İş kazası, işçinin bedenen veya ruhen zarara uğramasına neden olan ve işverenin sorumluluğu altında gerçekleşen olaylardır. İş kazası geçiren bir işçi, sadece SGK’dan aldığı geçici ödeneklerle yetinmek zorunda değildir. İşverenin gözetim borcunu yerine getirmemesi nedeniyle uğranılan zararlar için Maddi ve Manevi Tazminat Davası açma hakkı bulunur. Bu rehberde, tazminat kalemlerini, hesaplama yöntemlerini ve 2026 yılı uygulamalarını detaylandırdık.
Maddi Tazminat Neleri Kapsar?
Maddi tazminat, kaza olmasaydı işçinin malvarlığı ne durumda olacak idiyse, o durumun yeniden sağlanmasını amaçlar. TBK m. 54 kapsamında talep edilebilecek kalemler şunlardır:
- Tedavi Giderleri: SGK’nın karşılamadığı tüm tıbbi masraflar, yol giderleri, protez bedelleri.
- Geçici İş Göremezlik Zararı: Raporlu olunan dönemde maaşın tam alınamaması nedeniyle oluşan fark.
- Sürekli İş Göremezlik Zararı (Efor Kaybı): En önemli kalemdir. İşçide kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa, ömrü boyunca harcayacağı ekstra eforun maddi karşılığıdır.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Eğer kaza ölümle sonuçlandıysa, ölenin yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba) talep ettiği tazminattır.
Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, işçinin çektiği acı, elem ve ızdırabın bir nebze olsun dindirilmesi amacıyla verilir.
- Ölçü Nedir? Manevi tazminatın kesin bir matematiği yoktur. Ancak hakim; kazanın oluş şekline, işçinin maluliyet oranına, tarafların ekonomik durumuna ve işverenin kusur oranına göre hakkaniyete uygun bir rakam belirler.
- Zenginleşme Aracı Olamaz: Yargıtay, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, ancak caydırıcı olması gerektiğini vurgular.
Tazminat Hesaplamasında Kritik Kriterler
Rakiplerinizin önüne geçmenizi sağlayacak teknik bölüm burasıdır:
- Kusur Oranı: Bilirkişi, kazada işverenin % kaç, işçinin % kaç kusurlu olduğunu belirler. İşçinin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.
- Maluliyet Oranı: Adli Tıp Kurumu veya hastaneden alınan rapordaki sakatlık yüzdesi (Örn: %15 maluliyet) hesaplamanın temelidir.
- Yaşam Tablosu (TRH 2010): Eskiden PMF tablosu kullanılırdı, artık Yargıtay TRH 2010 Yaşam Tablosu‘nu esas almaktadır. Bu tabloya göre işçinin muhtemel yaşam süresi (bakiye ömrü) hesaplanır.
- Ücret: Tazminat hesabı, işçinin kaza tarihindeki gerçek ücreti üzerinden yapılır. Bordroda asgari ücret gösterilse dahi, emsal ücret araştırması ile gerçek maaş tespit ettirilir.
Zamanaşımı Süresi
İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu süre kaza tarihinden itibaren başlar. Ancak, eğer maluliyet oranı (sakatlık) sonradan artmışsa veya değişmişse, zamanaşımı rapor tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayabilir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Sigortasız işçi tazminat alabilir mi?
Evet. İşçinin sigortasız olması işverenin suçudur. Mahkeme sürecinde önce sigortalılık tespiti yapılır, ardından tazminat hesaplanır. Hak kaybınız olmaz.
2. İşveren iflas ederse paramı kimden alırım?
Maddi ve manevi tazminat işverenden istenir. Ancak işverenin “İşveren Mali Mesuliyet Sigortası” varsa, tazminatın önemli bir kısmı sigorta şirketinden tahsil edilebilir. Ayrıca “Güvence Hesabı” bazı durumlarda devreye girebilir.
3. Dava ne kadar sürer?
İş kazası davaları teknik davalardır. Kusur raporu, maluliyet raporu ve aktüerya (hesap) raporu süreçleri nedeniyle ortalama 2 yıl ile 3 yıl arasında sürebilmektedir.
4. Önce hangi davayı açmalıyım?
