Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba;
Annem ve babam 2012 aralık ayın’da şiddetli geçimsizlik gerekçesi ile ayrıldılar. Şuan 10 yaşın’da olan kı kardeşimin velayeti anneme verildi, nafaka talebinde ise bulunma’dı. Boşanma eylemin’den sonra bende annem ile kalmaya devam ettim yaşım(26) fakat kardeşim annem ile yaşadığımı evde değil teyzemde kalıyordu. Annem hiç kardeşimi yanına almadı doğdu doğalı neredeyde teyzemde kaldı. Boşanmanın ardından annemin saçma sapan internet üzerinden tanıştığı insanlar ile ilişkileri oldu itirazlarıma rağmen. ve birini eve almaya başladı. Annem çalışan birisi vardialı bi sistemde. Gece evde olmadığı halde sevgili ben evdeyken yaşadığımız evde kalmak için geleceğini söylediğinde itiraz ettiğim için, annem beni evden kovmuştu. Bende babamın evine geldim. Bu olayın üzerinden 2.5 yıl geçti ve kardeşim halen teyzesinde. Annesinden uzak. Kaldı ki annem ve babamın evleri çok yakın. Çok defa haber yollayıp çocuğu yanına al gündüz biz bakarız gece sende kalır dememize rağmen bizden kaçıyor. Konuşmuyor telefonlarını değiştiriyor. Kardeşimi yaklaşık 1senedir babamda bende göremiyoruz ne zaman arasak ya annesinde ya dışarıda ya da uyuyor. En son aradığımda cvp alamadım. Babam aradığında ise aramayın birdaha gibi sözler safr ettiler. Kardeşim biZe geldiğinde dönmek istemeyen bir kızdı. Şuan napıyor bizim hakkımızda ne düşünüyor bilmiyorum çok üzülüyorum annemle bende görüşmüyorum. Sizce ne yapmalıyız ?
Merhaba,
velayet davası açarak kardeşinizin velayetini babanız isteyebilir. Bu hususta yasal bir engel yok. Dava açma arzusunda iseniz iletişim bölümünden tarafımıza detaylı bir mail atabilir, randevu alabilirsiniz.
Merhaba,
Benim arkadaşımın ailesi bu ay sonu boşanacaklar. Arkadaşımın bir de erkek kardeşi var. Arkadaşım 16 kardeşi 15 yaşında. Ve kardeşi babasıyla hiç geçinemiyor. Arkadaşımda kardeşi için kendisi babasının yanında kalmak zorunda olabilir. Ve babası biraz dinci biri arkadaşımı zorla kapattirabilir ve kız bunu hiç istemiyor. kendiside annesinde kalmak istiyor. Vekaletin 2side anneye verilebilir mi?
Merhaba,
Çekişmeli boşanma davası olacak ise velayet hususunda talepler doğrultusunda mahkeme kararı verir. Fakat anlaşmalı olacak ise anne ve baba velayetlerin kimde kalacağını kendileri kararlaştırırlar. Bu noktada nasıl boşanma işlemi gerçekleştirilecek bilemediğimiz için ancak bu kadar yardımcı olabiliriz.
mrhaba karım 4 aylık cocumuda aldı ve kactı 45 gündür cocumuda göremiyorum bani aldatdınıda biliyorum boşanma davasıda acmadı ve pisikolejik haplar kullanıyor cocumu nasıl alabilirim
Merhaba,
Öncelikle boşanma davası açmanız gerekmektedir. Boşanma davası açmaksızın çocuğunuzu almanız mümkün değil.
Kizim 8 aylik. Esimle bosanmaya karar verdik. Kizimin velayetini suan bana veriyor ancak evlenmem durumunda baska adamin yaninda buyumesine izin vermeyecegini velayetini alacagimi soyluyor. Ben calisiyorum. Gelirim var. Bankaciyim. İste oldugum sirada kizima annem bakiyor. Evlenmem durumunda velayeti baba alabilir mi?
