Boşanan eşler, kendilerine ait olan ve diğer eşin kaldığı taşınmazlar için ecrimisil alacağı talep edebilecektir. Talep edilecek bu alacak ancak taşınmazı kullanan eşe ihtarname keşide edilmesi sonrasında istenebilir hale gelecektir. Eşlerin boşanma sonrasında diğer eşin adına kayıtlı evde yaşıyor olması halinde taşınmazın sahibi olan eşin buna rıza gösterdiği kabul edilir. Bu rızanın ortadan kaldırılması için de ihtarname keşide edilmelidir.
Ecrimisil Nedir?
Ecrimisil kelime anlamı olarak eşdeğer ücret, parasal karşılık gibi anlamlar taşımaktadır. Hukukumuzda da ecrimisil alacağı, başkasının malını haksız yere kullanan ve malı işgal eden kişilerden alınan tazminatı ifade etmektedir. Boşanma hukuku bağlamında ise; müşterek mülkiyete konu olan (örneğin aile konutu, yazlık veya iş yeri) bir taşınmazın, eşlerden biri tarafından diğerinin kullanımını engelleyecek şekilde tek başına kullanılması karşılığında, yararlanamayan eşe ödenen bedeldir.
Boşanma Davası Sürerken Ecrimisil İstenebilir mi?
Bu konu, Yargıtay uygulamalarında sıkça tartışılan ve belirli kurallara bağlanmış bir husustur. Kural olarak eşler, evlilik birliği devam ettiği sürece malları birlikte kullanma hakkına sahiptir.
- Boşanma Davası Kesinleşmeden Önce: Eşler arasındaki evlilik birliği hukuken devam ettiği için, boşanma davası süresince aile konutunun kullanımı genellikle “haksız işgal” olarak nitelendirilmez. Bu nedenle, boşanma davası kesinleşinceye kadar geçen süre için kural olarak ecrimisil talep edilemez.
- Hakimin Ayrılık Kararı veya Tedbir: Ancak, boşanma davası açıldığında hakim, eşlerin barınmasına ilişkin tedbir kararı alarak konutu eşlerden birine tahsis etmişse, diğer eş ecrimisil talep edemez.
Boşanma Sonrası Ecrimisil Talebi ve “İntifadan Men” Koşulu
Boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte eşler arasındaki evlilik birliği sona erer ve taşınmaz üzerindeki mülkiyet, adi “paylı mülkiyet” hükümlerine tabi olur. Bu noktada ecrimisil talep edebilmek için en kritik şart “İntifadan Men” (Yararlanmadan Alıkoyma) koşulunun gerçekleşmesidir.
İntifadan Men Nedir? Paydaşlardan birinin (evden ayrılan eşin), taşınmazı kullanan diğer paydaşa (evde kalan eşe), “Ben de bu taşınmazdan yararlanmak istiyorum” veya “Kullanmıyorsam payıma düşen bedeli öde” iradesini bildirmesidir.
Yargıtay içtihatlarına göre; intifadan men koşulu gerçekleşmeden ecrimisil davası açılamaz. Bu irade beyanı noterden çekilecek bir ihtarname ile yapılabileceği gibi, yemin dahil her türlü delille ispatlanabilir.
İntifadan Men Koşulunun Aranmadığı İstisnalar: Aşağıdaki durumlarda ihtarname çekmeye veya sözlü uyarıya gerek kalmaksızın doğrudan ecrimisil istenebilir:
- Taşınmazın kiraya verilerek gelir elde edilmesi (Hukuki semere).
- Taşınmazın doğal ürün vermesi (Bağ, bahçe gibi).
- Daha önce bu taşınmazla ilgili ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davası açılmış olması.
- Taşınmazın kamu malı olması.
Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı
- Görevli Mahkeme: Boşanma sonrası açılacak ecrimisil davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi‘dir. Aile Mahkemesi bu davalara bakmaz.
- Zamanaşımı: Ecrimisil davalarında 5 yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Dava tarihinden geriye dönük en fazla 5 yıllık bedel talep edilebilir.
