Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Mrb ben 2014 yılında boşandım şuan 11 yaşında kızım var eski eşiminde istegi üzerine velayeti bende. Şimdi tekrar evlenmek üzereyim eski eşim ögrenirse kızımı alır diye korkuyorum. Kendi ayrılır ayrılmaz evlendi ve 2 tanede çocugu var uyuşturucu tedavisi görmüş oldugunu ögrendim ve kızıma boşandıgımızdan beri bir kaç kez nafaka verdi. Şimdi evlencegim kişinin sabıkalı fakat kızımla arası iyi ve kendi işide var eski eşimin karısıda bir çok kez çocugunu görmesini istememiştir buna istinaden velayet davası açsa çocugumu alabilir mi.
Merhaba,
Hakim çocuğun yararını dikkate alarak kararını verir. Çocuğunuzun da pedagog huzurunda söyleyecekleri önemlidir. Bu nedenle bir yorum yapmamız yanlış olur.
Ayrıca nafakalar ödenmiyorsa icra takibi yapabilirsiniz.
Merhaba, 2 yıl öne boşandım, şu an 6.5 yaşında kızımın var. Boşanmada mahkeme ortak velayet ve annede kalma hakkı verdi. Kararı verirken hakim, ikimizinde eğitimli insanlar olduğunu söyleyerek çocuğun gelişmi için anne ve baba anlaşarak belirlenen görüşme süreçleri dışında da babanın çocuğu ile görüşebileceğini belirtti. İlk zamanlar eski eşimle anlaşarak mahkemenin belirttiği zamanlar dışında da kızımla görüşebiliyordum. Ancak eski eşimin boşandıktan 3 ay sonra başka biriyle ilişkisi başladı. Bu kişi kızımla görüşmemi istemediği için ekstra görüşmelerimize eski eşim izin vermedi. Yazın ayrı bir şehirde olan kendi annesinin yanına benden habersiz olarak kızımı gönderdi ve yasal hakkım olan zamanda da görüşmemi engelledi. Avukatımla bu konuda tutanaklar tuttuk ve belgeledik. Erkek arkadaşı bundan sonra bana ağrı küfürlü mesajlar attı. kendisini engelleyince özellikle geceleri sarhoş olduğu yazılarından belliyken bana ağır küfürler ve tehditler attı. Kzımın onu benden daha çok seveceğini bunu göreceğimi, istediği zaman istediği yerde kozlarımızı paylaşacağını küfülerle eski eşimin telefonundan gece yarıları sürekli rahatsız edecek şekilde mesajlar attı. Eski eşime bunun olmaması gerektiğini söylediğimde; eski eşim ‘o benim erkek arkadaşım artık kızımızla ilgili onunla konuşman gerekir’ cevabını aldım (Tüm mesajları kayıt altına aldım ve sakladım). Kızımdan öğrendiğime göre bu kişi kızımın bulunduğu günlerde de aynı evde evli olmadıkları halde kalmaktaymış. Ayrıca kızımın benimle olmadığı hafta sonlarının büyük bölümünde kızım anneannesi ya da bakıcısıyla kalmakta annesi ile son derece az zaman geçirmekte. Kızımın annesi ile olması gereken haftalarda onunla olmadığına dair kanıtlarım var. Ayrıca kızımda bunu açıkça beyan etmekte ve artık normalleştirerek bu hafta sonu senle haftaya anneannemleyim şeklinde yorumlamakta. Bu ay tekrar evleniyorum. müstakbel eşim psikoloji eğitimi alan bir doktor. Kızımın annesi ile olan iletişiminin kusurlu olduğunu belirtiyor. İkisinin iletişimi oldukça iyi. Ayrıca benim kızımla olan ilişkim son derece iyi, kızım bende kaldığı hafta sonları son derece mutlu. Bakıcısı kızımın buluşma gününe 3-4 gün kala heyecanı başladığını, saatleri saydığını söylüyor. Her ayrılığımız ağlama krizleri ile oluyor. Tüm bunlar velayet davası açtığımda velayeti alabilmem için yeterli olur mu?
Merhaba,
Tabii ki yeterli olur, dava açabilirsiniz.
merhaba esımle suan bosanma davamız suruyor ılk durusmada nafaka baglanmadı dıger mahkeme temmuzda suan aılemın yanındayım durumuzu yok devletten destek alıyoruz ama ıs arıyacagım ıcın cocuguma bakabılecek durumda degılım babasına vermeyı talep ettım mahkemeye kadar ama velayetını ve mahkemede uzlasmayı kabul etmezsem almayacagını soyluyor ne yapmam lazım suan bakabılecek durumum yok
Merhaba,
Mahkemeye başvuru yaparak tedbir nafakası hususunda karar vermesini talep edebilirsiniz.
Eşimden anlaşmalı olarak boşandım 2 cocugum var eski eşim yurt dışında muhtemelende evlenecek boşanma protokolunde 1 ay görüşü var yurt içinde bir ıkametı yok bu görüş günleri yeniden düzenlenemez mi teşekkürler..
Merhaba,
Dava açarak yeniden düzenlenmesini talep edebilirsiniz.
Merhaba, 22.12.2011 de oglumun babasından ayrıldım kımsem olmadıgı ve calısmak zorunda oldugum için velayetı babasına verdım.fakat oglum uzun süredir benımle kalıyor ve babasıyla yasamak ıstemıyor.bende babasıda 2.evlılıklerımızı yaptık.oglum 22.07.2003 dogumlu ayrıldığımızdan beri oglumun maddı manevı butun ıhtıyaclarını ben karsılıyorum.oglumun babası suan oglumu eve gelıp zorla goturmekle ve benı kapıya polısle gelmekle tehdıt edıyor.oglum ısrarla gıtmek ıstemıyorbu durumda ne yapabılırım lütfen yardımcı olurmusunuz?
