Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba hocam 29ekim 2010da evlendim 3ay evli kaldigim surede esim soguk davrandi kadinlik gorevi yapmadi seni sevmiyorum diye ailesiyle gitti 20gun sonra celb geldi beni kapiya attilar diye bundan bisey tutturamadi bosanma davasi acti dava 1,5 sene surdu son mahkemede bana sans verin dedi geldi birlestik 1veya 2kere birlikte olduk hamile kaldi 1,5 sene babasinin evinde kaldigi surede cocuk aldirdigini soyledi ve benim bundan haberim yoktu hamile oldugunu bilmiyordum 2.hamilelikten sonra babasigilin yanindan ev kiraladik osurede babasının evinde kaldi bana evimin anahtarini bile vermediler maasimi aldi babasina verdi surekli beni assaladi yataga dahi almadi evde huzur kalmadigi icin daha fazla dayanamayip babami evine döndüm o arada babasi ve akrabalari surekli isyerime gelerek beni tehdit ettiler seni oldururuz diye bende karakola sikayette bulundum bana koruma verdiler isi biraktim babamin evinden 6ay disari cikamadim bu surede babasinin evinde cocugu dogurdu onlardan korktugum icin cocugumu goremedim simdi bana onlem nafakasi acmis beni ifade icin cagirdilar nerde calistigimi maasimi sordular sonra babamin mal varligini sordular bu durumda kendimi nasil savunmaliyim hocam bana bir yol gosterin suan ailemle kaliyorum cocugumu alabilirmiyim 2yasinda kiz cocugu
Merhaba,
Kendinize bir avukat tutmanız en sağlıklısı. Avukat tutacak paranız yok ise avukat yardımından faydalanmak için hangi ilde iseniz o ilin Barosuna başvurabilirsiniz.
Merhaba ; Ben eşimden ayrılalı 3 sene oluyor anlaşmalı olarak boşandık ayrıldığımızda kızım 2,5 yaşındaydı velayetini ben aldım benim yanımda kalıyordu nafaka mahkemeden vermek istemediği için elden okuluna para yatırıyordu sadece fakat bende iş değişikli yaptığım için kızıma bakabilecek durumum yok babasına geri verdim şu anda 5 yaşında velayeti hala daha bende fakat okul hastane ve sağlık ocağına götürürken sorun yaşadıkları için benden velayetini istiyorlar ben Bursa’da ikamet ediyorum babası Bursa’nın Mudanya ilçesinde ikamet etmekte velayetini vermek istemiyorum. Sizden ricam bu işlemler için nasıl bir yol izlemem gerekiyor velayet vermem dışında ne yapmalıyım?
Merhaba,
Eşinize iştirak nafakası için dava açabilirsiniz.
iki çocuğumun velayeti anneye verildi 15 yaşında olan çocuğum küçük bir suça karıştı bu nedenle bende annede olan iki oğlumu birden velayetini almak istiyorum karakoldaki bu suça karışma tutanağını delil gösterek çocuklarımın velayetini alabilirmiyim ?
Merhaba,
İlgili tutanağı tarafımıza ulaştırırsanız size yardımcı olabiliriz.
MerabA benim 4 yaşındaki kızım öz babası sahip çıkmadığı için evlendiğim kişi üzerine yazıldı ayrıldık boşandığım şahsın üzerinden nasıl alınabilir sonuçta onun değil ne yapmam gerekiyor
Merhaba,
Nüfus kayıtlarının düzeltilmesine yönelik dava açmanız gerekiyor. Şayet dava açma arzusunda iseniz tarafımıza iletişim bölümünden ulaşabilirsiniz.
9 yıl önce eşimden boşandım. 3.5 yaşındaki oğlumun velayetinibabasına verdim. Fakat 2 ay oldu öldü. Şimdi ise velayet bana geçiyormuş.ama bursluluk hesabı açtıramıyorum. Mahkeme açıp velayeti almam gerekiyormuş. Kafam çok karıştı. Lütfen nasıl bir yol izlemem gerek. Bna yardımcı olurmusunuz.
Merhaba,
Velayet size geçse de bunun mahkemeye başvuru yaparak hukuki zemine aktarılması gerekir. O nedenle Aile Mahkemesi’nde dava açmanız gerekir.
benim bir ket davası açsam çocuğumu alabilirmiyim
ızım var 6 yaşında velayet babada anlaşmalı boşandık fakat baba çocuğun yanında kalmıyor çocuk babaannede kalıyor velay
Merhaba,
Talebinizi daha düzgün yazarsanız yardımcı olabiliriz.
İyi Günler…
Ben 22 yaşında üniversite öğrencisiyim, bu sene okulum bitiyor. Annem 3 yıl önce vefat etti. Annem vefat ettikten sonra kardeşim babamda kaldı, kalmaya devam ediyor ben reşit olduğum için dayımda kalıyorum. Kardeşim 15 yaşında lise 1 okuyor ve v-cumartesi günü tekstil atolyesinde çalışıyor günlük para alıyor ve aldığı parayı babama veriyor. Şu anda kardeşimin düzgün koşullarda yetiştiğini düşünmüyorum. Kardeşimin telefonu olmadığı için babamı arayıp en fazla 10 dk sesini duyuyorum ve uzun zaman ararlıklarıyla konuşabiliyorum. Kardeşim ve ben okuduğumuz için sadece tatillerde 2 haftada bir görebiliyorum. Babam evli ve bir çoçuğu daha oldu.Kardeşimin velayetini almak veya görüşme talebinde (24-48 saat gibi) bulunmam mümkün mü?