Boşanan Eşlerin Ecrimisil Alacağına İlişkin Yargıtay Kararı
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 2021/1933 K. ve 2019/1211 E. sayılı kararı bu hususu izahlar niteliktedir :
Somut olayda, Mahkemece, her ne kadar, boşanma kararının kesinleşme tarihi ile iş bu davanın dava tarihi arasındaki dönem için ………… TL ecrimisil bedelinin davalıdan tahsiline karar verilmiş ise de, bu görüşe katılma olanağı bulunmamaktadır. Şöyle ki, eşler arasındaki boşanmanın kesinleşmesiyle davalı eski eş kendiliğinden ecrimisil ödemeye mahkum edilmez. Zira boşanma kararının kesinleşmesi başlı başına eski eşi taşınmazın işgali yönünden kötüniyetli hale getirmez. Hayatın olağan akışı gereği, davacı eşin müşterek çocukları ile birlikte davalı eski eşin dava konusu konutta kalmasına muvafakat ettiğinin kabulü gerekir.
Davacı lehine ecrimisile hükmedilmesi için davacı eşin, davalı eski eşe verdiği kabul edilen muvafakatını ecrimisil dava tarihinden önce geri aldığını, konuttan çıkarma iradesini ilettiğini ispat etmesi gerekir (ihtarname, tanık, yemin vs. ile). Davacı, dava tarihinden önceki bir tarihte varlığı kabul edilen iznini geri aldığını davalı eski eşe ilettiğini ispatlayamazsa, eldeki davanın açıldığı tarihte bu iznini geri aldığı kabul edilir ve dava tarihinden önceki zaman dilimi için ecrimisil talebi reddedilir.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)
Müvekkillerimizden gelen ve boşanma sürecinde taşınmaz kullanımıyla ilgili en çok merak edilen soruları sizler için derledik.
1. Eşim evi terk etti, benden kira (ecrimisil) isteyebilir mi?
Eşinizin evi kendi isteğiyle terk etmesi durumunda, boşanma davası kesinleşinceye kadar genellikle ecrimisil talep edemez. Ancak boşanma kesinleştikten sonra, size noterden ihtarname çekerek veya “intifadan men” koşulunu sağlayarak, taşınmazdaki payı oranında ecrimisil talep edebilir.
2. Ecrimisil davası boşanma davası ile birlikte açılabilir mi?
Hayır, usul ekonomisi ve görevli mahkeme ayrımları gereği ecrimisil davası genellikle boşanma davasından ayrı olarak Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılır. Boşanma davası “Aile Mahkemesi”nin görev alanına girerken, ecrimisil genel hükümlere tabidir.
3. Boşandığım eşimden geriye dönük kaç yıllık ecrimisil isteyebilirim?
Ecrimisil davalarında zamanaşımı süresi 5 yıldır. Dava açtığınız tarihten geriye dönük olarak, şartların oluştuğu (intifadan men’in sağlandığı) tarihten itibaren en fazla 5 yıllık bedel talep edebilirsiniz.
4. Evimiz kira getiriyor, yine de ihtarname çekmem (intifadan men) gerekir mi?
Hayır. Eğer taşınmaz bir iş yeri veya konut olarak kiraya verilmişse ve kira gelirini sadece bir eş alıyorsa, “intifadan men” şartı aranmaz. Doğrudan dava açarak payınıza düşen kira gelirini talep edebilirsiniz.
5. Ecrimisil bedeli neye göre belirlenir?
Ecrimisil bedeli, taşınmazın büyüklüğü, konumu, niteliği ve emsal kira bedelleri göz önüne alınarak bilirkişiler tarafından hesaplanır. Mahkeme, bölgedeki rayiç kira bedellerini esas alarak haksız işgal tazminatını belirler.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Boşanan eşler arasındaki ecrimisil (haksız işgal tazminatı) davalarında davanın kaderini belirleyen en kritik husus ‘İntifadan Men’ şartıdır. Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre; evde oturan eşe noterden bir ihtarname göndererek ‘Ben de bu mülkten yararlanmak istiyorum’ demediğiniz veya ‘Payıma düşen ecrimisili istiyorum’ uyarısında bulunmadığınız sürece, geçmişe dönük tazminat talep edemezsiniz. Ecrimisil hakkı, kural olarak bu ihtarnamenin tebliğ edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Bu nedenle boşanma kararının kesinleşmesini takiben zaman kaybetmeden hukuki bildirimi yapmak, biriken alacağınızı tahsil edebilmeniz için şarttır.
Yargıtay kararları sorgulama ekranına buradan ulaşabilirsiniz.
Hukuk Büromuza iletişim sekmesinden ulaşabilirsiniz.