Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Mrb kizim 10aylik annesini beni aldatirken yakaladim baska biriyle savcilikta var deliller birde amcasinin olumunden dolayi pisyatriye gidiyordu dogdugundan beri anne sutu emmedi hic mmayla annem babam bakti 10aydir yanlarinda durdu annesi hic ilgilenmedi kizimi alip kacti evden velayetini istiyorum benim maasim annemim maasi babam maasi var karsi tarafin hin maddi durumlari yok kime verilir
Merhaba,
Velayet davası açmanız gerekiyor. Gerekçelerinizi dava dilekçenizde belirtecek ve dosyanızı takip edeceksiniz. Velayet hususunda takdir her zaman mahkeme hakiminindir. Bu nedenle bizim size velayeti alırsınız veya alamazsınız gibi bir beyanda bulunmamız doğru olmayacaktır. Bulunduğunuz yerde bir avukata danışınız.
Biz esimle ayrildik iki kizimin velayetide bende eski esim agi parasi alabilir mi
Sorunuzu anlamadım hanımefendi fakat velayet hakkı sizde ise siz eşinizden iştirak nafakası talep edebilirsiniz.
merhaba
ben esimden 3 yıl once ayrıldım bır tane kızım var 5 yasında velayetı bende yazları bır ay yarı yıl karne tatılde 15 gun babasında kalma gunu var.ama benım eskı esım eskıden uyusturucu kullandı 2 yıl kadar.ben bu gorus gunlerinı kaldırmak ıstıyorum bunun için saç ve tuy analızınden yapılan testle kullandıgını ispat edebılırım dıye bılıyorum ama bu testı nasıl ve ne sekılde adlıyeden istemem gerekıyor lutfen bana yapmam gerekenı soylermısınız.
şimdiden tesekkurler kolay gelsın.
Merhaba,
Şahsi ilişki tesisinin kaldırılmasını talep edeceksiniz fakat bunu bir avukat aracılığıyla yapmanız gerekiyor. Bir avukata danışınız ve hukuki yardım isteyiniz. Şayet avukat tutacak paranız yok ise İstanbul Barosu Adli Yardım Bürosuna başvuru yapabilirsiniz.
Mrb karim beni bir baskasiyla aldatirken yakaladim savcilikta delilleri var piskyatriye kontrole gidyordu amcasinin gozunun onunde vurulunca 10aylik kizim var kizim hic annene sutu emmedi mamayla buyudu kizinla hic ilgilenmedi annem bakti dokuz bucuk aydir kizimi bagiryor hirpiliyor velayetini almak istiyorum ala bilirmiyim
Mrb ben 2yillik evliyim karim beni bir baskasiyla aldatirken yakaladim savcilikta var amcasinin olumunden dolayi piskyatriye goturyorum 10aylik kizim var hic anne sutu emmedi mamayla bakildi hic ilgilenmedi annem bakti 9bucuk aydir cocumu bagiryor hirpiliyor kizm 40derece hastalandi acile goturup anneme birakip simit almaya cikip anneme birakmis 1buk sahattir gelmemis ilgilenmemis bosanma kizimin veleyetini almak istiyoum babaya verilirmi
Merhaba
İmam nikahli bir evlilik yaptim yaklasik bir sene oluyor bosanali ben hamileyken ayrildim babam kizimi istemedigi icin yuvaya verdi yuvadan esimin kardesi koruyucu evlatlik olarak aldi suan kizima bakma imkanim var görme karari ve alma davasi actim yasim kimlikte 17 gösteriyor 7 aylik olan kizimi mahkeme bana verir mi nolursun bana yardim edin cok caresizim
Merhaba,
Açılan davada kendinizi bir avukat ile temsil ettirmeniz gerekiyor. Lütfen bir avukat tutunuz ve sizi temsil etmesini isteyiniz. Avukat tutacak mali güce sahip değilseniz Adli Yardım Bürolarından avukat tayin edilmesini isteyiniz.
Ben esimden bosanali 9 yil oldu ve kizimin velayeti bende ve ben suan biriyle imam nikahli evliyim ve senden cocugun velayeti alcam diyo bunu mahkemeye sunucam diyor alabilirmi ama kizim babasina hic gitmek istemiyor
Merhaba,
Velayet hususunda karar Aile Mahkemesi Hakiminindir. Şartları değerlendirerek bu hususa karar verecektir. Bizim kesin bir yorum yapmamız uygun olmayacaktır.
Merhaba. Ben 3 yıl önce anlaşmalı olarak boşandım.o zaman 6 Yaşında olan oğlumun velayetini önce Babasına verdim daha sonra babasının bazı hatalarında dolayı ona baskı yaparak kabul ettirdim ve dava açarak velayetini aldım.şu an annem ve 2 erkek kardeşim oğlum ve ben yaşıyoruz.ve çalıştığım için gündüzleri annem ilgileniyor.babası evlilik kararı almış ve benim çocukla yeteri kadar ilgilenmediğimi düşünerek evleneceği kişinin daha iyi ilgileneceği ve kurulu bir aile yaşantısının olacağını belirterek velayeti alacağını söylüyor . Önce benimle birleşmek istedi ben kabul etmeyince bir bakıma intikam olarak ailesinin aklıyla böyle bir şeye Kalkıştı.velayeti alabilirmi
Merhaba,
Velayet hususu hakimin takdirinde olan bir husustur ve çocuğun çıkarları önde olacaktır. Şu şartlar altında dava açıldığı zaman çocuğunuzun sizinle birlikte daha sağlıklı bir yaşantı süreceği açık olacağından mahkeme yüksek ölçüde veyaleti babaya vermeyecektir.
iyi günler ben eşimden 4 sen e önce ayrıldım kızımın velayetini bana verdiler ama kızımı alamıyorum babası sorun cıkartıyor ailemi rahtasız ettiği için alamıyorum evlencem ama kızımı alamam diye şimdi bi kenara bıraktm evlenmeyi sizce evlilik velayet hakkını değiştiriimi
Merhaba,
İcra kanalıyla çocuğunuzu görebilirsiniz.