Boşanma süreci eşler için zorlu olsa da, bu sürecin en hassas noktası şüphesiz müşterek çocukların durumudur. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, sadece bir hak değil, aynı zamanda çocuğun geleceği için bir sorumluluktur. Mahkemeler, velayet kararını verirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade, hukukumuzun temel taşı olan “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesini gözetir.
Peki, hakim velayeti kime vereceğine nasıl karar verir? Annenin çalışmıyor olması veya babanın maddi durumunun çok iyi olması sonucu değiştirir mi? Bu yazımızda velayet davalarındaki kritik kriterleri, uzman pedagog görüşlerinin etkisini ve sıkça sorulan soruları sizler için derledik.
Boşanmada Velayet Kime Bırakılır? Kriterler Nelerdir?
Hakim, velayet düzenlemesini yaparken çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini en iyi kimin sağlayacağına bakar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre öne çıkan kriterler şunlardır:
1. Çocuğun Yaşı (Anne Şefkatine Muhtaçlık)
Özellikle 0-3 ve 3-6 yaş grubundaki çocukların anne bakımına ve şefkatine mutlak derecede muhtaç olduğu kabul edilir. Annenin yaşam tarzı veya maddi durumu çocuğun sağlığını ciddi şekilde tehdit etmedikçe, bu yaş grubunda velayet genellikle anneye verilir.
2. Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi
Pedagojik açıdan, boşanma travması yaşayan çocukların bir de kardeşlerinden ayrılması istenmez. Mahkemeler zorunlu bir sebep olmadıkça kardeşlerin velayetini aynı ebeveyne vermeyi tercih eder.
3. Çocuğun İsteği (İdrak Çağı)
Çocuk idrak çağındaysa (genellikle 8 yaş ve üzeri, Yargıtay uygulamalarında bazen 12 yaş sınırı dikkate alınır), mahkeme bizzat çocuğa kiminle kalmak istediğini sorar. Çocuğun beyanı, karar verilirken önemli bir delildir.
4. Maddi Durum Tek Başına Belirleyici Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine, babanın maddi durumunun çok iyi, annenin ise kötü olması velayetin babaya verileceği anlamına gelmez. Maddi eksiklikler “İştirak Nafakası” ile giderilebilir. Asıl olan manevi bakım gücüdür.
Ortak Velayet Nedir? Türkiye’de Uygulanıyor mu?
Eskiden Türk hukukunda velayet mutlaka bir tarafa verilirdi. Ancak Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve güncel Yargıtay kararları ışığında, artık “Ortak Velayet” mümkündür. Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararının bulunması halinde, hakim her iki ebeveynin de velayet hakkına sahip olmasına karar verebilir.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Mahkeme süreci boyunca ebeveynlerin birbirini çocuk üzerinden cezalandırmaya çalışması (çocuğu göstermemek, diğer ebeveyni kötülemek), pedagog raporlarına olumsuz yansır ve velayeti almanızı zorlaştırabilir. Mahkeme heyeti ve uzmanlar, hangi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle ilişki kurmasını desteklediğine (ebeveyn yabancılaştırması yapıp yapmadığına) çok dikkat eder. Haklılığınızı ispatlarken çocuğun psikolojisini korumak, davanın seyri açısından en stratejik adımdır.”
“Boşanma davalarında müvekkillerime her zaman hatırlattığım en önemli husus şudur: Çocuk, eşinizle aranızdaki savaşın bir aracı değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölümde, ofisimize en sık yöneltilen soruları ve kısa cevaplarını bulabilirsiniz.
Eşimin beni aldatmış olması (zina), velayeti almama engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Aldatma (zina), eşler arasındaki kusur durumunu ve tazminatı etkiler. Ancak aldatan eş, çocuğun bakımını ihmal etmiyor ve ona zarar vermiyorsa, velayeti alabilir. Velayette “eş” sıfatı değil, “ebeveyn” sıfatı yargılanır.
Çalışmıyorum, gelirim yok. Çocuğumun velayetini alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Mahkeme, çalışmayan ebeveyne velayeti verdiğinde, diğer ebeveynin çocuğun giderleri için “iştirak nafakası” ödemesine hükmeder. Gelirinizin olmaması velayeti kaybetme sebebi değildir.
Çocuğum 10 yaşında, mahkemede fikri sorulur mu?
Evet. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği, kendini ifade edebilecek olgunluğa erişmiş (idrak çağındaki) çocukların görüşü alınmalı ve uzman (pedagog) raporuyla desteklenmelidir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararları “kesin hüküm” teşkil etmez. Şartların değişmesi (örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yeniden evlenip çocuğa kötü davranılması vb.) durumunda “Velayetin Değiştirilmesi Davası” açılabilir.
Velayeti alan taraf çocuğu bana göstermezse ne yapabilirim?
Mahkeme, velayeti vermediği taraf ile çocuk arasında “Kişisel İlişki” kurulmasına hükmeder. Eğer karşı taraf bu karara uymaz ve çocuğu göstermezse, icra kanalıyla veya “Çocuk Teslimi”ne dair yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde hukuki yollara başvurulabilir.
