İş kazası, işçinin bedenen veya ruhen zarara uğramasına neden olan ve işverenin sorumluluğu altında gerçekleşen olaylardır. İş kazası geçiren bir işçi, sadece SGK’dan aldığı geçici ödeneklerle yetinmek zorunda değildir. İşverenin gözetim borcunu yerine getirmemesi nedeniyle uğranılan zararlar için Maddi ve Manevi Tazminat Davası açma hakkı bulunur. Bu rehberde, tazminat kalemlerini, hesaplama yöntemlerini ve 2026 yılı uygulamalarını detaylandırdık.
Maddi Tazminat Neleri Kapsar?
Maddi tazminat, kaza olmasaydı işçinin malvarlığı ne durumda olacak idiyse, o durumun yeniden sağlanmasını amaçlar. TBK m. 54 kapsamında talep edilebilecek kalemler şunlardır:
- Tedavi Giderleri: SGK’nın karşılamadığı tüm tıbbi masraflar, yol giderleri, protez bedelleri.
- Geçici İş Göremezlik Zararı: Raporlu olunan dönemde maaşın tam alınamaması nedeniyle oluşan fark.
- Sürekli İş Göremezlik Zararı (Efor Kaybı): En önemli kalemdir. İşçide kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa, ömrü boyunca harcayacağı ekstra eforun maddi karşılığıdır.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Eğer kaza ölümle sonuçlandıysa, ölenin yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba) talep ettiği tazminattır.
Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, işçinin çektiği acı, elem ve ızdırabın bir nebze olsun dindirilmesi amacıyla verilir.
- Ölçü Nedir? Manevi tazminatın kesin bir matematiği yoktur. Ancak hakim; kazanın oluş şekline, işçinin maluliyet oranına, tarafların ekonomik durumuna ve işverenin kusur oranına göre hakkaniyete uygun bir rakam belirler.
- Zenginleşme Aracı Olamaz: Yargıtay, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, ancak caydırıcı olması gerektiğini vurgular.
Tazminat Hesaplamasında Kritik Kriterler
İş kazası nedeniyle maddi tazminat hesaplamasında dikkat edilen kriterler şu şekildedir :
- Kusur Oranı: Bilirkişi, kazada işverenin % kaç, işçinin % kaç kusurlu olduğunu belirler. İşçinin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.
- Maluliyet Oranı: Adli Tıp Kurumu veya hastaneden alınan rapordaki sakatlık yüzdesi (Örn: %15 maluliyet) hesaplamanın temelidir.
- Yaşam Tablosu (TRH 2010): Eskiden PMF tablosu kullanılırdı, artık Yargıtay TRH 2010 Yaşam Tablosu’nu esas almaktadır. Bu tabloya göre işçinin muhtemel yaşam süresi (bakiye ömrü) hesaplanır.
- Ücret: Tazminat hesabı, işçinin kaza tarihindeki gerçek ücreti üzerinden yapılır. Bordroda asgari ücret gösterilse dahi, emsal ücret araştırması ile gerçek maaş tespit ettirilir.
İş Kazası Tazminat Hesaplama
Zamanaşımı Süresi
İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu süre kaza tarihinden itibaren başlar. Ancak, eğer maluliyet oranı (sakatlık) sonradan artmışsa veya değişmişse, zamanaşımı rapor tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayabilir.
Yargıtay, 21. Hukuk Dairesi’nin E. 2019/582, K. 2019/5263, T. 19.09.2019 kararına göre : “Dava konusu olayda, zamanaşımının başlangıç tarihinin olay tarihi olduğu ortadadır. İş kazasının 25/07/2010 tarihinde gerçekleştiği, davaların ise 17/01/2014 ve 29/05/2014 tarihlerinde açıldığı, bu bağlamda 10 yıllık zamanaşımı süresinin geçmediğinin anlaşılması üzerine; Mahkemece … yazılı şekilde zamanaşımından davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.”
