Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Ben 2 ay önce eşimden anlaşmalı olarak bosandim.cocugumun velayetini babasına verdim. Çünkü eşim kendisine birşey olursa mal varlığının %100 kalacağını söyledi.eger bende velayeti olursa sadece %30 kalır %70 aileme verirler dedi .bu doğru mu
Merhaba,
Eşiniz size doğru bilgi vermemiş, velayet kimde olursa olsun miras altsoya yani çocuğunuza kalacak.
Mrb 5 sene once resmi olarak bosandim yanliz oglumu kaciriyolar surekli adres degistigi icinde bulmam zorlasiyor 2 senedirde okula yollamiyolar ne yapcagimi bilmiyorum yardimci olur musunuz cocuk takibi icin dava actim yanliz adres bulunamiyor ozel avukt tutck durumum yok
Merhaba,
Bağlı bulunduğunuz şehirin Barosuna başvurunuz ve ücretsiz avukat tayin edilmesini isteyiniz.
Merhabalar ben 3 senelik evliyim 7 aylik bir kizim var , esim bana fiziksel ve sozlu olarak siddet uyguluyor , isinden dolayi da sehirden uzak bir yerde koyde yasiyoruz , ekonomik ozgurlugum yok fakat elimde meslegim var , bosanmamiz dahilinde esiminde bana siddet uyguladigini kanitlarsam kizimin velayetini alabilirmiyim , bir de bosanmaya olumlu yaklasmaz ise kizimi alip kacirsam mahkemede sorun teskil eder mi acaba ? Koyde yasadigimiz icin ne yapabilecegimi bilemiyorum , nafaka ve tazminat talebinde bulunabilir miyim?
Merhaba,
Şiddet görüyor iseniz ilk şiddet gördüğünüz anda ilgili kolluk birimine başvurun ve koruma talep edin, ardından da yaşadığınız yeri terk ederek boşanma davası açınız. Böylelikle mahkemede evden ayrılmanız bir sorun teşkil etmeyecektir. Nafaka ve tazminat isteyebilirsiniz.
BEN 2008 YILINDA BOŞANDIM ANLAŞMALI İKİ KIZIMIN VELAYETİ DE BEN DE.
KESINLESMIS KARARDA BABALARININ GÖRME HAKLARI VARDI. YALNIZ BABALARI BU HAKLARINI HIC KULLANMAK ISTEMEDI.
YILLARDIR COK NADIR GORUSTULER BABALARIYLA.
BENİM BABANNESINE TATILLERDE ZORLA BIRAKMAM SAYESINDE .
ÇOCUKLARA 250 .TL’DEN 500TL NAFAKA BAĞLANMISTI.
AMA BU NAFAKA BEDELİNİ HEP İCRA MÜD. ARACILIĞLA ALDIM.
ŞİMDİ İCRA CEZA MAH. DAVA ACTIM.
1. AYDA MAHKEMEMIZ VAR.
GECEN YIL EVLENDIM.
EVLENDİĞİM EŞİM AVRUPA VATANDAŞI.ALMAN VATANDAŞI.
BEN A 1 DİL SERTİFİKAMIDA ALDIM ŞİMDİ ÇOCUKLARIMLA BİRLİKTE ALMANYA YA VİZE BAŞVURUSUNDA BULUNACAĞIM.
EVRAKLAR İÇİNDE ÇOCUKLARIN BABASINDAN İZİN BELGESİ İMZALI İSTENİYOR.
BABALARI BANA İMZA VERMEM ICIN NAFAKA HAKLARINDAN FERAGAT ET DİYE MUVAFAKATNAME ALTINDA ŞARTNAME SUNUYOR. ÇOCUKLARIM BABALARINI GÖRMEK BİLE İSTEMİYORLAR BİRİ 14, ÖBÜRÜ 9 YAŞINDA ÇOCUKLAR BİZE BABAM ŞİDDET UYGULUYOR BİR KERE OLSUN BİZE BABALIK YAPMADI ÖĞRETMENLERİMİZ ŞAHİT.BİZİM SEÇİM HAKKIMIZ YOK MU? Diye soruyorlar .
TÜRKİYE’DEMAHKEMEMİ AÇMAM GEREKİYOR. YARDIMCI OLURMUSUNUZ???
ALMANYA IMZA ISTIYORMU VIZE RED GELIRMI. LÜTFEN ACIL CEVAP VERIN. ONA GÖRE BIR YOL IZLIYCEM.SAYGILAR
Merhaba,
Bu mailinize yanıt verildi.
İyi günler .2009 da Eşim ile kaçarak evlendik .eşimin ailesi ile ayni sene içinde barıştık ama ailesi bir turlu bu durumu kabullenemedi ilk kavgamızda bosan yada gidersen bir daha yüzümüzü göremezsin diye tehdit ediyor.4 yaşında bir oğlumuz var ben boşanmak istemiyorum . Boşanma gerçekleşir mi .Gerçekleşirse bile ben oğlumun velayetini alabilir miyim.
