Kişinin toplum içindeki kimliğini belirleyen en temel unsur ismidir. Ancak bazen isim veya soyisim; telaffuzu zor, gülünç, milli değerlere aykırı veya kişinin benimsemediği bir isim olabilir. Türk Medeni Kanunu m. 27, “haklı sebeplerin” varlığı halinde isim ve soyisim değişikliğine imkan tanımaktadır. Bu rehberde; e-Devlet üzerinden (davasız) isim değişikliği ile Mahkeme yoluyla isim değişikliği arasındaki farkları ve dava sürecini tüm detaylarıyla ele aldık.

İsim Değiştirme Davasında “Haklı Sebep” Nedir?

Herkes “canım sıkıldı” diyerek ismini değiştiremez. Yargıtay’ın kabul ettiği başlıca haklı sebepler şunlardır:

• Gülünç ve Çirkin Anlam: İsmin alay konusu olması (Örn: Satılmış, Döndü, Ördek vb.)
• Tanınan İsmin Farklı Olması: Kimlikte “Ahmet” yazmasına rağmen, ailenin ve çevrenin kişiyi çocukluğundan beri “Can” olarak çağırması. (En sık kabul gören sebeptir).
• Travmatik Sebepler: İsmin kişiye kötü bir olayı veya kişiyi (örn: istismarcı baba) hatırlatması.
• Din Değiştirme: Kişinin dinini değiştirmesi nedeniyle yeni bir isim istemesi.

Dava Nerede Açılır? (Görevli ve Yetkili Mahkeme)

• Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi.
• Yetkili Mahkeme: Davacının yerleşim yeri (ikametgah) mahkemesi.
• Örnek: Kadıköy’de oturuyorsanız, davayı İstanbul Anadolu Adliyesi’nde açmalısınız.

İsim Değiştirme Davası Ne Kadar Sürer?

İsim değiştirme davaları, hukuk sistemimizin en hızlı sonuçlanan davalarından biridir. Genellikle tek celsede veya yoğunluğa göre 2 celsede biter. Ortalama süre 2 ile 4 ay arasındadır.

E-Devletten İsim Değişikliği ile Dava Arasındaki Fark

Vatandaşların en çok karıştırdığı konudur.

• Nüfus Müdürlüğü (e-Devlet): Sadece yazım hatası olan (Örn: Memet – Mehmet) veya genel ahlaka aykırı çok bariz isimler için geçerliydi ve süreli bir uygulamaydı.
• Mahkeme Yolu: Keyfi değişiklikler, “Ben bu ismi sevmiyorum” veya “Bana başka isimle hitap ediyorlar” gibi durumlar için mutlaka dava açılması gerekir. Nüfus müdürlüğü bu değişikliği yapamaz.

İsim Değiştirme Davası Sonunda Miras Hakkı Kaybolur Mu?

İsim değiştirme ve soy isim değiştirme davaların sıkça karşılaşılan sorulardan birisi de mirasçılık hükümlerinin nasıl şekilleneceğidir. Türk Medeni Kanunu’nun 27. maddesinde de belirtildiği üzere ‘ad değiştirilmekle kişisel durum değişmez’ hükmünün açıktır. Madde metninden de anlaşılacağı üzere, adını veya soyadını değiştiren şahısların Miras Hukuku bağlamında herhangi bir değişikliğe uğramayacakları ortadadır.

Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu

“Tanıklarınız Sizi O İsimle Çağırmalı”

“İsim değiştirme davalarında en önemli delil ‘Tanık’tır. Müvekkillerim bazen ‘Herkes beni X olarak biliyor’ der ama duruşmaya getirdikleri tanık heyecandan eski ismiyle (kimlik ismiyle) hitap eder.

Mahkemede dinleteceğiniz 2 tanığın (arkadaş, komşu veya akraba olabilir), hakime şunu net söylemesi gerekir: ‘Biz kendisini doğduğundan beri / uzun yıllardır X ismiyle biliriz, kimlikteki Y ismini hiç kullanmayız.’ Eğer tanıklar bu beyanı verirse ve sicilinizde bir engel yoksa (aranma vb.), dava %99 kazanılır.”

Sık Sorulan Sorular (SSS)

1. İsmimi değiştirirsem diplomam ve ehliyetim ne olacak?

Mahkeme kararı kesinleştikten sonra Nüfus Müdürlüğü’ne gidip yeni kimliğinizi alırsınız. Ardından bu kimlikle ehliyet, pasaport gibi belgeleri yenilersiniz. Diploma için ise mezun olduğunuz okula mahkeme kararını sunmanız yeterlidir; okul size yeni isminizle düzenlenmiş diploma veya buna dair bir belge verir. Eski diplomanız geçersiz sayılmaz.

2. 18 yaşından küçüğüm, ismimi değiştirebilir miyim?

18 yaşından küçükler için davayı velileri (anne ve baba birlikte) açmalıdır. Anne veya babadan biri onay vermezse dava açılamaz.

3. İsim değiştirme davasında avukat tutmak zorunlu mu?

Hayır, zorunlu değildir. Ancak dilekçenin doğru yazılması ve sürecin (gazete ilanı, kesinleşme şerhi vb.) hızlı takibi için avukatla çalışmak avantajlıdır.

4. Sabıka kaydım silinir mi?

Hayır. İsim değişikliği sabıka kaydını (adli sicili) temizlemez. Yeni isminizle sorgulama yapıldığında da eski kayıtlarınız çıkar. İsim değişikliği, kimliği gizlemek için kullanılamaz.

Nüfus Hizmetleri Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz. Nüfus davalarına ilişkin genel yazımız olan [İsim Soyisim Değiştirme Davası – Kayıt Tashihi] yazımızı okuyabilirsiniz.