Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
mrb, anlasmali bosanma nwticesinde 7 aylik bebegimin velayeti bende. kqrsi tarafla gorusturmeme ragmen bebegi gostermedigimi iddia ediyor ve icraya verecegini soyluyor. boyle bi durumda karsi taraf gostermwdigimi nasil ispat edebilir veya ben gosterdigimi nasil ispat edebilirim. ayrica gorus saatlerinde yanina aldirtarak gorusmek istiyor bebegim cok kucuk oldugundan bu sekilde olsun istemiyorum..kanunen yanina alarak gorusme imkani varmi
Merhaba,
Anlaşmalı boşanmada görüşmenin nasıl ve ne şekilde yapılacağı yazılabilirdi. Eğer bu yazılmamışsa kişisel ilişki tesisi için yeniden dava açmanız gerekecektir. Her halükarda baba ile çocuğu yalnız bırakmamak hakkınızdır.
Çocukla görüşme saatlerinde yanınızda birisi ile gidebilirsiniz. İleride açılacak davada tanıklık yapmaları önem taşıyacaktır. Yine görüşme esnasında yakınlarınızı görüntülü arayabilir, görüştüğünüze dair mesajlar da atabilirsiniz. Tüm bunlar ileride delil olarak kullanılacaktır. Yine de babanın icraya başvurduğunda pedagog eşliğinde çocuğu görmeye gelme hakkı vardır. Eğer bu şekilde geldiklerinde çocuğu göstermez iseniz bu haliyle size sorun yaratır ve ileride velayetin el değiştirmesine neden olabilir.
meraba . ben rus vatandaşıyim eşim türk. turkiyede yaşıyoruz. 2 yaşında oğlumuz var. eşim ailesi için benimle bosanmak istiyor. boşandıyimiz takdirde çocuğumu benden alirlermi?
Merhaba,
Bu yaştaki bir çocuğu annesinden ayırmak için annenin yaşantısının çok kötü olması gerekmektedir. Diğer hallerde çocuğun velayeti anneye verilecektir.
Merhaba
Kardesim cezaevinde evlilikleri devam ediyor ve esi madde bagimlisi aynu zamanda baska biri hayatinda var bosanma davasi acildi ancak annem ve babam velayet davasi acicak baskasiyla olan birlikteliklerinin ispati ve bu birliktelige çocuğu alet ettigine dair belgelerim var ailem velayeti alabilirmi cocuk 2 yasinda ve annesi uygunsuz bir hayat yasiyor ve bu hayata cocuguda sokuyor
Merhaba,
Velayet yalnızca anne ve babaya aittir. Başkasına bu hak devredilemez ancak mahkeme kararı ile çocuğun yararı gözetilerek vasi tayini gerçekleştirilebilir.
Merhaba ben Fatma ben üç yıl önce boşandım ve üç tane çocuğum var babada baba çocuk larını üçünude yuvaya koymuş ve ben çocuk ları almak istiyorum benden önce amca alabilirmi
Merhaba,
Amca olan kişinin sizin çocuklarınız üzerinde velayet hakkı yoktur. Siz velayet hususunda dava açmalı ve çocuklarınızın velayetini talep etmelisiniz.
Emre Bey Merhabalar,
Eşim ile 2015 yılında boşandık. 7 yaşındaki kızımın velayeti bende. Babasına 15 günde bir gün görüş hakkı verildi ancak kızı ile herhangi bir iletişimi yok. Görmüyor, konuşmuyor, nafakada istememiştim dolayısıyla herhangi bir finansal desteği de bulunmuyor. Görme hakkını tamamen iptal etmek istiyorum , bu hangi koşullarda mümkün? Görüş hakkını kaldırırsam kızımın miras hakkını engellemiş olur muyum? Görüşleriniz için şimdiden çok teşekkür ederim.
İyi dileklerimle
Merhaba,
Çocuk ile baba arasındaki kişisel ilişkinin kaldırılması olağanüstü hallerde mümkündür. İlgilenmemesi veya mali destekte bulunmaması, kişisel ilişkinin ortadan kaldırılmasını gerektirmez.
Diğer sorunuza gelince ; çocuğunuzun miras hakkı her halükarda devam eder.