Merhaba,
Velayet davası açabilir ve tedbiren velayetin size verilmesini isteyebilirsiniz. Bir avukatla ilerlemenizi tavsiye ederim.
Merhabalar ben 23 senelik evliyim 18 yaşında oğlum 7 yaşında kızım var.eşim alkol kullanıyor her gece.şiddet var dayak hakaret var.boşanma davası açmayı düşünüyorum çocukların velayetini alabilir miyim.
Merhaba,
Oğlunuz artık reşit, o nedenle velayet konusu onu kapsamaz. 7 Yaşındaki kızınızın velayetini ise size verirler. Eşinizden şiddet gördüğünüz bir gün polise başvuru yapınız ve darp raporu alınız. Sonrasında boşanma davası açabilirsiniz.
Mrb avukat bey eşim 6 yıl önce vefat etti 10 ve 13 yaşlarında iki çocuğum var geçici bir süre için çocuklarıma babaannesi ve dedesi baksın diye onlara bırakmak zorunda kaldım bu süre zarfında çalıştığım iş yerindeki iş arkadaşımla aramızda duygusal bir ilişki başladı ve hamile kaldım evlilik disi bu durumda çocukların dedesi ve babaannesi velayet davası acarsa alabilir mi
Merhaba,
Çocukları anane ve dedesine bırakıp başka birisiyle ilişki yaşıyor iseniz tabi ki velayet davası aleyhinize olur.
Bu durumda ne yapabilirim ben hiç bir zaman onları terk etmedim çalışmak zorundaydım benim ailem de sahip çıkmadı o yüzden mecbur kaldım bakıcı tutucak durumum da yok yani biriyle ilişki yaşamak çocuklarımı kaybetmeme neden olucak yapicak birşey yok mu velayet açılsa kesin alırlar mı peki evlenirsemde alabilirler mi
Merhaba, boşanalı bir yılı geçti. Anlaşmalı boşandık.Çocuğun velayeti bende ve annemle yaşıyoruz.Düzenli bir hayatı var ve ihtiyaçlarını karşılayabiliyoruz. Babası evli olduğumuzda 15 günde bir gelir 1 gece kalır giderdi.Meğer bambaşka bir hayatı varmış.Parayla birlikte olduğu kadınlar,gece hayatı, otel yaşamı…Boşandıktan sonra yurtdışında bir kadınla yaşadı ondan ayrıldı burada yine hep başka kadınlarla alkol ve alemde.Yığınla kredi borcu var.Bir düzeni ve evi yok orda burda kalıyor. Şeker hastası ve daha önce 2 kez komaya girdi.Birinde alkollüydü. Her haftasonu görme hakkı var.Yazın da bir ay. Ancak ben çocuğumun onunla olduğu zamanlar için çok tedirginim.Çocuğum 6 yaşında ve kreşe gidiyor.Ben ne yapabilirim?Ben yanındayken görsün ama kalmalı almasın diye yapabileceğim ne var?
Teşekkür ederim.
Merhaba,
Talebinizi delillerinizle birlikte Aile Mahkemesine iletmeli ve kişisel ilişkinin yeniden tesis edilmesine yönelik dava açılmalıdır.
mrb mehmet bey eşimden boşanalı 2,5 yıl oldu çocuk ufakken görme isteği olmayan şahsiyet çocuk büyüdü 7 yaşına geldi kızım kesinlikle görmek istemiyorum diyor ve ben mecburen hafta sonları kızımla beraber gitmek zorunda kalıyorum görmek istemediğim bi insanın yanına ve saat 10 dan 5 kadar durmak zorunda kalıyorum nolur yardımcı olun kızımın daha fazla da pisikolojik olarak etkilenmesini istemiyorum nasıl bir yol izleyebilirim yardımcı olursanız çok sevinicem yanına gittiğimizde hiç birşekilde yaklaşmıyor ağlıyor ve bu vatandaş bunu gördüğü halde hala gitmemek için zorluyor nasıl bir dava açılır nasıl bir yol izlenir artık tükendim inanın
Merhaba,
Kişisel ilişkinin yeniden tesisi için dava açmanız lazım. Pedagog görüşmesinde hazırlanacak uzman raporu lehinize olursa mahkeme baba ile çocuğun görüşmesinde kısıtlama yapabilir, süreleri kısaltabilir.
Merhaba. Eşim 10 ay önce ceza evine girdi. Ben işe 4 yaşında kızım ve 2 yaşında oğlum la tek başıma kaldim.. kiradaki evden ayrildim.. eşimin ailesinin yanına taşındım.. orada da aile içinde varlığımizdan dolayı sorunlar yaşadım ve ailemin yanına geldim.. eşim ceza evine girmeden oncede ev içinde huzurumuz kalmamıştı arkadaş ortamı dışarıda kavga ve sürekli eşimle sorunu yaşayan insanların şikayet için eve gelmeleri evimizde sorun yasatiyordu.. şuan boşanmak için başvuruda bulundumbçocuklarımın velayeti bende mi kalır çıkarsa velayetlerini alabilir mi.
Merhaba,
Velayet konusunda sıkıntı yaşamazsınız.
Benim esim beni altadip yurtdisina kacti kacarkende oglumu sokaga birakip esim cezaevinde ben bakamiyorum dedi gitti. Ben cezaevinden ciktim oglum uvey. Cocuk yurdundan alip vekaletini alabilirmiyim oglumun oglum 8.5 yasinda
Merhaba,
İlgili kurumla görüşmeniz daha faydalı olacaktır. Velayet hususunda hak sahibi tabi ki ebeveynleri olarak sizlersiniz.