Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba,
Hukuki problemi olan şahıs kim ise lütfen o kişiler ulaşsın bizlere.
mehmet emre bey ben eşimle anlaşmalı bir şekilde boşandım şu an kızım 3 buçuk yaşında ve ayrıldığım eşim 1 yıla aşkın evlı evli olduğu kişi dolandırıcılık esrar kullanımı .düzenli bir işi olmaması vs.vs. velayet davası açmış bulundum piskoloğun raporu kızımın annesinde kalıp baba ile kişisel yakınlık kurulması için yatılı kalmasını beyan etmiş bu arada farklı şehırlerde yaşıyoruz bana gelen uzman bilir kişi raporu baba da kalmasının uygun oldugunubeyan etmişş n3 . duruşmam 28 aralıkda bu durumda eski eşimin kocasının madde bağımlısı işi gücü olmayan gayri meşur yaşayan tam anlamıyla düzeni bozuk bir şahıs niteliğinde olması bu davayı nasıl bir karara bağlar bilginizi tecrubenizi paylaşırsanız sevinirm şimdiden teşşekür edrim
Merhaba,
Kendinize avukat tutmanızı öneririm.
Annem biriyle imam nikahi ile evlendi velayetimiz onda ama bize bakmiyo ihtiyaclarimizi karsilamiyo ne yapmaliyiz ?
Merhaba,
Yasal olarak yapabilecek herhangi bir şey yok.
MERHABA
01.03.2015 Tarihinde eşim ile evlendim, eşimin benimle ikinci evliliği oldu. Benim ilk evliliğim. Eşimin ilk evliliğinden 04.09.2009 doğumlu bir kızı var .
Eşimin ilk eşi Tsk’da ast subay olarak görev yapıyormuş çeşitli nedenlerden defalarca firar etmiş ve defalarca askeri ceza evinde yatmış, evliliklerinden kısa bir süre sonra mesleğinden atılmış.Elimizde ona ait tüm mahkeme kağıtları yine ona ait bir sürü icra evrakları mevcut . Kendisi ve ailesi çocuk için de son derece ilgisiz. Çocuk öz babasını hiç tanımıyor, babanne, dede, amca, diğer arabalarını hiç tanımıyor. Hiç kimse arayıp peşine halen daha düşmedi. Boşanma arefesinde eğer nafaka istemezsen senden boşanırım dedi eşime ve ne eşime ne de çocuğa 1 lira bile ödemedi. Boşanma tarihi 09.07.2013
Fiilen ayrılık 2012 yılı .
Ben çocuğa soy adımı vermek istiyorum Babası olarak beni kabullenmiş durumda birbirimize çok düşkünüz devletin isteyebileceği her kuruma kızım ile katılabilirim. Bu yıl 1.sınıfa başladı özel okula kendi imkanım ile gönderiyorum.
Bana bu konu hakkında öneriniz ne olabilir , kızıma soy adımı verebilmek için hangi yolu izlemeliyim.
Artık okuma ve yazmayı da öğreniyor ve bu durum eşim ile beni çok üzüyor .
Bu arada eşim daha fazla da olabilir ama aktif olarak 5 yıldır aynı gsm numarasını kullanmakta. Yani numarası değişti aradık ulaşamadık gibi bahaneler de karşı taraf için söz konusu değil . ..
Saygılarımla.
Merhaba,
Kızınızı kendis nüfusunuza alamazsınız fakat soyisim değiştirme davası açarak sizinle aynı soyadı kullanmasını sağlayabilirsiniz.
Emre bey 8 yıllık evliyim 4 -6 yaşlarında iki kız çocugum var. eşimin amcası eşimle birlikte çocukları alıp gitti. boşanmak istiyor bende boşanmak istiyorum fakat çocukların velayetinin annesine verilmesini istemiyorum. eşim çalışmıyor kayınpederim deçalısmıyor. emekli maaşı yok kirada oturuyor kumar oynuyor sigara içiyor maddi durumları iyi değil. eşim çocuklarla ilgilenmiyor sigara kullanıyor. benim çocuklara bağlılığımı bildiği için çocukların velayetini bana vermiyor. benim maddi durumum iyi çocukların velayetini almak istiyorum. alabilirmiyim.