Merhaba,
Sizin kardeşinizin velayetini almanız maalesef mümkün değil. Ancak büyükanne ve büyükbabanız var ise onlar velayet talebinde bulunabilirler.
Merhaba;
Annem ve babam 2012 aralık ayın’da şiddetli geçimsizlik gerekçesi ile ayrıldılar. Şuan 10 yaşın’da olan kı kardeşimin velayeti anneme verildi, nafaka talebinde ise bulunma’dı. Boşanma eylemin’den sonra bende annem ile kalmaya devam ettim yaşım(26) fakat kardeşim annem ile yaşadığımı evde değil teyzemde kalıyordu. Annem hiç kardeşimi yanına almadı doğdu doğalı neredeyde teyzemde kaldı. Boşanmanın ardından annemin saçma sapan internet üzerinden tanıştığı insanlar ile ilişkileri oldu itirazlarıma rağmen. ve birini eve almaya başladı. Annem çalışan birisi vardialı bi sistemde. Gece evde olmadığı halde sevgili ben evdeyken yaşadığımız evde kalmak için geleceğini söylediğinde itiraz ettiğim için, annem beni evden kovmuştu. Bende babamın evine geldim. Bu olayın üzerinden 2.5 yıl geçti ve kardeşim halen teyzesinde. Annesinden uzak. Kaldı ki annem ve babamın evleri çok yakın. Çok defa haber yollayıp çocuğu yanına al gündüz biz bakarız gece sende kalır dememize rağmen bizden kaçıyor. Konuşmuyor telefonlarını değiştiriyor. Kardeşimi yaklaşık 1senedir babamda bende göremiyoruz ne zaman arasak ya annesinde ya dışarıda ya da uyuyor. En son aradığımda cvp alamadım. Babam aradığında ise aramayın birdaha gibi sözler safr ettiler. Kardeşim biZe geldiğinde dönmek istemeyen bir kızdı. Şuan napıyor bizim hakkımızda ne düşünüyor bilmiyorum çok üzülüyorum annemle bende görüşmüyorum. Sizce ne yapmalıyız ?
Merhaba,
velayet davası açarak kardeşinizin velayetini babanız isteyebilir. Bu hususta yasal bir engel yok. Dava açma arzusunda iseniz iletişim bölümünden tarafımıza detaylı bir mail atabilir, randevu alabilirsiniz.
Merhaba,
Benim arkadaşımın ailesi bu ay sonu boşanacaklar. Arkadaşımın bir de erkek kardeşi var. Arkadaşım 16 kardeşi 15 yaşında. Ve kardeşi babasıyla hiç geçinemiyor. Arkadaşımda kardeşi için kendisi babasının yanında kalmak zorunda olabilir. Ve babası biraz dinci biri arkadaşımı zorla kapattirabilir ve kız bunu hiç istemiyor. kendiside annesinde kalmak istiyor. Vekaletin 2side anneye verilebilir mi?
Merhaba,
Çekişmeli boşanma davası olacak ise velayet hususunda talepler doğrultusunda mahkeme kararı verir. Fakat anlaşmalı olacak ise anne ve baba velayetlerin kimde kalacağını kendileri kararlaştırırlar. Bu noktada nasıl boşanma işlemi gerçekleştirilecek bilemediğimiz için ancak bu kadar yardımcı olabiliriz.
mrhaba karım 4 aylık cocumuda aldı ve kactı 45 gündür cocumuda göremiyorum bani aldatdınıda biliyorum boşanma davasıda acmadı ve pisikolejik haplar kullanıyor cocumu nasıl alabilirim
Merhaba,
Öncelikle boşanma davası açmanız gerekmektedir. Boşanma davası açmaksızın çocuğunuzu almanız mümkün değil.
Kizim 8 aylik. Esimle bosanmaya karar verdik. Kizimin velayetini suan bana veriyor ancak evlenmem durumunda baska adamin yaninda buyumesine izin vermeyecegini velayetini alacagimi soyluyor. Ben calisiyorum. Gelirim var. Bankaciyim. İste oldugum sirada kizima annem bakiyor. Evlenmem durumunda velayeti baba alabilir mi?
Merhaba,
Velayet hususu o günün şartlarına göre değerlendirilir. Burada çocuğun yaşı, ailenin ekonomik durumu vb. gibi durumlar etkili olacaktır. Kesin bir şey söylemek mümkün değil fakat yaşı küçük olan çocuğun velayeti çok yüksek ihtimalle sizde bırakılacaktır.
Merhaba benim annem ile babam resmi nikahli degiller sadece dini nikahlari var. Annem yurdisinda ve ben babamla kaliyorum bu durumda benim velayetim kimdr olur?
Merhaba,
Babanızın nüfusuna kayıtlı iseniz velayetiniz babanızda kabul edilecektir.
Karim beni bir baskasiyla aldattini yakaladim elimde delillerde var amcasinin gozunun inunde vurulmasi piskyolosi bozuk pisyayriye gidiyor 10aylik kizimi alabilirmiyim karsi tarafin hic maddi durumu yok
Merhaba,
Eşiniz sizi aldatmış ise dava açabilir, gerekli başvuruları yapabilirsiniz. Çocuğun bundan sonraki yaşantısını etkileyecek bir psikolojik rahatsızlık söz konusu ise velayetin size verilmesi gündeme gelebilir. Fakat yine de bu kadar küçük bir çocuğun annesinden ayrılması çok düşük bir ihtimal bilginiz olsun.