Eğer SGK kazayı “iş kazası” olarak kabul etmediyse, önce “İş Kazasının Tespiti Davası“ açılmalı, bu dava kazanıldıktan sonra tazminat davası açılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Unutmayın; Yargıtay’a göre, makbuz niteliğindeki bu belgeler, eğer gerçek zararı karşılamıyorsa davada geçersiz sayılabilir. Ancak yine de süreç başında elinizi zayıflatmamak adına, avukatınıza danışmadan işverenin uzattığı hiçbir belgeyi imzalamamanızı, özellikle ‘tüm haklarımı aldım’ ibareli kağıtlara dikkat etmenizi öneririm. Gerçek tazminatınız, size teklif edilenin 10 katı olabilir.”
“İbraname İmzalarken Dikkat! Haklarınızdan Vazgeçmeyin”
“İş kazası sonrası işverenler veya sigorta şirketleri, işçiye cüzi bir miktar ödeme yaparak ‘hiçbir alacağım kalmamıştır’ yazılı ibranameler imzalatmak isteyebilirler.
Diğer önemli husus da şikayet hakkı ile tazminat hakkının karıştırılmasıdır. İşverenin veya yetkili ilgilinin iş kazası nedeniyle ceza yargılamasına tabi tutulması ayrı, maddi manevi tazminat talep edilen bu dava ayrıdır. Dolayısıyla ceza yargılamasında şikayetten vazgeçmek, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
İş kazası hususunda avukat desteğine ve hukuki bilgiye ulaşmak isteyen kişiler iletişim bölümünden bize ulaşabilir. Ofisimize ulaşmak için :
Sayın Mehmet Emre ULUSOY.
Mehmet bey, 2003 yılının aralık ayında babamı inşaat kazasında kaybettik. Babam vefat ettiği inşaatta tek başına sıva ustası olarak çalışmakta idi. İnşata kum çekmek için 1, 2 saatliğine başka bir inşaattan kendi tezgahları olan kum çekme işin yapan kişilerden yardım istedi. Tezgah kurma işlemi yapılırken uzun demir yüksek gerilim hattına çarptı babam ve bir kişi vefat etti. bir kişide yaralandı.
Ağırceza mahkemesi babamı %50 kusurlu gördü. Ölen kişinin ailesi bize ve ev sahibine maddi ve manevi tazminat davası açtı. şu anda iş mahkemesinde dava devam etmekte ancak, Ankara bilirkişi toplamda 132.000 tl tazminat öngörüyor.
Biz bu zamana kadar hiçbir dava falan açmadık. Biz şu anda babam öldüğü için ev sahibine tazminat davası açabilirmiyiz süre ne kadardır. Birde kaza yerinde ölen kişinin babasıda demiri aşağıdan halata bağlayan kişi iken hiç bir şekilde davada ismi geçmiyor. Kendisi hakkında savcılığı suç duyurusunda bulunabilirmiyiz. Belli ki davada kendisini saklamış.
Bu konuda bana yardımcı olursanız çok sevinirim. İyi günler diliyorum.
Talepleriniz zamanaşımına uğramış, maalesef bu aşamada yapabileceğiniz bir işlem yok Adem Bey.
Cevabınız için çok teşekkür ederim Mehmet Bey iyi günler dilerim.
Mehmet bey ben geçen sene kafamı yardım bir yere vurdum dikiş izi var normalde ben mahkemeye vermiycektim ama Is yeri mobbing uyguluyor sizce ben dava edersem tazminat alma imkanım varmı
Merhaba,
Maluliyet oranı belirlenmesi maddi tazminat hususunda önemlidir. Meydana gelen iş kazası iş gücü kaybı yaratmamışsa maddi tazminat alamazsınız fakat manevi tazminat talep edebilirsiniz. Diğer yandan mobbing hususu için izlemeniz gereken bazı yollar var. Mobbingle ilgili yazımızı okursanız bilgi edinebilirsiniz :
Kolay gelsin bende bir soru sorabilirmiyim avukat bey, bir yakinim is kazasi gecirdi,
Maluliyet yuzde 18 cikti ve ssk tarafindan maaş baglandi. Avukat tuttu isyerinden tazminat almasi icin avukat diyorki eger ssk maaş bagladiysa isteyecegimiz tazminat orani düşür dedi. Bunun gerceklik payi nedir acaba? Bizim aklimiza yatmiuo sonucta isyerinden alcaz tazminati.
Merhaba,
İş Kazası geçiren işçiye SGK tarafından bir gelir bağlanması halinde tazminat miktarından bu bedel düşürülecektir. Dosyaya bilirkişi raporu sunulduğunda bu husus belirtilecektir zaten. Avukatınız raporu ilettiğinde orada da görebilirsiniz.
