Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba 9 yıl önce anlasmali boşandım kızımın velayetini annesi aldı ortak kararla şuan kızım 14 yaşında ve beni hiç istemiyor ne zaman arasam gitsem hep soğuk davranıyor 2. Evliliğimi yaptım “senin sonunu ben yazıcam”gibi tehdit mesajları var ben ne yaptıysam sorunu çözemedim çünkü annesi tarafından devamlı dolduruluyor velayet davası açsam çocuğun psikolojik olarak baskı altında oldugunu beyan etsem çocuğun kararı ne kadar etki eder davada kızımı alma şansım olur mu
Merhaba,
Velayet davası açabilirsiniz fakat çocuk ile pedagog görüştüğünde çocuk anne ile kalmak istediğini beyan edebilir. Bu nedenle durum aleyhinize.
selam iyi günler ben 16 yasındayım anne baba anlaşmalı boşandı velayet BABA da ama ben istemiyorum vazgect,m anneye vekalet verilir mi nasıl yol izlemeliyiz
Merhaba,
Velayet davası açılsa ortalama 1 yıl sürecektir. Zaten 16 yaşındasınız. Bu nedenle dava açmak çok zaruri değil. Fakat babanız annenizle görüşmenize mani oluyorsa anneniz dava açıp mahkemeden tedbiren velayetin kendisine verilmesini talep edebilir. Yine de tarafların boşandığı tarih de önem taşır. Eğer yakın tarihte anlaşmalı boşanmışlarsa mahkeme çok yüksek ihtimalle velayet talebini reddedecektir.
Merhabalar,
Ben 3 yıllık evliyim. Bir buçuk yaşında erkek evladım var. Eşimle sürekli anlaşmazlık içindeydim geçimsizlik vardı ve her yönden beni kandırdılar sürekli şiddet gördüm 2017 de boşanma davası açtım. Aileler bir araya gelerek tekrar denemeye karar verdim fakat aynı durumlar tekrar olmaya başladı çocuğumada zarar veriyordu eşimin ailesine söylemeye karar verdim inanmadılar bende artık hakaretlere dayanamadım o işe gittiği sırada çocuğumu alıp ailemin yanına geldim şuan ailemin yanındayım dava mı açtım sürekli rahatsız ediyorlar çocuğu görme bahanesiyle almak için geliyorlar bizde kalsın diyorlar aynı Şekilde bu suç mudur dava günümüze daha var çocuğuma zarar gelir diye korkuyorum
Merhaba,
Çocuğu vermeyin, mahkeme hakimi zaten çocuğun babasıyla görüşmesi için ara karar verir. Ona göre çocukla baba arasındaki ilişki tesis edilir.
Merhaba mehmet bey,benim iki kızımın velayeti babada, baba sorumluluğu yerine getiremedi bende ihbar ettim çocuklarımı sevgi evine aldılar,ama sevgi evi misafir olarak kabul etti bende çocuklarımın bana verilmesini istiyorum ne yapmam gerekiyor. Korkuyorum tekrar babaya verilirken diye.
Merhaba,
Velayet davası açmanız gerekir.
SELAMLAR MEHMET BEY ben 2014 yılında eşimden anlaşmalı boşandım 7-5-2004-doğumlu oğlumun velayeti anneye verildi ve cocuğa nafaka ödüyorum ,anne yurt dışında çalışmaya gitti şu an çocuğa ben bakıyorum bende kalıyor çocuğa nafaka yatırmaya devam mı etmeliğim
Merhaba,
Anneden yazılı onay alınız.
merhaba mehmet bey sorum sudur ki velayeti bende olan ıkı kızlarımın kendı ısteklerı uzerıne benım soyısmımı vermek ıstıyorum bunun ıcın dava actım pekı davayı kazandıgim taktırde cocuklarım babalarından yasal olan nafakalarını almaya devam edebıleceklermı yardımcı olursanız sevinirim
Merhaba,
Nafaka almaya devam ederler.
Mehmet bey 11 yıldır velayeti bende olan 13 yaşındaki oğlumu sağlık sorunlarım nedeniyle yaşamını sürdürmesi için babasına teslim ettim. Babası hastalığımı öne sürerek velayet davası açtı. Ancak eski eşim çalışmıyor, yabancı uyruklu bir kadınla beraber yaşıyor ve kadının kazandığı parayla geçiniyorlar. Ayrıca beraber yaşadığı kadın yaşadığı sorunlar nedeniyle eski eşimden ayrılmayı ülkesine dönmeyi düşünüyor.Ayrıca yaşadıkları ev çocuğumun yaşaması için uygun şartlarda değil. Çocuğumun gelecekteki her türlü menfaatini koruyabilmem için velayeti vermek istemiyorum. Bu durumda ne yapabilirim
Merhaba,
Davada kendinizi bir avukatla temsil ettirin.
Merhabalar ben eşimle evlendiğimde 3 aylık hamileydi
Ve para karşılığı erkeklere satıyorlardı eski eşi bunu satmış tı bende karnındaki çocuğu kurtarmak için onunla evlendim su an 2 kızımız var büyük olan 3,5 küçük olan 1 yaşında eşim piskolejik sorun ları olan bir bayandır şunu farkettim eşim beni 10 kişiden fazla insanla aldatıyor ve benim eve verdiğim paraları sevgililerine gönderiyor geçen ay 7000₺ gibi bir miktar daha eskiyi bilmiyorum çocuklarıma bakmıyor bende onun telefonundan aldığım ses kayıtları var ve konuş ediyor artık büyükkızım kreşe küçük kızım evde bakıcısı bakıyor kendisi birkaç kere benim başımı yakmaya kalktı kendini kesip polise eşim yaptı diyecegi Birgün ben kamera kaydı yaptım kurtulmak ve öz ve üvey kızımı bu kadından kurtar mak istiyorum
Merhaba,
Hızlı bir şekilde boşanma davası açmanız gerekir.
Merhaba nikahsiz yasadugim esimden 2 tane cocugum var velayetleri bende ve baskasiyla nikahli olarak evlendim. Evlenmis oldugum kisinin uzerine gecermi cocuklar ? Cocuklarin soyadi babasinin soyadi. Velayet davasini nasil acabilirim ?
Merhaba,
O kişi çocukları nüfusuna almak için gerekenleri yapmazsa sadece sizin evlenmenizle çocuklarınız eşinizin nüfusuna geçmez.
Mrb ben 6 yıllık evlılıgımın ardından bosandım bosanma davası açarken kocam 5 yasındakı kızımın velaywtını vermezsem bosanmayacagınk soyledıgı ıçin ıstemesemde vermek zorunda kaldım. Ilk evlılıgımden olan 8 yasındakı kızım bende. Ama ıkıncı kızımda gecırdıgım amelıyattan dolayı bırdaha anne olma sansım yok sadece ıkı kızım var. Bosanma dan sonra evlendım suankı esım ögretmen kızımın velayetını gerı almak ıstıyorum alabılıt mıyım. Şimdiden tsk
Merhaba,
Velayet davası açarak talepte bulunabilirsiniz.