Merhaba,
Çocukların yaşları çocuk küçük bu nedenle velayetleri anneye verilir.
merhaba mehmet bey velayeti bende olan iki çocugum var tekrar evlilik yaptım bazen çocuklar için gerekli evrak veya okul için herhangi bir durumda eşime sen üvey babasısın annesi gelsin deniyor bu durum eşimin ve benim çok zorumuza gidiyor çocuklarda bu durumdan çok etkilenir oldular bu velayeti eşimle birlikte nasıl kullanabilirim soy adlarınada şu an ki eşimin adını verebilirmiyim bu soy adından çocuklar da bende rahatsızım ne yapmam gerekiyor nerelere başvurmam gerekir lütfen yardımcı olursanız çok tşk ederiz
Merhaba,
Soyisim değiştirebilirsiniz fakat eşiniz velayet sahibi olamaz.
Merhaba mehmet bey ben esimden 3 yil once anlasmali olarak bosandim, suan 7 yasinda kizim var velayetini annesine verdim ama annesi baska bir sehirde calistigi icin kizima anneanesi bakiyor, ben velayeti anne sevkatine ihtiyaci oldugu icin verdim ama annesi yilda en fazla 1 ay yaninda kaliyor, eski esimin erkek kardesi ve babasi su an cezaevinde, ben velayet davasi acarsam kizimi alabilirmiyim, tesekkur ederim simdiden cevabiniz icin.
Merhaba,
Dava açarsanız ve annenin velayet görevini yerine getirmediğinden bahseder iseniz ve bunu kanıtlarsanız davayı kazanabilirsiniz.
Merhabalar
Esimle 6 ay önce anlaşmalı olarak boşandık. 5 yaşındaki oğlumun velayeti bende.bu süreçte velayet için asılsız iftiralar atarak dava açıp daha sonra davayı geri çekti. Oğlumun babasıyla aynı şehirde yaşıyoruz. Şehir değişikliği yapmak istiyorum fakat oğlumu benden alacağını söylüyor. velayet davası açarsa sehir değişikliği oğlumu benden almasına sebep olur mu?
Merhaba,
Şehir değişikliği yapabilirsiniz fakat bunu çocuğu kaçırma amaçlı yaparsanız, yani gerekçesiz bir şehir değişikliği olursa aleyhinize olur.
Merhaba, 4 yillik evliyim. 9 aylik bir oglum var. Oglum 2 aylikken esimin beni 3 aydir aldattigini ogrendim. Elimde kanitlari da var. Bebegim cok kucuk oldugundan ve sanirim yeni dogum yapmis olmamdan saglikli dusunemeyip kararsizlik yasadim. Belki durumlar duzelir diye dava acmadim. Fakat yapamiyoruz ikimiz de ve ayrilmaya karar verdik anlasmali olarak. Anlasmali ayriliklarda davayi kimin acacaginin bir onemi var mi? Iyi bir avukata ihtiyacim var sanirim. Velayeti bana vermeyi kabul ediyor fakat Haftada 1 gun gormeyi kabul etmiyor 3 4 gun gormek istiyor. Evlenecegim takdirde de velayeti alacagini soyledi , bu mumkum mudur? Evlenirsem alabilir mi? Tesekkurler simdiden.
Merhaba,
Mail adresinize bilgi maili attım, dönüş yaparsanız detayları konuşabiliriz.
7ay once anlasmali olrak esimden bosandim 14 yasinda kizim 3yasinda oglum var bosanirken cocuklarin velayetini babaya vermek zorunda kaldim imza attim suan velayet davasi actim cocuklari almak icin kiz babasinda kaliyor okudugu icin ama oglum koyde babannede kaliyor davayi kazana bilirmiyim
Merhaba,
Dava açtı iseniz avukatınız vardır, lütfen kendisinden bilgi alınız. Avukatınız yok ise avukat tutunuz.