Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba,
Açılacak velayet davasında mahkeme hakimi şartlara göre karar verecektir. Bizim bir şey söylememiz karar hükmünde olmayacak, bir manası da olmayacaktır. Bu nedenle dava açıp hakkınızı mahkemeler önünde aramanız gerekiyor.
Sayın Ulusoy,daha evvel size yazmış olduğum gibi(kendim alman,eşim Türk ve kızım 10 yaşında, çifte vatandaş.Eşimden,aldatma,kavga ,huzursuzlurk ve benzeri..sebeplerden dolayı ,elimde kesin kanıtlarla boşanmayı düşünüyorum) Size baş vurmuş olduğum gibi, Almanya Uluslararası çocuk ve Velayet hakları sorumlu danışmanlığına müracat ederek ,yaşadığım zor durumu anlattım. Size daha önce yazdığım gibi ,boşandıktan sonra ,çocuğun velayeti iki tarafa verildi ise ,babasından izinsiz kızımla almanya’ya ailemin yanina dönmem (haagerübereistimmung yasasindan dolayı )mümkün degıl.hatta boşanacağınız eşinizlen anlaşarak almanyaya götürmemi tavsiye etmiştiniz.Fakat:Uluslararası çocuk ve velayet hakları danışmanlıgı bana ,kızımın tamamen bütün velayetini alırsam,hiç bir kanuna karşı gelmeyip ve böylece almanyada hayatımın devamını sürdürebileceğimi açkladılar.
Sorum şu:kızımın yelayetini nasıl alabilirim ve bu kızımın ikameti kapsar mı.
Şimdiden teşekkür ederim
Merhaba,
Velayeti dava açarak alabilirsiniz. Boşanma davası açılacak ve velayet de bu davada talep edilecek.
Mrb benim 11 aylik kizim var karim baskasiy aldattini yakaladim namusumu lekeledi savciliga verdim piskyatriye gidyordu hic bir anne sutu emmedi annem babam bakip buyuttu hic cocumla olgilenmedi hicbir gelirleri yok arti babasi hep alkol kullanyor evlerin elektrikleri bile odeye memisler icra hacize girmis ben kizimi velayetini ala bilirmiyim benim askeri ucret maas alabilirmiyi hem bosanma hem kizim almak
Merhaba,
Annenin iffetsiz yaşamı çocuğun size verilmesini sağlayabilir. Davanızı açınız ve velayeti talep ediniz.
Merhaba yaklaşık 5 yıl önce eşimden boşandım. Velayet çocuğun yaşı gereğince anneye verildi. Şuan oğlum 8 yaşında ve anne ile birlikte başka şehirde. Doğumdan butarafa başka şehirde yaşıyorlar. Ben yeni bir düzen kurup evlendim ve bir kızım var. Eşimde çalışıyor bende çalıyorum ve maddi olarak durumum iyi. Krdi ile aldığım ve halen borcu devam eden bir evim var. Oğlumun kızımla ilişkileri güzel. Velayeti annede olan oğlumu kurulu bir düzenimin olmasından ve annesinin çalıştığı için oğluma ananesinin bakması doğrultusunda velayet davası açıp oğlumu kurulu düzenime getirmek istiyorum. Evlendiğim şahsında oğlumla ilişkileri güzel ve mutluluk kareleri içinde hem eşimle hemde kardrşiyle fotoğrafları var. Velayeti almam mümkünmüdür ? Velat davasında oğlumun fikirleriyle oynanır babamı ve kardeşimi istemiyorum dedirtilirse karar ne olur?
Teşekkürler
Merhaba,
Yaşı 8 olduğu için pedagog eşliğinde beyanlarına başvurulacaktır. Fakat her halükarda bir yorum yapmamız imkansız. Bu tür olaylarda dava içerisindeki dinamikler çok etkilidir. Bu nedenle çocuğunuzun için çok güzel bir yaşantı sunacağınızı mahkeme önünde kanıtlamanız gerekir.
meraba ben 2012de bosandım 2011 dogumlu bir oglum var velayeti ne bende nede babada cıkmıyo yani ortada diyolar ve benim evlilik dısı bir cocugum daha var ben bu durumu nasıl toparlarım ne olursunuz bir yardım edin 🙁
Merhaba,
Çocuğu mahkemeye bildirmediyseniz velayeti konusunda karar verilmemiştir tabii ki. Şayet böyle bir durum yok ise ve mahkeme velayet hususunda bir karar vermiş ise ilgili mahkeme kararı ile işlem yapabilirsiniz.