Yargıtay, 10. Hukuk Dairesi’nin E. 2022/7519, K. 2023/10947, T. 08.11.2023 tarihli kararına göre : “İş kazası sonucu uğranılan zararın giderilmesi amacıyla açılan maddi ve manevi tazminat davalarında; hak düşürücü süre kavramı bulunmamakla birlikte, zamanaşımı süresi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 146 ncı maddesi gereğince haksız fiilin meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıl olup bu kapsamda eldeki davada zamanaşımı süresi dolmamıştır.”
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. İş kazası geçirdim, ilk olarak ne yapmalıyım?
İş kazası geçiren bir işçinin önceliği derhal sağlık kuruluşuna başvurmak ve tedavisini olmaktır. Hastanede olayın bir “iş kazası” olduğunu mutlaka belirtmek gerekir. Ardından, işverenin bu durumu 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirmesi zorunludur. İşveren bildirimi yapmazsa, işçinin veya yakınlarının durumu doğrudan SGK’ya bildirmesi hak kayıplarını önlemek adına büyük önem taşır.
2. İş kazası tazminatı nasıl hesaplanır, ne kadar tazminat alabilirim?
İş kazası nedeniyle alınacak maddi tazminat miktarını belirleyen birçok faktör vardır. İşçinin yaşı, net maaşı, maluliyet (iş gücü kaybı) oranı, işverenin ve işçinin kusur oranları hesaplamada dikkate alınır. Manevi tazminat ise işçinin veya yakınlarının yaşadığı acı, elem ve üzüntünün derecesine, tarafların ekonomik durumuna ve olayın ağırlığına göre hakim tarafından takdir edilir.
3. İş kazası tazminat davası kime veya kimlere açılır?
İş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat davaları kural olarak işverene karşı açılır. Ancak kazaya sebep olan olayda alt işveren (taşeron) – asıl işveren ilişkisi varsa, her iki işverene de dava açılabilir. Ayrıca kazada kusuru bulunan üçüncü kişiler veya iş sağlığı ve güvenliği firmaları da duruma göre davalı konumunda olabilir.
4. Sigortasız (kayıtdışı) çalışırken iş kazası geçirdim, tazminat davası açabilir miyim?
Evet, açabilirsiniz. Sigortasız çalıştırılmak işçinin yasal haklarını ortadan kaldırmaz. Bu durumda öncelikle olayın bir iş kazası olduğunun ve işçi-işveren ilişkisinin tespiti (Hizmet Tespiti) yapılır. SGK’ya yapılacak bildirimler ve açılacak tespit davası ile birlikte maddi ve manevi tazminat hakkınızı kullanabilirsiniz.
5. İş kazası tazminat davalarında zamanaşımı süresi ne kadardır?
İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıldır. Ancak kaza aynı zamanda ceza hukukunu ilgilendiren bir suç oluşturuyorsa ve ceza zamanaşımı süresi daha uzunsa, uzamış ceza zamanaşımı süresi uygulanır. Süreci kaçırmamak için vakit kaybetmeden hukuki destek almak önemlidir.
6. İş kazası sonucu vefat (ölüm) durumunda kimler tazminat alabilir?
İş kazası sonucunda işçinin vefat etmesi halinde, işçinin desteğinden yoksun kalan yakınları (eşi, çocukları, anne ve babası veya desteklediği diğer kişiler) destekten yoksun kalma tazminatı (maddi tazminat) talep edebilirler. Ayrıca merhumun yakınları, yaşadıkları ağır psikolojik yıkım nedeniyle manevi tazminat davası da açabilirler.
7. İş kazası tazminat davası ne kadar sürer?
Dava süreci; mahkemenin iş yüküne, SGK tahkikat sürecinin tamamlanmasına, maluliyet oranının Adli Tıp Kurumu veya tam teşekküllü hastanelerce tespit edilmesine ve kusur oranlarını belirleyecek bilirkişi raporlarının hazırlanmasına bağlı olarak değişiklik gösterir. Ortalama olarak ilk derece mahkemesi aşaması 1,5 ila 3 yıl arasında sürebilmektedir. Uzman bir avukatla çalışmak, usuli hataların önüne geçerek süreci hızlandırmada kritik rol oynar.
8. İşveren iflas ederse paramı (iş kazası tazminatlarımı) kimden alırım?
