Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Meraba Mehmet bey ben 2 sene once anlaşmalı bosandım eşim cocukla görüşme hakkını da istemedi nafaka vermemek için suan ben imam nikahlı evliyim ve bana velayet davası açtı eşim alma ihtimali varmı..yardımcı olursanız sevinirim
Merhaba,
Çocuğun yaşantısını mahkeme tarafından değerlendirilir ve velayet hususunda buna göre karar verilir.
İyi günler Mehmet Bey ,12 yaşında kızımın velayeti geçen seneye kadar bendeydi,geçen sene babasına verdim.Lakin kızımla iletişim kurmamı engellediği için,ayrıca kızımı öğrenci yurduna verdiği için velayet davası açtım.
Benim imam nikahlı bir birlikteliğim ve bu birlikteliğimden İki çocuğum var.
Kızım beni istiyor,şuan avukatım yok avukatsız açtım davayı.kizim kendisine arada sırada şiddet uygulandığını da bana anlattı buna ait telefonda ses kaydı da var.sizce avukat tutmam gerekir mi
Merhaba,
Avukat tutacak mali gücünüz yok ise bulunduğunuz ildeki Baro’ya başvurup ücretsiz avukat desteği talep edebilirsiniz.
Avukatla ilerlemeniz tabi ki faydanıza.
Yani nasıl yapabiliriz ben bu kişiden ayrıldım kendi dava açmıyor beni sıkıştırıyor üzerinden al mahkeme aç diye oğlumun kendi babası istiyor nasıl yapılabilir yardımcı olursanız sevinirim şimdiden teşekkürler
Merhaba,
Nüfusta kayıtlı kişi de istiyor ise öncelikle soybağının reddi davası açılır, ardından tanıma yoluyla veya babalık davası açarak biyolojik baba ile ilişki kurulur.
Ben 4 yillik evliyim 1.5 yasinda bi oglum var . Esimle severek evlendik fakat annesinin lafina cok bakip agzimizin tadini kacirdi. Siddet karsi tarafli oldu ben kizip sinirlenince bana saldiriyordu . Bende karsilik veriyordum . 4 yil icerisinde 10larca kez yalan soyledi ve her seferinde yakalandi . Oglum bana daha duskun . Ikimizde calisiyoruz . Esimin calisma sureleri belli degil bazan oglen gidip gece 11 de geliyor . Surekli is yerinde full calismasi gerekiyor . Ben maasimi ihtiyaclarimiza harciyorum . O makyaj mazemesi elbise kiyafete . Ve ben artik bosanmak istiyorum . Ogluma ben daha ilgili alakali davraniyorum . Sizce oglumu alabilirmiyim . Cok tesekkur ederim .
Merhaba,
O yaştaki çocuğu almanız imkansız. Zaten bırakın annesi büyütsün.
Merhaba mehmet bey, bana yardimci olursaniz sevinirim. Esimle suan da ayrilcaz sorumsuz calismiyor benide icralik tapti benimde bakacak kimsem yok onun ailesi var hicbir gelirimde yok kizimin vrlayetini ona vermek istiyorum kabul etmiyor ne yaomaliyim sizce bana lutfen yol gosterin
Merhaba,
Boşanmakta kesin kararlı iseniz bir avukatla yolunuza devam etmenizi tavsiye ederim. Avukat tutacak mali gücünüz yok ise Baro Adli Yardım’a başvuru yaparak avukat desteği talep edebilirsiniz.
numaranızı alabilir miyim danışmam gereken önemli bir konu var da
Merhaba,
İletişim bölümünden numaramıza ulaşabilirdiniz : 0216 550 33 23
Mehmet bey merhaba , eşimle anlasmali olarak 6 ay once bosandik. Eski esim rus asilli ve turkce bilmiyor denecek kadar az turkcesi var. 7,5 yasinda bir oglum var ilkokul 2 ye gidiyor. Eski esim anlasmali bosanmaya cocugun velayetini ve oturdugumuz evi almak sartiyla yanasti. Dun ogretmeni ile konustum dilden dolayi sinifin en kotusu oldugunu soyledi. Annesi odevlerini yapamiyor ayni zamanda haftanin 6 gunu calisiyor. Sigortasiz olarak. Nafaka dahil yuksek bir gelir elde edemiyor ve cumartesileri cocuk evde yalniz kaliyor ya da okuldan geldiginde karsilayan olmuyor. Butun gun internette vakit geciriyor. Velayetini almak istiyorum annem benimle kalabilir. Mahkeme bana verebilir mi ?
Merhaba,
Velayet hususunda takdir mahkeme hakiminindir. Eğer okuldaki başarısızlığını ve diğer hususları mahkeme önünde kanıtlarsanız şansınız olabilir.
Teşekkürler
Anlaşmalı olarak eşimle boşandık 3 ve 4 yaşında 2 iki kızım var velayetleri annede kızlarım krese gitmekte baba olarak karşı cıkmama ve tasvip etmiyor oluşuma rahmen cocuklarımın cinsel istismara uğramaları endişesi yaşıyabilir endişesinde olduğum ve güvenmediğini için ve hiç bir şekilde tarafıma beyan edilmiyor oluşu ile birlikte bekar bir erkeğin alması sonrasında anneye gitmeden bekar kişinin kapalı kapılar arkasında yasadığı bekar evine kızlarını götürüyor olusunun tarafımca kayıt altına alınarak sikayet hakkım dogarmı
Merhaba,
Bekar kişi kim ? Çocuklarınızı neden kendi evine götürüyor ?
Eşimin ortak calıştığı arkadaşı iş ortağı ve iç güdülerime göre eşimin benden ayrılmasına sebeb olan kişi bende tanıyor olmama rağmen eşimin kendisi ve çocuklarımın bir nebzede olsa mesafesini korumasını istedikce içimize sokan eşime herşeyi düşünmek zorundayım dedikce ne karaktersizliğimi koyuyor ne şerefsizliğimi telefona cocuklarımın başkası alıyorken bana danışılması gerekmiyor mu benim neznim dışında oluyor bu gelişmeler ne yapabilirim eşimi hala kaybetmek istemiyorum 4kişinin aklıyla 3 kişi ile münasebet kurabilecek lerini düşünüyorum. 2 kişi olarak ben su an saf dısıyım
Yazılarınızı okuduğum ve anlayabildiğim kadar velayeti annade olan reşit olmayan çocuklarn korunması gözetilmesi ve bakımlarının tamamiyle annenin gözetimi altında olması gerekiyor tasvip etmediğim ve onaylamadığım halde hiç bir yakınlık derecesi bulunmayan 3. Bir kişiye teslimi yapılıyor bu durumdan haberim olması iznim alınması gerekiyormu eşimin bu yaptığı yasalmı
2. Soru 2 yıldan önce velayet davası acılmıyor oldugunu biliyorum annenin babanın bilgisi dışında izni olmaksızın 3. kişinin alması olayında ne kadar izin verme yada vermeme konusunda hakkı var
3.soru güvenemedigim 3 kişinin cocuklarımı alması anneye teslimi öncesinde kendi evinde kapalı kapılar arkasında olmasının kendini ifade edemeyen 2 kızım adına kayıt altına alırsam ne kadar tutarlı bir delil etmiş olurum ve kabullenemediğim olası her türlü iddada bulunabilirmiyim
3, kişinin kendi resmi olarak kulladığı Facebook sayfasında anne nin is ni olsaada babanın izni olmadan reşit edilmesi ne kadar uygun ve yaptırımları nedir şikayetçi olabilir miyim ?