Merhaba,
Daha açılmamış bir dava için nasıl yorum yapmamızı bekliyorsunuz ? Boşanmak istemiyor iseniz mahkemede bunu beyan edersiniz.
Merhaba,
18 yaşında velayet ortadan kalkacak. Bu nedenle şu aşamada yapabilecek bir şeyiniz yok maalesef.
Ben 15 senedir dedemlerle yasiyorum velayet annemin üzerine onunla yasamak istemiyorum üvey baba var ve annem bana siddet uyguluyor babam da ayni sekilde velayet davası açsak anneannem velayetimi alabilirmi
Merhaba,
Şiddet uygulandığı esnada karakola başvurunuz ve ardından anneanneniz velayet davası açsın. Böylelikle velayeti alabilirler.
selam hocam önce allah kolaylık versin.benim sorum şu.ben eşimden iki yıl önce ayrıldım.zina sebebiylen boşanma davası açtım.boşandık.ama ayrıldığım eşim bir başkasından kız cocuğu yapıyor ve bana .bana 20 25 binlira para verirsen cocuğu senin nufusuna çıkarmam .vermezsen cocuğu senin nufusuna kaydettiririm.nafaka davası açarım gene de senden bu parayı alırım dedi.bende 18/11/2015 tarihinde bu olayı savcılığa bu kişi beni bu şekilde tehdit ve şantaj yapıyor diye bildirdim.ama bu şahıs kendisine para vermediğim için dediği gibi cocuğu benim nufusuma geçirmiş.04/12/2015 tarihinde.şimdi benim sorum şu.bu cocuğu bu kadın kendi emelleri ve arzularını gidermek için bu cocuğu kullanmakta ben bu cocuğun kendisinden alınıp devlet bünyesinde yetiştirilmesini ve bu kötü insanların elinde kötü amaçlarda kullanılmasına müsade edilmesin istiyorum.sosyal hizmetlere gittim bildirdim.bizim yapabileceğimiz birşey yok dediler.benim bu cocuğu devlet koruması altına nasıl aldırabilirim.cocuk hale benim nufusuma kayıtlı.
Merhaba,
Öncelikle soybağının reddi davası açmanız gerekir. Çocuk sizin değilse nüfusunuzdan çıkarmalısınız.
Mrb ben karimin beni aldatmasi üzerine 2010da bosandim bir kızımız vardı ayrildigimizda 1 yaşındaydı ben emiyor diyerekten velayetini almadim tekrar evlendim mutluyum esimde çalışıyor bu evliligimden çocuğum yok benim derdim kızımı sıkıntılı görüyorum görüş günlerim de annesi kızımı göstermiyor çocukta ister istemez gün geçtikçe benden uzaklaşıyor son görüş günümüzde (1ay once)bir gece öncesinden aradım tmm gel al dediler oraya gidince ailesi tarafından tartışma çıktı karakolluk olduk 23 gün is goremez raporu verdiler bana şimdi eski eşim evlenecekms ama ben kızımın üvey baba yanında büyümesini istemiyorum ve kızımı goremedigim için son olayla mahkeme acmayi planliyorum sizce mahkeme ne yönde ilerler şuanki esimde almami istiyor maddi olarak da pek bi sıkıntımız yok kızımın annesi calismiyor.
Merhaba,
Anne çocuğu göstermiyor ve velayet hakkını kötüye kullanıyor ise dava açabilirsiniz ve bunu ileri sürebilirsiniz.
Merhaba
Benim esimle devam etmekte olan bosanma davam var ilk durusma yapildi 2 yasindaki kizimizin velayeti tedbiren anneye verildi bana da her ayin 1 ve 3. haftasi 10:00-18:00 arasi gorusme gunu verildi fakat gorusme gunum geldiginde telefonlarimi acmiyolar evlerine baskalarina arattigimda bi dunya kayinpederim kufur ediyo devamli zorluk cikariyolar bu hafta cumartesi gostermediler cocugu bana sikayetci olmamam icin pazar gonderdiler cocugu bana iki saat olmadan gelip zorla geri aldilar kisacasi cocukla irtibatimi engellemek icin elinden geleni yapiyo nasil bi yol izlemem gerekiyo… tesekkurler
Eimden 3yil once anlasmali olarak ayrildik 2cocugumuz var velayetleri bende suan biri 8 biri 6 yasinda eski esim cocuklari almak istiyor buna neden olarakta bir donem biriyle iliski yasadigimi one suruyor cocuklarimi alabilirmi ayni sehirlerde yasamiyoruz biz izmirdeyiz o diyarbakirda velayeti bana verirkende boyleydi simdi bunu bahane yapabilirmi
Merhaba,
Velayetin el değiştirmesi için bu husus geçerli bir neden değildir.