Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba. eski eşimle 2011 de müşterek oğlumuz 3,5 yaşında iken anlaşmalı boşanma yaptık ve velayet annede kaldı. 2012 de 2 kere intihar girişiminde bulundu. açtığım velayet davası, tedavi olduğu, ailesinin yanına yerleştiği ve çocuğun anne ilgisine muhtaç olduğu gerekçesiyle reddedildi. eski eşim şu an evli. oğlum şimdi 8 yaşında velayet davası açacağım ve çocuğun görüşünün alınmasını talep edeceğim. oğlum bende kalmak istiyor. bu durumda çocuğun görüşü, üvey babadan dolayı esas alınır mı? kararda büyük oranda belirleyici olur mu? teşekkürler.
Merhaba,
Çocuğun beyanına muhakkak başvurulur. Kararı da etkiler.
Merhaba,
7 sene önce çocuğumun babasının eve olan ilgisizliği ve gördüğüm şiddet sebebi ile 3,5 yıllık evliliğimiz benim onu aldatmış olduğum sebebi ile boşanma ile sonuçlandı.
Maddi sıkıntılarımın olduğu için babasının ısrarı üzerine çocuğun bende kalması şartı ile velayetini babasında olmasını kabul ettim.Fakat bu süre içinde babası gereken ilgiyi göstermediği ve çocuğmun orada kalmayı istememesinden dolayı velayet davası açmayı düşünüyorum.
Benim onu aldatmış olmam velayeti almamı ne şekilde etkiler?
Merhaba,
Boşanma gerekçeniz velayet hususunda önemli değildir. Davayı açabilirsiniz.
merhaba
eski eşimle anlaşmalı olarak 1yıl önce ayrıldık çocugun velayeti annede annesi vefat etti velayeti babaya geçmesi için ne yapmalıyım teşekkürler
Merhaba,
Velayet davası açmanız gerekmektedir.
EŞİMLE 1SENEDİR AYRIYIZ BOŞANMA DAVASI AÇILALI 5 AY OLDU DAVA SONRASI VE DAVA ÖNCESİ 1 YILLIK SÜRE ZARFINDA ARAYIP SORULMADI OĞLUM 2 YAŞINDA ANNE NEDİR BİLMİYOR HER AY OĞLUMU UZMAN PSİKOLOG VE PEDİATRİK DİYETİSYENE GÖTÜRÜYORUM AYLIK GİDERİ 500 TL ANCAK DAVACI EŞİM BUNU KARŞILAYAMAYACAK NİTELİKTE VE BUNDAN ÖNCE 3 EVLİLİK YAPMIŞ VE O EVLİLİKLERDE DE KUSURLU YAN HEP KENDİSİ OLMUŞTUR SORUMSUZ VE SİGARA İÇEREN Bİ İNSANDIR OĞLUM 1 YILDIR BENDE VE MAHKEME İLK VERİLEN ÇOCUK İÇİN NAFAKAYI OĞLUM BENDE OLDUĞU İÇİN KALDIRDI ÇOCUĞU BIRAKIP GİTTİĞİNE VE AİLE İÇİNDE SORUMSUZ VE KUSURLU YAN KENDİSİNİN OLDUĞUNA DAİR ŞAHİT VE KANITLAR MEVCUTTUR BABA OLARAK OĞLUMUN O AİLE İÇİNDE YETİŞMESİNİN DOĞRU OLMADIĞI KANAATİNDEYİM VE ASLA OĞLUMU VERMİYCEM BU DOĞRULTUDA VELAYET HAKKINI ALABİLİRMİYİM
Merhaba,
Davanız sürüyor ve muhakkak bir avukatınız vardır. Bu nedenle avukatınızdan bilgi alınız.