Maddi ve manevi tazminat işverenden istenir. Ancak işverenin “İşveren Mali Mesuliyet Sigortası” varsa, tazminatın önemli bir kısmı sigorta şirketinden tahsil edilebilir. Ayrıca “Güvence Hesabı” bazı durumlarda devreye girebilir.
9. Kaza iş kazası kabul edilmezse ne yapmalıyım?
Eğer SGK kazayı “iş kazası” olarak kabul etmediyse, önce “İş Kazasının Tespiti Davası” açılmalı, bu dava kazanıldıktan sonra tazminat davası açılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“İbraname İmzalarken Dikkat! Haklarınızdan Vazgeçmeyin”
“İş kazası sonrası işverenler veya sigorta şirketleri, işçiye cüzi bir miktar ödeme yaparak ‘hiçbir alacağım kalmamıştır’ yazılı ibraname/feragat imzalatmak isteyebilirler. Bu nedenle iş kazası sonrasında muhakkak avukattan hukuki destek alınmalıdır.
Diğer önemli husus da şikayet hakkı ile tazminat hakkının karıştırılmasıdır. İşverenin veya yetkili ilgilinin iş kazası nedeniyle ceza yargılamasına tabi tutulması ayrı, maddi manevi tazminat talep edilen bu dava ayrıdır. Dolayısıyla ceza yargılamasında şikayetten vazgeçmek, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
İş kazası hususunda avukat desteğine ve hukuki bilgiye ulaşmak isterseniz iletişim bölümünden bize ulaşabilirsiniz.
Sayın Mehmet Emre ULUSOY.
Mehmet bey, 2003 yılının aralık ayında babamı inşaat kazasında kaybettik. Babam vefat ettiği inşaatta tek başına sıva ustası olarak çalışmakta idi. İnşata kum çekmek için 1, 2 saatliğine başka bir inşaattan kendi tezgahları olan kum çekme işin yapan kişilerden yardım istedi. Tezgah kurma işlemi yapılırken uzun demir yüksek gerilim hattına çarptı babam ve bir kişi vefat etti. bir kişide yaralandı.
Ağırceza mahkemesi babamı %50 kusurlu gördü. Ölen kişinin ailesi bize ve ev sahibine maddi ve manevi tazminat davası açtı. şu anda iş mahkemesinde dava devam etmekte ancak, Ankara bilirkişi toplamda 132.000 tl tazminat öngörüyor.
Biz bu zamana kadar hiçbir dava falan açmadık. Biz şu anda babam öldüğü için ev sahibine tazminat davası açabilirmiyiz süre ne kadardır. Birde kaza yerinde ölen kişinin babasıda demiri aşağıdan halata bağlayan kişi iken hiç bir şekilde davada ismi geçmiyor. Kendisi hakkında savcılığı suç duyurusunda bulunabilirmiyiz. Belli ki davada kendisini saklamış.
Bu konuda bana yardımcı olursanız çok sevinirim. İyi günler diliyorum.
Talepleriniz zamanaşımına uğramış, maalesef bu aşamada yapabileceğiniz bir işlem yok Adem Bey.
Cevabınız için çok teşekkür ederim Mehmet Bey iyi günler dilerim.
Mehmet bey ben geçen sene kafamı yardım bir yere vurdum dikiş izi var normalde ben mahkemeye vermiycektim ama Is yeri mobbing uyguluyor sizce ben dava edersem tazminat alma imkanım varmı
Merhaba,
Maluliyet oranı belirlenmesi maddi tazminat hususunda önemlidir. Meydana gelen iş kazası iş gücü kaybı yaratmamışsa maddi tazminat alamazsınız fakat manevi tazminat talep edebilirsiniz. Diğer yandan mobbing hususu için izlemeniz gereken bazı yollar var. Mobbingle ilgili yazımızı okursanız bilgi edinebilirsiniz :
Kolay gelsin bende bir soru sorabilirmiyim avukat bey, bir yakinim is kazasi gecirdi,
Maluliyet yuzde 18 cikti ve ssk tarafindan maaş baglandi. Avukat tuttu isyerinden tazminat almasi icin avukat diyorki eger ssk maaş bagladiysa isteyecegimiz tazminat orani düşür dedi. Bunun gerceklik payi nedir acaba? Bizim aklimiza yatmiuo sonucta isyerinden alcaz tazminati.
