Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Ben eşimden 4ay önce anlaşmalı olarak boşandım boşanmamix karşılığında 4ve 5 yaşlarında olan oğullarımin velayetini vermek zorunda kaldım benim yanımda kreşe gidiyorlardi ve o şuanda yanına aldı okula da göndermiyor çocuklarımın velayetini alabilirmiyim
Merhaba,
Velayet davası açmanız gerekmektedir.
Ben 4 senedir ayrı olan esimden 1 yıl önce boşandım bu evlilikten 10 yasinda kız 7 yaşında erkek ve 5 yaşında kız olmak üzere 3 tane çocuğumuz var en küçük olan 5 yaşında kızımın velayeti bende digerleri babada kaldı anlaşmalı ayrıldık. Ben simdi tekrar evlilik kararı aldım ve eski eşim çocuklar açısından sorun çıkarıyor ve beni kötülüyorlar bende olan kızımın velayeti evlilik olması halinde alacağını söylüyor bu mümkün mü cevap verirseniz sevinirim
Merhaba,
Evlilik sonrasında şartların değerlendirilmesi hakim tarafından yapılacaktır. Çocuğunuzun çıkarları, sosyal yaşantısı, eğitim durumu ve eğitim fırsatları, ekonomik durumlar vb. gibi nedenler etkendir.
Ben 9 yıl önce eşimden ayrıldım bi kızım var.eski eşim uyuşturucu kullanan şiddet uygulayan biriydi.hakim görme hakkı verdi ama bu zamana kadar hiç görmedi sormadı nafakasini vermedi .boşanma aşamasında birlikteliği varmis ve çocuğu olmuş ondan ayrilmis,başkasıyla evlenmis ondan da bi çocuğu var.simdi benim evlilik durumum var.ben evlenirsem çoçugumu alabilirmi velayet ona gecermi?
Merhaba,
Çok büyük ihtimalle geçmez.
eşim kız çocuğum var 13 yaşında velayetini vermek istiyor bakmıyor çoçuk bende suçumudur. neyapabilirim
Merhaba,
Velayet davası açmanız ve çocuğunuzun velayetini yasal olarak almanız gerekmektedir.
İlk evliliyimde 3 çocugum vardı gönüllü boşanma yaptık ve boşandık iki kızımın velayetini bana verdiler oglumun velayetini annesine verdiler ama oğlumda benle yaşıyor ikinci evlilik yaptım ama nikahlı deyilim bir kızımda ikinci eşimden oldu ikinci eşim hayat kadını oldu açıkcası otobanda yolda çalışıyor nikahımız olmadıgından soyadımı taşımıyor ben kızımın velayetini istiyorum hayat kadını olmasından kızıma bilmediyim adamlardan zarar gelmesinden korkuyorum kızımı nasıl yanıma alabilirim üstelik ikinci eşim bu kötü yola düşerken annesinin haberi varmış giderken annesine söylemiş isteseydi annesi beni arayıp karın gidiyor diyebilirdi oda söylemedi ben gittiyini mahallede arabası olan kendisini götüren kişiden duydum ve kendisini annesinin evinin önünden alıp duraga bırakıp gitmesi annesi bana telefonda söyledi bende evinin önünden alıp ve annesi gillerle vedalaşdı bende götürdüm dedi bende duyunca annesinin yanına gittim vd öyrendim dogruymuş bir süre sonra kendisini gördüm yolda çalışıyordu kızımıda annesi bakıyor ben kızımı alıp benim soyadımı taşısın ve yanımda kalmasını istiyorum böyle insanlardan benim kızıma zarar gelebilir bir insan kendi kızının gidip çalışmasını izin veren kişiler benim kızıma nasıl bakarlar hemde iki kızı çalışıyor utanıyorum ben böyle insanlardan ne olur kızıma zarar gelmeden yardımcı olun kızım daha iki yaşında izmirde biliyormusunuz 3 yaşındaki kıza tecevüz yapmışlardı benim kızımın başına gelmiyeceyini nerden bilirim allahım korusun yalvarım yardımcı olursanız menmun olacam
Merhaba,
Çocuklarınız sizin nüfusunuza kayıtlı değildir. Bu nedenle öncelikli olarak babalık davası açmanız gerekiyor. Ardından velayet hususu tartışılabilir hale gelecektir.
merhabalar,
Hocam kızımın vefatı sonrası tek çocuk olan 2,5 yaşındaki torunumu velayetim altına almak istiyorum, benzer davalar var mı, durumum hakkında bilgi verebilirseniz sevinirim,
Saygılar…
Merhaba,
Velayet davası açılması gerekmektedir. Lütfen velayeti almak için nedenlerinizi tarafımıza iletiniz : http://www.emreulusoy.av.tr/iletisim
Benim eşim eroin bağımlsı ortada 4 aylk bir oğlum var ve boşanmak istiyorum cocugun velayetini alabilirmiyim
Merhaba,
Çocuğunuzun velayetini alabilirsiniz.
