Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Hocam Merhabalar ben esimden 2012 yılında çekişmeli olarak bosandim , 2 cocugumuz var 11 yaşında kız 8 yaşında oğlum var mahkeme velayetlari anneye verdi ama o kızımı istemedi almadı kız hep bende kaldı hâlâ da yanımda oğlumun götürdü şimdi duydumki evlenmis . Hocam birinci sorum velayetlari alabilirmiyim ikinci sorumsa evlendigi adam oglumu nüfusuna almak istedigini soylemis bu mumkunmu benim oğlumu nüfusuna alabilirmi şimdiden teşekkür ederim
Merhaba,
Velayetler için dava açmanız gerekmektedir. Velayetleri alıp alamayacağınıza karar verecek olan Aile Mahkemesi Hakimidir.
Iyı gunler mehmet bey ben bosanalı 3 sene oldu anlasmalı bosandık ben ısteyerek velayetını babasına vermıstım suan ben evlendım 4 ay oldu bosandıgım kısı de sozlenmıs bır tane 5yasında oglum var velayetını almak ıstıyorum ama karsı traf vermek ıstemıyor nasıl bir yol izlemem gerek
Merhaba,
Velayet davası açmanız gerekmektedir.
Merhaba,
Mahkeme baba ile çocuğun görüşmesi için karar verecektir. Diğer hususlar konusunda ise muhakkak bir avukattan yardım almanız gerekiyor. Şayet İstanbul’da yaşıyor iseniz ve avukat olarak bizlerden hukuki destek istiyor iseniz iletişim bölümünden tarafımıza ulaşabilirsiniz.
Merhaba karımla ayrıldık biri 15 biri 9 yaşında olan 2 tane kız öocuğum var. Velayetleri bende. Eski karım yakın zamanda evlendi ve kocasıyla anlaşamıyoruz. Ağustos ayında 15 günlük görme hakkı var. Fakat ben evlendiği adamın evine götürmesini istemiyorum. Dışarıda görüşmesine karışmıyorum. Kızlarımın o evde bulunmasından 15 gün orada yaşamasından rahatsız oluyorum. Bunu engelleme gibi bir hakkım var mı? Ne yapabilirim bilgi verir misiniz?
Merhaba,
Bunu engelleyemezsiniz.
Merhaba 10 gün evden gittim eşime haber vermeden bazı nedenlerden ve borçlarımdan dolayı sonra geri geldigimde eşim biri 2.5 digeri 7 yaşındaki iki çocuğumu ve eşyalarda alarak babasının evine gitti banada boşanma davası açtı ben eşimi ve çocuklarımızı cok seviyorum ve boşanmak istemiyorum fakat eşime ne dediysem geri gelmiyor annesi burda cok buyuk rol oynuyor kafasina girip onu gondermiyolar davayı acali 1ay oldu süreç nasil işler çocuklarida gondermiyolar. Bir avukat tutsammi param yok nasıl yapicam simdiden saygilar
Merhaba,
Avukat tutmanız sağlıklı olacaktır. Maddi durumunuz yok ise Muhtardan alacağınız fakirlik belgesi ile İstanbul Barosu Adli Yardım Bürosu’na başvurarak avukat talep edebilirsiniz.
Slm Emre bey.Ben %71 ağır bedensel engeliyim.Eşimden ayrılalı 2sene oluyor.9Yaşında OGLUM velayeti.Annesinde evlilik yaptı.Oglumun velayetini ala bilrmiyim.(Ayrılık sebebi sadakatsilik).Şimdiden teşekkürler.
Merhaba,
Çocuğunuzun velayetini alabilirsiniz fakat burada kararı veren bizler değil mahkeme hakimleri olacaktır. Bu nedenle dava açıp neticesini görmekte fayda var.
Merhaba . kizim babasina gitmek istemiyor ve kizimin velayeti bende. Kizim babasini arayipkendisigitmek istemedigini defalarca soledi fakat babasi istemesende seni alacagim agustos ayinda gorme iznim var diyor. Polise karakola gidecegini soledi . bizde arasyirdik pedagogla gelmesi gerekiyormus. Pedagog gelince nolucak??
Merhaba,
Pedagog ve polis eşliğinde çocuğunuzu teslim alabilir. Yasal hakkıdır.
Merhaba
Yaklasik bir ay once esim 15yasindaki kizima tokat atmasi uzerine önune gectim tartistik ve bana darp etti bunun uzerine sorunlar ve problemlerimiz olan evliligimi bitirmek istedigim icin olay gununun ertesi gunu evi terk edip baba evime dondum darp raporumla birlikte once karakola gittim sonrasinda bosanma davasi actim ve koruma talep ettim hakkimda tedbir karari cikti tedbir karanini baba evime gelerek sokakta rezillik cikararak bir kere ezdi ben hic bir sekilde kendisiyle konusmuyorum fakat baska numaralardan bana mesaj atarak kizlarimi ( 13 yas 15 yas) okuk kayitlarini baska bir sehire alacagini sonra istanbula geri gelecegini ve benimle daha rahat ugrasacagini v uzeri kapali tehditkerde bulunuyo yaklasik 15 yildir uyusturucu kullaniyo ve piskokojik tedavi gordugunu soyluyo duzelip iyi bi adam olucakmis:) ogrenmek istedigim şudur ki kizlarimi baska sehire goturmesini engelleye bilirmiyim yardimci olabilirmisiniz lutfen
Merhaba,
Mahkemede eşinizin bu beyanlarını söyleyiniz ve mahkemeden bu hususta da tedbir konulmasını isteyiniz.
Merhaba
12 ,13 ve 16 yaşındaki kız çocuklarının velayeti anneye mi ? Yoksa babaya mı ? verilir yardımcı olursanız sevinirim ?
Merhaba,
Velayet hususunda takdir mahkeme hakiminindir. Kararı biz avukatlar maalesef veremeyiz. Çocukların çıkarları doğrultusunda mahkeme hakimi bir karar verecektir. Dava için ofisimizle çalışmak arzusunda iseniz lütfen iletişim bölümünden tarafımıza ulaşınız.
Merhaba,
Eşinizin sizin özel/iş yaşantınıza karışma hakkı yok. Seyahat hususunda da bir yetkisi yok. Ödenmemiş nafakalar için icra takibi yapabilir, tahsil edebilirsiniz. Şayet icra takibi yapmak arzusunda iseniz iletişim bölümünden bize ulaşınız.