Merhaba eşim kızımıda alıp kaçmaya kalkıştı fakat sonradan kızımı bana verdi anlaşmalı boşanmak istiyoruz velayet bana yani babaya verilir mi çünkü eşim çocuğuda istemiyorum senide dedi ve gitti ben kızımın velayetini asla annesine verilmesini istemiyorum kızım daha 8 aylık anne sevgisine ihtiyacı olabilir ama beni aldattı bana verilir mi velayet cevap için şimdiden çok teşekkür ederim
Çünkü telefonda sevgilisi ile konuşurken yakaladım avukat bey herşeyi açıklamıyorum ama bana verilir mi sizce
Merhaba,
Velayet hususunda annenin bir talebi yoksa mahkeme buna göre bir karar verecektir.
merabalar ben azerı bır bayanla 5 yıldır evlıyım ve 3 bucuk yasında bır kızım var esım benı daha once ona aldıgım sevgılıler gununde telefonla benı aldattı baska bırıyle gorusmeye basladı ve ben bunu yakaladım ama kızım anne sevgısınden mahrum kalmaması ıcın ayrılmadım ama su ande gene aynı durumda ekınden telefon dusmuyor benı vatsap tan falan engellıyor bana herangı bı ılgı gostermıyor aynı yatakta yatmıyoruz yanı kısaca esımın hayatında baska bırı var bunu hıssedıyorum bende basanmak istiyorum oda gıt ac dıyor bosanma davasını ben kızımın velayetını ona veremem cunkı kızımı alıp azerbeycana goturucek ben bunlar ıcın kendı annemı bıraktım sırf esım le aram bozulmasın dıye ama kaynanam geldı bızım evımıze yerlestı su anda bizimle kalıyor sırv eşim uzulmesın dıye annesının bana yaptıgı seylerı sıyneye cektım ama olmuyor o ne ısterse yaptım ama genede yetmıyor dayanamıyorum artık ılıskımızde tek taraflı su an ama dayanamıyorum artık bosanmak istiyorum kızımın velayetını alabılırmıyım bu arada esımın oturma ıznı bıtıyor ve turkıyede annesınden baska yakını yok sızden cevap beklıyorum tesekur ederım,
Merhaba,
Eğer ortada bir aldatma var ise ve sonrasında taraflar bir arada yaşamaya devam etmişse ortada AF vardır ve artık boşanma davası açacaksanız bu hususları ileri süremezsiniz. Sürseniz dahi herhangi bir etkisi olmayacaktır. Eşinizin yeniden sizi aldattığından şüpheleniyor iseniz bu hususu kanıtlamanız halinde derhal boşanma davası açılması isabetli olacaktır.
Merhaba ben eşimden 2 cocuğumun velayetini aldım ve bunun karşılığında bana her ay 500 tl verirsen verimi. Dedi ve kabul ettim ve aldım velayetlerini şimdi ise 10 ay oldu ve artık bu parayı ödeyemiyorum bunu nasıl iptal edebiliriz ve devletten cocuklar için yardım alabilirmiyim gerçekten çok borçlandım artık
Merhaba,
Ortada bir mahkeme kararı var mı yok mu belirtmemişsiniz. Bu nedenle yardımcı olmamız mümkün değildir.
merhaba mehmet bey üç yıl oldu boşandım ve üç çocugumuz var velayetlerini anneye verdim boşanırken ve bir yıldır başka kişilerle ilişki yaşadıgını ögrendim ve bunu bana söyleyen çocuklarımın kendileri ve eski eşimle görüştüm velayetlerini ver diye vermem dedi yardımlaşma fonundan para alıyor çünki ben dava açsam çocukların velayetini alabilirmiyim yabancıları eve aldıgını çocukların kendileri görmüşler çocukların yaşları 9,10,13 çocukların kendileri gördügü için başka erkeklerle ilişkisini acaba velayet almam konusunda mahkemede bi yararı olurmu çocuklarımın ifadesi ve annelerini istemiyorlar baskı yapıyormuş çünki sürekli.. yardımcı olursanız sevinirim iyi günler
Merhaba,
Eşiniz çocukları verse de her halükarda velayetin el değiştirmesi için dava açmanız gerekmektedir. Çocukların sağlıklı ortamda yetişmemesi nedeniyle velayetin el değiştirmesi muhtemel. Dava hususunda tarafımıza ulaşabilirsiniz.
Benim abimin 3 çocuğu var. 2 kız 1 erkek. Kızlar abimle birlikte yaşıyorlar. Erkek ise küçük olduğu için annesi ile kaldı velayeti annesinde. Annesi yeni bir evlilik yaptı ama çocuk babası ile yaşamak istediği için okul hayatına babasının yanında başladı yani artık her ihtiyacına abim bakıyor. Hafta sonuda annesini görmeye gidiyor. Velayet davası açsak kazanma şansımız ne olır çocuk şuan 7 yaşında
Merhaba,
Fiili olarak çocuk babası ile kalıyorsa ve velayeti annede ise baba, açacağı velayet davası ile velayetin el değiştirmesini ve kendisine verilmesini talep edebilir.