Zeki Bey,
Bir avukat tutun ve dava açın. Velayet hususu değişkenlik gösterir ve olaylara göre hakim karar verir. Bu nedenle avukatınızla birlikte sağlam bir şekilde ilerlerseniz velayeti alırsınız.
merhaba
ilk eşimden kızım 9 aylıkken ayrıldım 2 yil sonra tekrar bir evlilik yaptım kızım eşimi babası biliyor ve cok baglılar bırbırıne ama kızım eskı esımınde babası oldugunubildiği halde gitmek gormk ıstemıyor ve sımdıkı esımle cok mutlular gercek baba kız gibiler sidi ikici cocugumuzu yapmayı dusunuyoruz ama soy adı kızımın farklı oldugu için ıkıncı cocuk ta olur onun soy adı benım ve esımın soyadı aynı olacak kızımın kı farklı olacagı için kizimin psikojisi bozulacaktır bu nedenle şimdiki eşımın soy adını alması mumkun mudur. yorumlarınızı okudum ve eskı esım evlendım dıye kızımı alabilir mi benden
bu arada eski esimle bosanma sebeblerımız hamile iken 3 kere darp edildim karakolda kayıt var e aldata kanıtlanmıs ve itiraf etmiştir alkolık ve sabıkalı ayrıldıktan sonra kavgada adamın birinin kolunu kopartmıs
ve buna benzer tehtıt sucları falan var ustelık evınde uyusturu yetıstırıyor bunlar delil olarak işime yaramı davayı kazana bılırmıyım
Merhaba,
Soy isim değişikliği davası açılmalıdır. Lütfen tarafımıza mail atınız : http://www.emreulusoy.av.tr/iletisim
Merhaba bir yıl önce eşimle anlaşmalı ayrıldık iki kizım var beş ve yedi yaşında eşimin de isteği ile velayetleri aldım haftada bir görme hakkı var şimdi evlenip başka şehire yerleştiğimi duyunca çocukları alıcam diyor alabilir mi yardımcı olur nolur
Merhaba,
Velayet hususunda şehir değiştirme velayetin el değiştirmesinde çok önemli değildir fakat çocuklar ile babanın görüşmesi zorlaşacağından yeniden görüşme günleri düzenlenmesi gerekecektir.
ben yakladik 6 ay sure kadar imam nikahli olarak evli kaldim bir kixz cocugu dunyaya getirdim ailem bebrgimi kabul etmeyip yuvaya verdi yuvadan amcasi koruyucu aile olarak kizimi aldi suan bebegim dort aylik bebegimi hangi sartlar yolunda alabilirim ne olursunuz bans yardim edin her yolu denedim yasim resit olmadigi icin surekli bir yerlerde tikaniyorum
Merhaba,
Çocuğun kimin nüfusuna kayıtlı olduğunu beyan edebilirseniz yardımcı olabiliriz.
Mrb ben eski eşimden kocamdan 3 sene oldu boşanalı anlaşmalı boşandık kendisi alkol kullanıyor ve 3 kere şikayette bulunmustum cezalarıda vardı raporlarda vardı o zaman 3 yasnda olan kızımın velayeti bende oldu oda istedi ama hakim bana verdi şuan 6 yasnda nafakada almıyorum ve gelmiyor da görmeye benim tekrar evlenmem üzerine kızımın velayetini alabilirmi sabit bi işide yok kızım babasından korkuyordu istemiyor kalmak ne olur bu durumda??
Nafaka alamıyor iseniz ve mahkemece bir nafaka tayin edilmişse ilgili mahkeme kararının icra takibine konulması ve haciz işlemlerinin yapılması gerekmektedir.
Velayet hususunda ise yeni evlilik nedeniyle sizlere velayet davası açsa da mahkeme hakimi bu hususta karar verecektir. Çocuğunuzun yeni yaşamı ve eski eşinizin mevcut yaşantısı göz önünde bulundurulur ve çocuğun çıkarları doğrultusunda hakim tarafından karar verilir. Bu nedenle bizim burada yorum yapmamız manasız olacaktır.
Merhabalar..ben esimden 4yil once anlasmali bosandim.mahkeme 2 kizimin velayetinide annesine verdi.suan 5 ve 9 yasindalar..hala ayni sehirdeyiz.cocuklari alip baska sehre gitmek istiyor.eger giderse velayetlerini alabilirmiyim..baska bi adamla evlenirse uvey babayla yasamalari uygun degil..o zaman mahkeme kizlarimi verir mi bana ?
Merhaba,
Başka bir şehire gidilmesi velayet hususunda önem taşır ve mahkeme talebinizi ciddiye alacaktır. Bu nedenle dava açılmasında fayda var.