Çok teşekkür ederim… ilginiz alakaniz icin..
iyi günler Mehmet bey benim babam 2 gün önce iş kazası geçirdi.İnşaatta çalışırken düştüğü söyleniyor ama kendisi başıma bir şey düştü diyor düşmediğini söylüyor.her neyse bu kaza sonucu babam beyin kanaması geçirdi ve halen yoğun bakımda.kanama devam etmekte kafatası çatlak.ve babamın 1.5 metreden düştüğü söyleniyor ki kafasında kask varken 1.5 metreden düşmesi sonucu kafatası çatlaması komik geliyor insana.işveren tarafından herhangi bir sosyal yardımda yapılmadı suana kadar.bu durumda bizim ne yapmamız gerekir maddi manevi tazminat davası açabilr miyiz ve sgk dan işgöremezlik ödeneği ya da maaşı alabilmemiz için ne yapabiliriz ? şimdiden teşekkürler.
İş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat davası açabilirsiniz bu hususta her hangi bir engel yoktur. Şayet babanızın maluliyet derecesi kanunda belirlenen oranlardan yüksek çıkarsa (%10) iş göremezlik geliri de bağlanacaktır. Bunun için öncelikli olarak maluliyet raporunun SGK tarafından hazırlanması gerekmektedir. Buna binaen ilgili prosedürü başlatabilirsiniz.
babam belediyede memurken makam şöförü idi 23 yıllık belediye başkanını almaya giderken il dışına gıdıyordu kayma sonuçu suratlı bulunarak durduğu hız 100 diye kayda gecti.karşı şerite gecerek karsıdan gelen taksi ile burun buruna çarpışarak babamda karşı taraftanda 2 kişi vefat etti. babam 44 yaşında karşıdaki olen kişilerden 85 ve 45 yaşında idi … biz babamın çalıştığı belediyeden davıcı olsak babam %100 kusurlu olduğu için bir hak talep edebilirmiyiz maddi ve manevi tazminat acarsak kusurlu olduğu için belediyede bize karşılık dava acabilirmi zararlı biz mi oluruz
Merhaba, biz 3 kardeşiz ve 2003 yılında babamı iş kazası sonucu kaybettik 2004te maddi ve manevi dava açtık ve adli yardım aldık. Şimdi dava sonuçlandı önümüzdeki aydan itibaren 3 taksit halinde parayı alıcaz. Birincisi faiziyle birlikte net alacağımızın belirtildiği bir belge yokmu. İkincisi avukat %10istedi bu arada icra takibi için adli yardım verilmedi. Avukat hep eksik bilgi verdiği için güvenimiz yok
Merhaba,ben 2 ay önce iş yerinde düşme sonucu iş kazası geçirdim kolum kırıldı ve platin takıldı tedavi sürecim ve raporum devam ediyor.fakat şu an nasıl bir yol izleyeceğimi ve haklarım konusunda bilgi sahibi değilim.iş yeri yetkilileri çok ilgisiz maddi ve manevi olarak.ben maddi ve manevi tazminat davası açabilirmiyim? İlginiz için şimdiden teşekkür ederim iyi günler dilerim.
Doğu Bey, iş kazası halinde ne yapılması gerektiği konusunda http://www.emreulusoy.av.tr/is-kazasi-halinde-yapilacaklar linkindeki yazımızı okuyunuz. Bu prosedürleri gerçekleştirmeniz gerekmektedir.
Bunun yanı sıra iş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat dava açma hakkınız vardır. Detaylı bilgi için tarafımıza mail atınız.
20.03.2014 mersin de işe servisle giderken abim dahil 12 kişi rahmetli oldular. bizim ne gibi davalar açma hakkımız var ve dava yeri nereler olmalı mersin mi yoksa ankaramı kimi avukatlar ankarada acılırsa daha etkili olacağını söylüyorlar .birde yengem ikinci eşi abimin ilk eşinden olan iki yaşı kücük kız cocukları için imz a yetkisi sağ ve başkası ile evli olan annelerindemi olacak denildiği kadarı ile velayet otomatık olarak kan bağı olan anneye mi geciyor
Emrullah bey, ölümlü iş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat davası açılacak. Bu hususlarda detaylı bilgi için tarafımıza ulaşmanız yeterlidir.
