Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Meraba esim evi terk edeli 2 yil oldu fakat hala resmi nikahim var 3 tane oglum var cocuklarimin velayetini kendi uzerime alabilirmiyim
Merhaba,
Boşanma davası açarak içeriğinde de velayet talebinde bulunabilirsiniz.
Boşanma davamız var ve eski es çocuğumun velayetini istiyor. Kendisi çalışmıyor ve evi yok bekar arkadaşlarıyla kalıyor.ama çocuğu alıp şehir dışındaki ailemin yanına götürmek istiyor benim imkânlarım var evde işte var. Karşı taraf benim ruh sağlığımin yerinde olmadığını dilekçesinde beyan etti. Düşüm dozda antidepresan kullanmıştım panik atagimdan dolayı. 3 yıldır düzenli çalışıyorum oğlum 5 yaşında. ALDATMA SIDDET EVLE ILGISIZLIGI VARDI SAHITLERIMIDE SUNDUM.velayeti alma ihtimali varmıdır boşanmadan önce velayet veriliyormu
Merhaba,
Boşanma davası devam ederken velayetin dava sürecinde kimde kalacağına mahkeme karar verecektir.
Merhaba;
9 aylık bir evlilik sürecinden sonra eşimle boşandım , 1 kızımız oldu şu an 2.5 yaşında ve anne bakımına muhtaç olduğundan mahkeme kızımın velayetini annesine verdi.
Lafı çok uzatmayacağım , annesi şu an çalıştığı iş yerine yakın bir yerde ev tuttu ve kızımızı da kendi annesine bakması için verdi , hafta sonları görüyor .
BU DURUM KIZIMIN VELAYETİNİ ALMAM İÇİN TEK BAŞINA YETERLİMİ?
Bunun yanında psikolojik ve alkol sorunu var, bir tedavi oluyor mu bilmiyorum ancak ortak kızımızın olmasından dolayı irtibatta olduğumuz sürede ağıza alınmayacak küfür ve hakaretleri “bulunmakta bunları kanıtlayabiliyorum ” Öncesinde açacağım bir hakaret davası velayeti alma sürecinde elimi güçlendirir mi?
Bütün bu sürecin olumsuz olduğunu düşünerek kızım anneannesinde kalıyor ve evi bana 70-80 km mesafede ayda 2 defa bu mesafeyi kızımı sabah 9 da alıp akşam 17.00 te geri getirmek için mesafe yapıyorum ve kişisel ilişki kurabileceğim 7 saatin 2.5-3 saati yolda geçiyor. kızımın henüz 3 yaşında olmadığını da göz önüne alarak gece yatısı yada yaz tatili için en azından 1 ay gibi yanımda kalmasını sağlayacağım çözümler var mı?
Şimdiden teşekkür ederim.
Merhaba,
Eşinizin psikolojik sorunları ve alkol problemi eğer Mahkeme nezdinde kanıtlanabilirse velayeti alma şansınız çok az da olsa var. Fakat bu ihtimal bana göre çok düşük bir ihtimal. Bu nedenle bu kadar küçük yaştaki bir çocuğun annesinden alınacağını düşünmüyorum.
Yapmanız gereken işlem kişisel ilişkinin değiştirilmesi için dava açmak olmalıdır.
Merhaba eşimden ayrildim 15 yıl oldu oğlumun velayetini babasına vermek durumunda bırakıldım eski eşim 1 ay once vefaat etti benden sonra 2 evlilik daha yapmış şimdi oğlumun velayeti banami geçecek lutfen yardımcı olun ne yapmam gerekiyor
Merhaba,
Çocuğunuz 18 yaşından küçük olması durumunda velayeti size geçecektir.
Merhabalar,
Biz 3 yıl önce anlaşmalı olarak boşandık ve oğlumun velayeti bende.Şuanda babasının oğlumu yatılı alma izni yok bu 6 yaşından sonra mümkün olacak.Ve 6 yaşından sonra oğlum 15 tatillerde babasının memleketine gidecek.Ancak ben çocuğa kötü örmek teşkil edecek olumsuz tutum ve davranışları olduğu ve mirasdan yararlanmaması için oğluma zarar verebileceklerini düşündüğümden oğlumun babannesi ve dedesi ile görüşmesini istemiyorum.Bu konuyla ilgili yapabileceğim hukuki bir işlem var mıdır?İlginiz için şimdiden teşekkürler.
Merhaba,
Kendi sorunlarınız nedeniyle çocuğun anane ve dedesi ile olan ilişkilerini kısıtlayamazsınız. Şayet somut bir deliliniz var ise mahkemeye başvurup kişisel ilişkinin sınırlandırılmasını talep edebilirsiniz.