Selamun aleykum mehmet bey esimle 2011 den beri sure gelen bosanma davamiz 2 ay once sonuclandi bu sure icerisinde kizimizin velayeti annesindeydi mahkeme sonucunda da anne de kalmasi karari devam etmekte ben mahkemece hakli goruldum karsi taraf agir kusurlu goruldu ve tazminata hukmedildi ben sadece kizima nafaka odemekteyim kisisel ilski gunlerinde alamiyorum ve esim benim husumetli oldugum biriyle evlenmis bosanma mahkemesi devam ederken ben bu adami beni tehdit ettigine dair sikayet etmistim ve mahkeme sonucunda ceza aldi fakat sartli tahliye oldu sabikali bir insan kendisi simdi ben velayet davasi acsam kazanma sansim ne olur nasil bir yol izlemeliyim.kizim 5 yasinda suan simdiden tesekkuler ALLAH RAZİ OLSUN
Merhaba,
Velayet davası açabilirsiniz fakat davanız yeni sonuçlandığı için kazanamazsınız.
O sahisla evlenmis olmasi kizima kotu davranma ihtimalinin yuksekligi goz onunde bulundurulmaz mi
Merhaba avukat bey, ben dort yillik evliyim ve esim behcet hastasi. Artık gecinemiyoruz. Evde surekli huzursuzluk cikariyor. Neredeyse tum site esimin sesini her gece duyuyor. Iki bucuk yasinda bir kizim var. O bile babasinin gerginliginden ve sinirinden fazlasiyla etkileniyor. Esim beni evden kovdu. Su anda babamin evinde kaliyorum ve universite okuyorum. Esim en son beni kizimla tehdit etti. Sayet bosanma olursa esim kizimin velayetini alabilir mi? Ayrica dugunden sonra takilarim benden kuyumcuya goturelim eve hirsiz girmesin denilerek alındı ve bir daha geri verilmedi. Ziynet davasi acabilir miyim? En onemlisi kizim. Benden kizimi alabilir mi?
Merhaba,
Boşanma davası açtığınızda ziynet taleplerinizi de aynı davada ileri sürebilirsiniz. Bunun yanında çocuğunuzun velayeti size verilir, babaya değil. Dava açmak istiyorsanız ve bizimle çalışmak istiyor iseniz iletişim bölümünden veya 0212 227 33 96 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Merhaba ben 2 yasinda evlatlik verildim suban 24 yasindayim babam vefat etti annemle kaliyorum ben annemden ve babamdan ayrilmak istiyorum kimseye bagli kalmamak istiyorum bir sorun oldugunda devletin aileme haber vermemesini istiyorum bana yardimci olurmusunuz ?
Merhaba,
24 yaşında olduğunuz için zaten velayetle ilgili probleminiz yok. 18 yaşını doldurduğunuz için velayet ilişkisi olmayacaktır.
Ben 22yasindayim esimle suanda bosanma asamasindayiz davayi ben actim. Siddet gordugum icin ve 2yasinda bi kizim var oda kizimi istiyo bende istiyorum. Sadece şöyle bi sorunum var ben eşimi aldatmis gibiyim sadece telefonda konusarak bu kizimi almama engel mi fakat esim bunu ogrendi ama aramizda hic bi sorun yoktu hatta o konu unutulmustu bile biz bana siddet uyguladigi icin bosaniyoruz acaba kizimi alabilirmi velayeti ben alirsam eger 6 yasindan sonra dava acip tekrar alabilirmi benim kizimi rahatca okutabilicek her ihtiyacini karsilicak kadar param var sukur ki evim var fakat babasinin kendi uzerine bir evi dahi yok lutfen yardimci olun ve bu gorucegimiz ikinci davamiz hakim nafaka bagladi ve kizin velayetini mahkeme bitene kadar bana verdi yanliz babasi nafakayi odemedi neolur sonuc cok merak ediyorum simdiden tesekurler…
Merhaba,
Davanızı açmışsınız. Ya avukatınız var ya da konuya hakimsiniz. Bu nedenle avukatınızdan bilgi alabilirsiniz.
