Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
merhaba mehmet bey üç yıl oldu boşandım ve üç çocugumuz var velayetlerini anneye verdim boşanırken ve bir yıldır başka kişilerle ilişki yaşadıgını ögrendim ve bunu bana söyleyen çocuklarımın kendileri ve eski eşimle görüştüm velayetlerini ver diye vermem dedi yardımlaşma fonundan para alıyor çünki ben dava açsam çocukların velayetini alabilirmiyim yabancıları eve aldıgını çocukların kendileri görmüşler çocukların yaşları 9,10,13 çocukların kendileri gördügü için başka erkeklerle ilişkisini acaba velayet almam konusunda mahkemede bi yararı olurmu çocuklarımın ifadesi ve annelerini istemiyorlar baskı yapıyormuş çünki sürekli.. yardımcı olursanız sevinirim iyi günler
Merhaba,
Eşiniz çocukları verse de her halükarda velayetin el değiştirmesi için dava açmanız gerekmektedir. Çocukların sağlıklı ortamda yetişmemesi nedeniyle velayetin el değiştirmesi muhtemel. Dava hususunda tarafımıza ulaşabilirsiniz.
Benim abimin 3 çocuğu var. 2 kız 1 erkek. Kızlar abimle birlikte yaşıyorlar. Erkek ise küçük olduğu için annesi ile kaldı velayeti annesinde. Annesi yeni bir evlilik yaptı ama çocuk babası ile yaşamak istediği için okul hayatına babasının yanında başladı yani artık her ihtiyacına abim bakıyor. Hafta sonuda annesini görmeye gidiyor. Velayet davası açsak kazanma şansımız ne olır çocuk şuan 7 yaşında
Merhaba,
Fiili olarak çocuk babası ile kalıyorsa ve velayeti annede ise baba, açacağı velayet davası ile velayetin el değiştirmesini ve kendisine verilmesini talep edebilir.
Meraba esim evi terk edeli 2 yil oldu fakat hala resmi nikahim var 3 tane oglum var cocuklarimin velayetini kendi uzerime alabilirmiyim
Merhaba,
Boşanma davası açarak içeriğinde de velayet talebinde bulunabilirsiniz.
Boşanma davamız var ve eski es çocuğumun velayetini istiyor. Kendisi çalışmıyor ve evi yok bekar arkadaşlarıyla kalıyor.ama çocuğu alıp şehir dışındaki ailemin yanına götürmek istiyor benim imkânlarım var evde işte var. Karşı taraf benim ruh sağlığımin yerinde olmadığını dilekçesinde beyan etti. Düşüm dozda antidepresan kullanmıştım panik atagimdan dolayı. 3 yıldır düzenli çalışıyorum oğlum 5 yaşında. ALDATMA SIDDET EVLE ILGISIZLIGI VARDI SAHITLERIMIDE SUNDUM.velayeti alma ihtimali varmıdır boşanmadan önce velayet veriliyormu
Merhaba,
Boşanma davası devam ederken velayetin dava sürecinde kimde kalacağına mahkeme karar verecektir.
Merhaba;
9 aylık bir evlilik sürecinden sonra eşimle boşandım , 1 kızımız oldu şu an 2.5 yaşında ve anne bakımına muhtaç olduğundan mahkeme kızımın velayetini annesine verdi.
Lafı çok uzatmayacağım , annesi şu an çalıştığı iş yerine yakın bir yerde ev tuttu ve kızımızı da kendi annesine bakması için verdi , hafta sonları görüyor .
BU DURUM KIZIMIN VELAYETİNİ ALMAM İÇİN TEK BAŞINA YETERLİMİ?
Bunun yanında psikolojik ve alkol sorunu var, bir tedavi oluyor mu bilmiyorum ancak ortak kızımızın olmasından dolayı irtibatta olduğumuz sürede ağıza alınmayacak küfür ve hakaretleri “bulunmakta bunları kanıtlayabiliyorum ” Öncesinde açacağım bir hakaret davası velayeti alma sürecinde elimi güçlendirir mi?
Bütün bu sürecin olumsuz olduğunu düşünerek kızım anneannesinde kalıyor ve evi bana 70-80 km mesafede ayda 2 defa bu mesafeyi kızımı sabah 9 da alıp akşam 17.00 te geri getirmek için mesafe yapıyorum ve kişisel ilişki kurabileceğim 7 saatin 2.5-3 saati yolda geçiyor. kızımın henüz 3 yaşında olmadığını da göz önüne alarak gece yatısı yada yaz tatili için en azından 1 ay gibi yanımda kalmasını sağlayacağım çözümler var mı?
Şimdiden teşekkür ederim.
Merhaba,
Eşinizin psikolojik sorunları ve alkol problemi eğer Mahkeme nezdinde kanıtlanabilirse velayeti alma şansınız çok az da olsa var. Fakat bu ihtimal bana göre çok düşük bir ihtimal. Bu nedenle bu kadar küçük yaştaki bir çocuğun annesinden alınacağını düşünmüyorum.
Yapmanız gereken işlem kişisel ilişkinin değiştirilmesi için dava açmak olmalıdır.
Merhaba eşimden ayrildim 15 yıl oldu oğlumun velayetini babasına vermek durumunda bırakıldım eski eşim 1 ay once vefaat etti benden sonra 2 evlilik daha yapmış şimdi oğlumun velayeti banami geçecek lutfen yardımcı olun ne yapmam gerekiyor
Merhaba,
Çocuğunuz 18 yaşından küçük olması durumunda velayeti size geçecektir.