Mrh benim kardeşim velayet babamda ama babam cok sidet uyguladi iyi bakmadi annem yanjna geldi kardeşim 6 ay önce suan 2003 dogumlu kz kardeşim evlenmek istiyor anne imzasiyla evlenebilirmi
Merhaba,
Velayet kimse ise onun hukuki işlem başlatması gerekir. Velayet sahibi olmayan kişi işlem başlatamaz.
16 yaşındayım babam bir ay önce karşıma çıktı ve velayetim üstünde şimdiye kadar annemle yaşıyordum aralarında kan davası gibi bir şey var, ondan korkuyorum. Onunla kalmamak için yani beni yanına almaması için ne yapabilirim isteğimle onun yanında kalmamak için yurda gitme gibi bir ihtimalim var mı? yardımcı olursanız sevinirim…
Merhaba,
Annenizi ikna ederek velayet davası açmasını sağlamalısınız. Aksi halde velayet sahibi babanız kararları verecektir.
benim velayetim annemde 13 yaşında kız çocuğuyum ama annem evlendi bir kaç sene önce sonra evlendiği adam bizi kandırmış aslında alkolikmiş hiç bir zaman ondan kimse şiddet görmedi ama evden kovdu babama bazı nedenlerden dolayı bunu geç haber verdik ama sonra o adam tekrar geldi alkolü bıraktım diye ama bırakamamış tekrar evlendiler ve tekrar boşanmak zorunda kaldılar bu olay tam beş kez yaşandı babamın velayet davası açması durumunda velayeti alabilir mi veya hakim en başta beni ve erkek ikizimi mi dinler
Merhaba,
Artık velayet hususunda çocukların da görüşleri alınmakta ve hakim de bu beyana ve çocuğun çıkarlarına göre karar vermektedir. Bu nedenle velayet davası açıldığında yaşamak istediğiniz ebeveyni belirtebilirsiniz.
Merhabalar ben esimden 1 sene oldu ayrilali birde 2 yasind kiz cocugum var cocugumun velayeti bende ben eski esimle izmirde ayni sehirlerde yasiyorum ama bi evlilik dusunuyorum o kisi urfada yasiyor ve orada yasiyacagim tabi cocugumuda goturucegim bu konu bana engel olurmu acaba cocugumla ilgili yani ben baska bir sehire gidersem ve bi evlilik yaparsam cocugumun velayeti bende kalmaya devam edeermi acaba bana yardimci olursaniz sevinirm bu konu aklimi karistiriyor ben cocugumu birakmak istemiyorum cunku
Merhaba,
Muhtemelen eski eşiniz yeniden dava açacaktır. Kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesini isteyebileceği gibi velayetin kendisine verilmesini de isteyebilir.
Merhaba Avukat Bey,
Eşimle çekişmeli boşanma davamız devam ediyor. 2 çocuğum için 1.000er TL eşimin kendisi için de haksız yere 2.000 TL tedbir nafakası ödüyorum. Eşim davanın başlangıcında yapılan sosyal ekonomik araştırmada kendisinin çalışmadığını, ailesinin ikamet ettiği sitede ayrı bir ev açtığını ve ev kirası ödediğini beyan etmişti. Bunların hepsi gerçek dışı beyanlardı.
Davanın başlangıcından beri eşimin çalıştığını bildiğim için çalıştığını ve maaşı olduğunu delillendirip dava dosyasına ekledim ve kendisi için verilen nafakanın kaldırılmasını talep ettim. Eşim talebime itiraz etti, çocukların nafakasının 3 katına çıkartılmasını kendisinin nafakasının devam etmesini talep etti. Çocukların nafakasının arttırılmasına sebep olarak güncel ekonomik durumun ağırlaştığını ve son 2 aydır çocukları özel kreşe gönderdiğini, bakıcı ücreti verdiğini yazmış ve 2 aylık kreş faturasını ve kendisinin imzaladığı kira kontratını delil olarak göstermiş.
Çocukların kreşe gönderilmesi konusunda benden her hangi bir muvafakat alınmadı, haberim bile olmadı. Bu yasal mı?
Çocukların kreşe gönderilmesi ve bakıcı çalıştırılması çocukların nafakasının artırılmasına gerekçe midir?
Eşimin kiraladığım dediği evde aslında ailesiyle beraber yaşadığını ve ailesinin hiç başka bir ev kirası vermediğini de biliyorum.
Değerlendirmeniz nedir bu konularda?
Merhaba,
Çocukların kreşe gönderilmesi artık bir zaruri ihtiyaç fakat bu zaruri ihtiyaç çalışan kesim için zaruridir. Eğer eşiniz çalışmıyor ise haliyle çocuğun ilkokul eğitimine kadar kreşe gönderilmesi mali açıdan ek külfet olarak değerlendirilebilir. Burada takdir yetkisi Aile Mahkemesi Hakimi’ndedir. Belirttiğiniz gibi dokümanlar gerçeğe aykırı ve sonradan düzenlenmiş ise buna yönelik itirazlarınızı sunabilirsiniz.