Merhaba,
İş Kazası geçiren işçiye SGK tarafından bir gelir bağlanması halinde tazminat miktarından bu bedel düşürülecektir. Dosyaya bilirkişi raporu sunulduğunda bu husus belirtilecektir zaten. Avukatınız raporu ilettiğinde orada da görebilirsiniz.
Çok teşekkür ederim… ilginiz alakaniz icin..
iyi günler Mehmet bey benim babam 2 gün önce iş kazası geçirdi.İnşaatta çalışırken düştüğü söyleniyor ama kendisi başıma bir şey düştü diyor düşmediğini söylüyor.her neyse bu kaza sonucu babam beyin kanaması geçirdi ve halen yoğun bakımda.kanama devam etmekte kafatası çatlak.ve babamın 1.5 metreden düştüğü söyleniyor ki kafasında kask varken 1.5 metreden düşmesi sonucu kafatası çatlaması komik geliyor insana.işveren tarafından herhangi bir sosyal yardımda yapılmadı suana kadar.bu durumda bizim ne yapmamız gerekir maddi manevi tazminat davası açabilr miyiz ve sgk dan işgöremezlik ödeneği ya da maaşı alabilmemiz için ne yapabiliriz ? şimdiden teşekkürler.
İş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat davası açabilirsiniz bu hususta her hangi bir engel yoktur. Şayet babanızın maluliyet derecesi kanunda belirlenen oranlardan yüksek çıkarsa (%10) iş göremezlik geliri de bağlanacaktır. Bunun için öncelikli olarak maluliyet raporunun SGK tarafından hazırlanması gerekmektedir. Buna binaen ilgili prosedürü başlatabilirsiniz.
babam belediyede memurken makam şöförü idi 23 yıllık belediye başkanını almaya giderken il dışına gıdıyordu kayma sonuçu suratlı bulunarak durduğu hız 100 diye kayda gecti.karşı şerite gecerek karsıdan gelen taksi ile burun buruna çarpışarak babamda karşı taraftanda 2 kişi vefat etti. babam 44 yaşında karşıdaki olen kişilerden 85 ve 45 yaşında idi … biz babamın çalıştığı belediyeden davıcı olsak babam %100 kusurlu olduğu için bir hak talep edebilirmiyiz maddi ve manevi tazminat acarsak kusurlu olduğu için belediyede bize karşılık dava acabilirmi zararlı biz mi oluruz
Merhaba, biz 3 kardeşiz ve 2003 yılında babamı iş kazası sonucu kaybettik 2004te maddi ve manevi dava açtık ve adli yardım aldık. Şimdi dava sonuçlandı önümüzdeki aydan itibaren 3 taksit halinde parayı alıcaz. Birincisi faiziyle birlikte net alacağımızın belirtildiği bir belge yokmu. İkincisi avukat %10istedi bu arada icra takibi için adli yardım verilmedi. Avukat hep eksik bilgi verdiği için güvenimiz yok
Merhaba,ben 2 ay önce iş yerinde düşme sonucu iş kazası geçirdim kolum kırıldı ve platin takıldı tedavi sürecim ve raporum devam ediyor.fakat şu an nasıl bir yol izleyeceğimi ve haklarım konusunda bilgi sahibi değilim.iş yeri yetkilileri çok ilgisiz maddi ve manevi olarak.ben maddi ve manevi tazminat davası açabilirmiyim? İlginiz için şimdiden teşekkür ederim iyi günler dilerim.
Doğu Bey, iş kazası halinde ne yapılması gerektiği konusunda https://www.emreulusoy.av.tr/is-kazasi-halinde-yapilacaklar linkindeki yazımızı okuyunuz. Bu prosedürleri gerçekleştirmeniz gerekmektedir.
Bunun yanı sıra iş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat dava açma hakkınız vardır. Detaylı bilgi için tarafımıza mail atınız.