Mrb esimi bir baskasiyla konusurken yakaladim aldattini tlf dokumanlari var piskyatriyede gidyordu amcasinin olumunden dolayi ordanda kagittine dahil kagiy cikartyim kizimi 10aylikken alip kacti ailesinin yanina hic bir gelirleri yok babasi alkolcu elektrikleri bile hacize girmis kizim hic anne sutu emmedi mamayla bakildi annem babam bakti 10aya kadar yanlarinda simdi mahkeme oluncaya kadar kizim 1 yasinda olacak benim askeri maasim var annem ben bakarim diyor kizimi almak istiyorum babaya verebilirmi
Mrblar, esimle son 2 senedir ciddi problemlerimiz var ve bu sure icerisinde aldatma , hakaret son olarak da cocugumun yaninda siddet gördüm ve bu nedenle bosanma davasi acmak istiyorum . 9 yaşında bir oglum var onun velayetini beni uzmek icin almak isteyecegini biliyorum ama kesinlikle ona bakabilecek sorumlulukta birisi degil ve ben su an calismiyorm bosandigim zaman babamin yanında yasayacagim ve babamin gelir duzeyi gayet iyi . Bu durumda nasil bir durum soz konusu olur ? Velayeti alabilir mi ? Bu arada kendisinin bi cok borcu var ve maddi sıkıntısi cok fazla. Simdiden tskkr ederim.
Merhaba,
Velayet hususunda kesin yorum yapmamız imkansız. Fakat velayeti çok yüksek ihtimalle siz alırsınız. Davanızda avukat olarak bizden yardım almak istiyorsanız iletişim bölümünden bize ulaşınız.
Ben 29 yaşında polis memuruyum 6 buçuk yaşında kızım var eşimle ayrıldık velayet onda ama kızımı almak için dava acacam kızıma şimdi evlenmeye hazırlandığı birisi varmış ona baba diyeceksin gibi şeylerde diyormus sinir oldum psikolojiside iyi değil kiziminda psikolojisini bozacak alabilmem için neler yapmam gerekir ne gibi gerekçeler sunmaliyim okul cagida geldi kayıt olacak bu yıl. .
Merhaba,
Bu yaşta bir çocuğun velayetini almanız zor. O nedenle bir avukat ile bu işe başlamanız daha sağlıklı olacaktır.
Benim kizim fransadan benim iznim olmadan turkiyeye kacirildi ve ben lahaye anlasmasina gore burada velayet hakki sahibi oldum mahkeme karariyla
Turkiye , benim burdaki kararima itiraz edebilirmi ??
Merhaba,
Yurtdışına alınan kararın tanıma ve tenfiz davası açılarak burada da geçerliliği sağlanmalıdır. Sonraki süreçte ise velayet hakkına dayanarak çocuğunuzu alabilir, velayet hakkınız kapsamında ilerleyebilirsiniz.
Mrb benim esim baska biriyle konusurken yakaladim sahsin kendi tlf savciliga verdim ama esim sikayetten vaz gecmis 1 yasina gircek kizimvar annesi amcasinin olumunden dolayi piskolojisi bozuk doktora goturdum ilac verdi ama kullanmadi kizimi alip kacti kendi ailesine babasinin hic durumu yok alkole bagli gelirleri yok hic bir gelirleri maaslari yok evin elektrigi 2014buyana odememisler icraya hacize girmis 10ay boyunca annem bakip buyuttu hic bir anne sutu emmedi kizim mamayla bakildi annesi ilgilenmedi 1bucuk aydir gostermiyorlar bosanma davasi actim avukat tuttum benim askeri ucret maasim var hem bosanma hem kizimi almak istiyorum annem ben bakarim dedi velayeti alabilirmiyim kizimin
Merhaba,
Avukatınızdan bilgi alınız.
1 sene oldum bosanali anlamali bosandik 5 yasinda oglum var eger evlenirsem babasi benden.alabilirmi
Merhaba,
Velayet davası açılması gerekir. Bu noktada kararı bizler değil Mahkeme Hakimi verecektir.