Merhaba Mehmet bey,
Kısa bir süre önce Kayınbiraderimi kaybettik. Bir şirkette kamyon şoförüydü. Tek kişilik ve başkada yaralı ve ölüm yoktu. Kaza keskin bir virajda iş kamyonunu yan yatırmasıyla meydana geldi. Kamyon yan yattı 10 mt kadar süreklenip durdu ve kardeşimiz Ahmet boynu kırılarak şoför koltuğunda vefat etti. Ailesi acısından dolayı dava açmayı düşünmüyorlar. Ama ben ve çevresindeki arkadaşları şirketin kusurlu olduğunu düşündüğümüzden ailesini ikna edeceğiz bir şekilde. Şirketin kusurlu olmasını düşünmemizin sebepleri;
1. Ahmet kardeşimizin SRC Belgesi yoktur. (İşyeri onu bu şekilde kabul etmiştir)
2. Ehliyeti alalı 2 ay olmuştur. Hiç bir kamyon işinde tecrübesi yoktur. İşyerine bunuda söylemiş kendisi bize anlatmıştı. (İşyeri tecrübe konusunda duyarsız kalmıştır, Yavaş yavaş tek başına öğrenirsin demişler) Bu durumu anlattığı en az 10 kişi çıkarabiliriz çevremizden.
3. Ahmet kardeşimiz daha 14 günlük çalışandı o şirkette.Ahmet kardeşimizin görevi yük kamyonu şoförü ve maaşı asgari ücret olarak gösterilmiş resmi kayıtlarda.. ( 250000 tl lık ağır yük kamyonu şoförlüğüne asgari ücretli bir işçimi çalıştırılıyor.) Bu bize şirketin az maaşla acemi birini çalıştırıp insan gücündende kar etmeyi planladığını gösteriyor.
4. İş sağlığı ve güvenliği açısından yanına eğitimli ve tecrübeli birini görevlendirip kısa bir süre kamyonu,çevreyi,yolları tanıması ve kamyon şoförlüğünü geliştirmesi için birisini görevlendirmeleri gerekmiyormuydu.?
5. Ahmet kardeşimiz kaza yaptığı gün zaten çok hastaydı. Hastanede serum yediğine ve tedavi gördüğüne dair evraklar mevcuttu elimizde. Ama başka bir şoförün cenazesi olduğu için şirket Ahmet kardeşimizi hasta hasta iş yerine çağırmıştır.
6. Ahmet kardeşimiz kaza yaptığı günün gece vardiyasında görevliydi vede uykusuzdu, yukarıdada dediğim gibi sabah 5 de işten geldikten sonra hastaneye gitmişti. Zaten öğlen 12 gibi serumu bitince ve kısa bir tedaviden sonra işe çağrılmıştı. Eşim yani kızkardeşi onu hastaneye götürmüştü ve gözlerini açamayacak kadar kötü bir halde kamyona gittiğini söyledi.
Şu durumda o şirketin parasını ailesi istemese bile biz bu durumu, bu ihmalkarlığı yargıya taşımayı düşünüyoruz. O şirketin maddi ve manevi en ağır cezayı almasını istiyoruz.
Sizin düşünceniz kısaca nedir. Şirkete ne tür bir ceza aldırabiliriz. ? Maddi ne olur, manevi ne olur. ?
İyi çalışmalar.
Sayın Mehmet bey
Size bir kaç sorum olacak cevaplarınız için şimdiden teşekkürler.
Babam 06.07.2007 tarihinde iş kazası geçirdi ve biz iş mahkemesine 05/08/2011 tarihinde dava açtık ve mahkeme kararıyla 105.000 TL maddi ve manevi tazminat çıktı karşı taraf yargıtaya gönderdi. Geçen hafta yargıtaydan sonuç Onandı olarak geldi. Dosya postalandı yazıyor. yargıtaydan sonra tekrar itiraz hakkı var mı karşı tarafın yoksa parayı ödemek zorunda mı? Ve yasal faiz diyorlar bu yasal faiz hesabı ne kadar olur 105.000 için kaza tarihinden itibaren mi mahkemenin açıldığı tarihten itibaren mi?
25.06.2013 Tarihinde asansör boşluğuna düştüm sol ayağım kaval kemiği kırıldı sağ ayağımın topuğu patlak belimde kırık var platin koydular bu konuda iş mahkemesine verebilir miyim ve ne gibi sonuçlar doğar tazminat davası açsam davayı kazanabilir miyim? Dava açarken para miktarı yazmam gerekir mi? Saygılarımla arz ederim.
iyi günler ben fabrikada çalışırken sol elimin 2,3,4 üncü parmakları ilk boğumlardan koptu daha işe 20gün önce başlamıştım iş güvenliği kursu almadan rapora makine operatörü yazmışlar nasıl bir yol izlemem lazım dava açmak istiyorum bana yardımcı olabilirmisiniz