Merhaba,ben 5 yıllık evliyim ancak evliliğim boyunca şiddet hakaret tehdit aşagilanma evde huzursuzluk yasamaktaydim.08/08/2015 tarihinde 4 yaşındaki oğlumu alma fırsatım olmadan kişisel ve ceyizlik eşyalarımı alamadan eski işyerinde beraber çalıştığımız erkek arkadaşımın yardımıyla evi terk ettim.suanda o erkek arkadaşımla yaşıyorum.ancak 17/08/2015 tarihinde kütahya merkezden bosanma davami açtım.ama ikametgahim halen kutahyanin ilçesinde bulunmakta dava yetkisizlige tabi olurmu ve suanda o erkek arkadsimla yaşadığım için çocuğun velayetini kişisel ve ceyizlik eşyalarımı alabilirmiyim.yeni Kadın hakları yasasında kadın boşanma davasını açtığı tarihten itibaren istediği kişiyle yaşama hakkı varmış dogru mu?oğlumun velayetini almamda bu durum velayet sürecini etkilermi? Bilgilendirirseniz sevinirim.İyi çalışmalar.
Merhaba,
Yargıtayın son kararları doğrultusunda boşanma davası süresince eşler sadakat yükümlülüğüne tabi değiller.
Yetkisizlik konularında karşı tarafın itirazları önem taşır. Bu nedenle bir yorum yapmamız mümkün değil. Kendinize bir avukat tutmanız daha faydalı olur.
Cevabınız için teşekkürler mehmet emre bey.hoşçakalın.
Öncelikle merhaba vereceğiniz cevap için şimdiden teşekkürler…şu an eşim ailesinde kızımı alarak evi terk etti abilerinde kalıyor fakat kızımı küçük kardeşinin evine bırkamış kızımı ordan gidip aldım.Eşim boşanmak isterse ve dava açarsa kızım3 yaşında eşimin geliri yok çalışmıyor..Benim işim ve maaş durumum iyi bu davada velayeti bana vermeye yeter mi ? Birde kızımızı bırakıp başka ildeki abisinin evine gitmesini ıspatlanırsa mahkemede yararlı olurmu …saygılar
Merhaba,
Kızınızın yaşının küçük olması nedeniyle velayeti almanız zor görünüyor. Anne velayeti alır ve siz de iştirak nafakası ödersiniz.
Merhabalar,
Eşim beni aldattı. Telefon kayıtları, kendi akrabalarının ve işyerindeki birçok arkadaşının görgü tanıklıkları, oğlumun ve kızımın dahi görgü tanıklıkları vardı ve ben bu olayın duyulmaması için kendisiyle anlaşarak, protokol hazırladık ve anlaşmalı olarak birkaç ay önce boşandık. Oğlum 21 yaşında reşit ama kızım ise 16 yaşında ve velayeti bende. Kızım ile şahsi ilişki kurması gerektiği konusunda bizi arayarak görüşmek istediğini beyan etti. Hafta sonunda görüşmek istiyor. Ancak kızım annesinin iffetsiz bir yaşam sürdüğünü kendi gözleriyle gördüğünü ve onunla kesinlikle görüşmek istemediğini, kolluk zoruyla görüştürülmeye kalkışılırsa intihar edeceğini beyan ediyor. Ben annesiyle görüşmesine karışmıyorum ve karışamamam da. Fakat durum şunu gösteriyor ki, bu durumda kızımla görüşmesinin hayırlı olmayacağını düşünmekteyim. Birlikte olduğu erkekle ve polisler ile eve gelerek kızımı alacağını beyan ile bizleri huzursuz etmektedir. Neler yapılabilir? Yardımcı olursanız sevinirim.
Tekrar teşekkür eder iyi çalışmalar dilerim.
Merhaba,
Anlaşmalı boşanma protokolünde annenin kızı ile ilişki tesisi kurulmuş ise bunun kaldırılması için dava açılabilir. Açılacak davada kızınızın da beyanı alınarak ilişki tesisi ortadan kaldırılabilir.
Emre bey, ben eşimle anlaşamıyorum ve boşanmak istiyorum. 14 aylık bir çocuğumuz var. İkimizde İstanbul’da yaşıyoruz. Boşanmamiz halinde çocuğu babaevi olan Hatay’a götüreceğini söylüyor. Hukuki açıdan olanakları nelerdir ? Çocuğundan ayrılmak istemediğim için boşanma dava açmayı erteliyorum.
Merhaba,
Çocuğun 14 aylık olması nedeniyle velayet annede kalacaktır. Dilediği yerde yaşayabilir ve çocuğu götürebilir. Bu nedenle mahkemede bu hususu koz olarak kullanabilirsiniz fakat pek bir şansınız yok.