakat aile olarak aile bireyleri hakkında hem maddi hem de manevi yükümlülükleriniz vardır.
Cocugum 2 yaşinda. Velayeti 1 senedir bende. Babasi 2 hafta da bir yatılı görme hakki var. Ancak oğlumun Babasi, annesi ve babasıyla kalıyor. Annesi ve babası yüzünden hamilekte 4 kriz geçirdim. Çocuğu aldırmam istediler ve maddi manevi hic bi destekleri olmadi cocuguma. Onlar cocuğumu çok negatif etkiliyor onları pek görmesini istemiyorum çocuğunun. Veya ben yanında olduğum sürece görebilir istiyorum. Böyle bi hakkım var mı? Bu durumda napmaliyim?
Merhaba,
Mahkemeden talepte bulunarak çocuğun belirli bir yaşa gelene kadar sizin eşliğinizde babası ve babasının ailesi ile görüştürülmesini talep edebilirsiniz. Bu noktada Aile Mahkemesi hakimi şartlara göre bir karar verecektir.
Kolay gelsin İbrahim Etem arsal ben 2018de anlaşmalı bosandim, eski eşim 3 temmuz 2020de vefat etti velayeti ben aldım dava ile, başka biriyle yeniden evlenirsem velayeti bir şey olurmu
Merhaba,
Eşiniz vefat etmiş. Çocuğunuza düzgün ve sağlıklı bir yaşam sunabildiğiniz sürece velayet hususunda sorun olmaz. Aksi bir durumda tabi ki velayet hakkınız tartışılabilir.
Merhaba;
Velayet sahibi anne/baba kısa süreli de olsa yurt dışına çıkarsa;
karşı taraf ne hak iddia edebilir.
Merhaba,
Velayet hakkı sahibi normal şartlarda Aile Mahkemesi’nden yurtdışına çıkış için izin almalıydı fakat Yargıtay bu konuda başka bir karar vererek Velayet Hakkı sahibinin bu tip seyahatleri yapabileceğini belirtti. Temelli gidilmediği sürece talepte bulunmanız işe yaramayacaktır.
Mrb 2 yıl oldu bosanali boşandık ve 4 yaşındaki kızını velayetini bana verdiler şimdi ise ikici evliliğini yaptım ve şimdi kızımın babası velayeti evlendim diye benden almak istiyor ama ben vermek istemiyorum kızımda zaten babasını istemiyor alabilme şansı varmı
Merhaba,
Çocuğunuzun 5 yaşından büyük ise pedagog aracılığıyla görüşleri alınır ve bir rapor tanzim edilir. Bu rapor ve çocuğun çıkarları doğrultusunda Aile Mahkemesi de bir karar verir.
Merhaba 26 yaşında 6 yıllık evliyim 4 yaşında oğlum var boşanmak istiyorum oğlumu vermiyor bir çok kez şiddet gördüm. Çaresizliğime yenik düşüp intihar ettim daha sonra tedavi gördüm boşansamda bana velayeti vermeyeğini söylüyor. 4 yıldır doğru düzgün bir işide yok eşimin ben çalışıyordum veni zorla işten çıkarttı ve şehir değiştirdik kendi üstğme arabam var onuda vermeyeceğini söylüyor beni tehdit ediyor korkuyorum. Velayeti alamazsam diye korkuyorum oğlum eşime düşkün biraz fazla görmediği için dava açsam velayeti alabilir miyim.
Merhaba,
Yaşadığınız şiddet ve diğer olaylarla ilgili tanık bulmanız ve bu tanıkların mahkemede yaşanılanları bizzat gördüklerini belirtmeleri önemlidir. Velayet hususunda mahkeme hakimi tarafların durumuna ve çocuğun çıkarına göre bir karar verecektir.
İyi akşamlar ne güzel okudum herkese cevap vermişsiniz sabırla Allah razı olsun benimde bir sorunum vardı 3 çocuğum var küçük kızım 8 yaşında 4 yıldır babaları ne nafaka verdi nede onları görmeye geldi şimdi evlenme durumum olursa benim velayeti o adama yani eski kocama verirler mi rica etsem bu konuda yardımcı olur musunuz
Merhaba,
Bu tip durumlarda çocuğun çıkarı için gereken ne ise hakim o şekilde karar verecektir. Yeni bir evlilik olması halinde çocuğun velayetin el değiştireceği düşüncesi yanlıştır.
Merha.
Eşimle anlaşmalı boşandık 4 yaşında 1 kızımız var velayetini annesine verdiler biz anlaşmalı bosandigimiz için mahkeme 2.haftada 1 babada kalacak ver yazın 1 temmuz ve 30 temmuz arası babada kalacak diye karara verdi .bizim anlaşmalı boşanma hafta 3 gün bende 4 gün annesinde kalsi gerekiyor ama genellikle annesinin işinden dolayı genellikle çocuk bende kalıyor şimdi benim yıllık iznim Ağustos ayında ben çocuğumu alıp memleketime gitmek istiyorum eski eşimle aramda nasıl bir protokol düzenleyebilirim yardımcı olabilir misiniz. İlla temmuz ayında mı çocuğu almam gerekiyor Ağustos ayında bu yazlık izin hakkını kullanabiliyor mu öyle bir hakkım var mı.
Merhaba,
Bu tip işlemler vekalet ücretine tabidir bu nedenle iletişim bölümünden bize ulaşırsanız yardımcı olabiliriz.