Merhaba,
Velayet hususu o günün şartlarına göre değerlendirilir. Burada çocuğun yaşı, ailenin ekonomik durumu vb. gibi durumlar etkili olacaktır. Kesin bir şey söylemek mümkün değil fakat yaşı küçük olan çocuğun velayeti çok yüksek ihtimalle sizde bırakılacaktır.
Merhaba benim annem ile babam resmi nikahli degiller sadece dini nikahlari var. Annem yurdisinda ve ben babamla kaliyorum bu durumda benim velayetim kimdr olur?
Merhaba,
Babanızın nüfusuna kayıtlı iseniz velayetiniz babanızda kabul edilecektir.
Karim beni bir baskasiyla aldattini yakaladim elimde delillerde var amcasinin gozunun inunde vurulmasi piskyolosi bozuk pisyayriye gidiyor 10aylik kizimi alabilirmiyim karsi tarafin hic maddi durumu yok
Merhaba,
Eşiniz sizi aldatmış ise dava açabilir, gerekli başvuruları yapabilirsiniz. Çocuğun bundan sonraki yaşantısını etkileyecek bir psikolojik rahatsızlık söz konusu ise velayetin size verilmesi gündeme gelebilir. Fakat yine de bu kadar küçük bir çocuğun annesinden ayrılması çok düşük bir ihtimal bilginiz olsun.
Mrb esimmi beni altadirken yakaladim tlf konusturdum bana tacizde bulundu falan dedi savciliga goturdum ama savci serbes birakmis benim karim arayip bulusyorlarmis birde amcasi gozunun onunde vuruldu ondan dolayi piskyayriye goturdum hap verdi kizimi alip kacti 10aydir anne sutu olmadindan annem babam bakti mamayla10 aylik kizim velayetini almak istiyorum ben calisyorum obur tarafin durumu iyi deyil vekaleti kime verir
Mrb 10aylik kizim var annesi tlf baskasiyla konusurken yakaladim savcilikta deliller var birde piskyayriye goturyordum amcasinin olumununden dolayi hic anne sutu emmedi mamayla annem babam bakti ama kizimi alip kacti ben bakarim yemem icmam kizima bakarim diyor hic gelirleri yok benim maasim var babaminda annemin maaslari var annem ben bakarim diyor kizimin velayeti alabilirmiyim kime verir
Mrb yardimci olurmusunuz benim 10aylik kizim var annesini baska borisye konusurken yakaladim savcilikta deliller var birde amcasinin olumunden dolayi piskuatriye goturdum ilac verdi 10aydir hic anne sutu emmedi mamayla bakti annem babam bakti geceleri mamasini yapip baktilar annesi hic ilgilenmedi alip kacinca annaem babam yikildi kizimi velayetini ala bilirmiyim benim maasim babamin annemin maasi var annem ben bakarim kizimi velayetini kime verir mahkeme karsi tarafin hic geliri yok almak istiyorum
merhaba,
ben 3 sene once esimden bosandım.5 yasında bı kızım var velayeti bende aylık 150 tl nafaka baglandı.ama nafakasını odemıyor ıhtıyacımda yok.duzenlı olarakta cocugunu gormuyor.alkol kullanan bı insan ve siddete megıllı.son 1 senedir calısmıyor.ben hastanede memur olarak calısıyorum 9 saat calısıyorum ve hafta sonları ızınlıyım ve aılemle yasıyorum.kızımın maddı manevı butun ıhtıyaclarını karsılıyorum.krese ve ozel yuzme kurslarına gonderıyorum.onun gelısımı ve iyi bır bırey olması için elimden gelenin fazlasını yapıyorum.eskı esim durmadan çoçugun velayetını senden alcam diye benı tehdit edıyor sizce boyle bırsey mumkun olabılırmı yanı cocugumu benden alabılırmı lutfen sızden cvp beklıyorum.
ilginiz için şimdiden teşekkürler.
Merhaba,
Bu şartlar altında velayetin babaya verilmesi mümkün değil. Mahkeme tarafından kararlaştırılan 150 TL nafaka şayet ödenmiyor ise mahkeme kararına bağlı olarak İlamlı İcra Takibi yapabilirsiniz. Böylelikle bugüne kadar ödenmemiş tüm nafaka bedellerini tahsil edersiniz.