Dede ve babaanne ile anneannenin torunları ile görüştürülmemesi halinde açılacak dava hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz : Torun ile Kişisel İlişki Davası Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba kızım 10 yaşındayken ve velayati babada bende kalmak istiyor yanımda okula yazdiracagim ama ikametgahının babayla birlikte gelmesi gerekiyor dediler bunun başka yolu yokmudur eski esinle ilgili tüm evraklar bizim eve gelmiş olacak ve şimdiki eşim kabul etmiyor
Merhaba,
Velayeti babada olduğu için bu şekilde talepte bulunmaları normal. Velayetinin sizde olması gerekmektedir.
Kızım bende kalmak istediği için bu velayet sureci uzun surermi peki
Sayin avukat bey bana lütfen yardımcı olun eski eşimle resmi nikahı yoktu söy ismi için dava açtı o sırada hakim bana velayeti verdi 4 sene sonra ben tekrar evlendim ve çocuğu geçici babasına bıraktım. Alişana kadar 1 sene sonra almak istedim temyize gitmemiş diye velayeti geçerli değil diye bana vermediler bende gidip geldikçe görmeye razi oldum .ama birgün ben birde savcılığa baş vurayim dedem savcı davaya gerek yok çocuk senin dedi.bendealdim ama savcılık ifadesi aldı bende ya temelli versinler yada gormeme izin versinler dedim bundan dolayı velayet davası almışlar bende korkuyorum velayeti alırlar diye şimdi oğluma bende korkuyoruz.oglum beni istiyor ama 9 yaşında söz hakkı varmı 12 yaş diye biliyorum ama ne yapabilirim lütfen cevap
Çocuğumu psikolojisi bozulmuş korkuyor çok baskı içinde büyümüş ve banada kinlendiriyorlar pisikiyatriden rapor alıp susam bir ise yararmi
Merhaba,
Çocuğun velayeti sizde ise çocuğu alabilir mahkeme kararında belirtilen tarihlere göre babası ile görüşmesine izin verebilirsiniz. Dava açılan mahkemeye başvurunuz ve kararın kesinleşip kesinleşmediği konusunda bilgi alınız. Şayet karar kesinleşmiş ise kararın bir onaylı bir örneğini yanınızda bulundurunuz.
Oglum 6 yasinda babasini 2 yasindan itibaren gormeye başladı velayeti bende babasina gitmek istemiyor agliyor .galiba babasi iyi davranmiyor senede 23 gun temmuz ayinda gidiyor aradigim zaman telefona vermiyorlar oglum artik bunlari anliyor ve gitmek istemiyor. babasina vermeme gibi bi durum varmidir .
Merhaba,
Babanın şiddet uyguladığını veya kötü muamele gösterdiğini kanıtlayabilirseniz babayla çocuğun ilişkisini mahkeme kararıyla engelleyebilirsiniz. Aksi halde baba icra kanalıyla çocuğu görebilecektir.
Ben 3 aylık hamileyken ayrıldım resmi nikahı yoktu.3 yaşında babalık davası açtı bundan dolayı velayeti bana verdi hakim ben tekrar 3 sene sonra evlendim geçici çocuğu babaya bıraktım almak istediğimde bana her yerden engel çıktı temmize gitmediğini bu davanın geçersiz ve evlendiği için geçerli olmadığını söylediler icraya falan baş vurdum alamadım avukat çok para istedi tutamadı ama savcılığa dilekçe ver Baroda avukat tayin ederler diye duydum baş vurdum savcılık velayeti bende olduğunu ifade vermeyi istedi çocuğu her gitmemde gösteriyorlar di fakat bulunduğum ile gondermiyo reading. İfademdede böyle söyledim ama ifadeyi alan kişi oraya bana ya velayet ini tada görme hakkını versin diye geçmiş şimdi çocuğu aldım fakat velayet degismesi için dava acmislr çocuk 9 yaşında alirlarmi benden
Merhaba,
Baroların Adli Yardım Bürolarından avukat tayini isteyiniz. Size avukat atanacak ve hukuki haklarınızı koruyacaktır.
Merhaba. 4 yıllık evliyim eşim boşanmak istiyor. 8 aylık oglum var. hiç birşey istemezsen çocuğu veririm diyor. hiç birşey talep etmezsem oglum bende kalır mı? çocuğum küçük oldugu için çalışmıyorum. eşimin maddi durumu iyi, ailesinin de maddi durumu iyi. benim ailemin o kadar iyi değil. oğlumun bende im diyor. hiç birşey talep etmezsem oglum bende kalır mı? çocuğum küçük oldugu için çalışmıyorum. eşimin maddi durumu iyi, ailesinin de maddi durumu iyi. benim ailemin o kadar iyi değil. oğlumun bende kalmasi için ne yapmam gerekir?
Merhaba,
Eşinizin, çocuğunuzun üzerinden sizi tehdit etmesine izin vermeyiniz çünkü 8 aylık bir çocuğun velayeti zaten annesine yani size bırakılacaktır. Eşiniz de çocuk için size iştirak nafakası ödemek zorundadır. Bu nedenle eşinizin tehditlerine kulak asmaksızın velayetin sizde kalacağını bilerek boşanma taleplerinizi düşünün. Bundan sonraki hayatınızı idame ettirebilecek bir maddi/manevi tazminat isteyiniz.
Mrb esimin kollarinda jilet izleri var hayli cok bosanma sirasinda hakim oglumun velayetini banami yoksa o pisikopatami verir oglum 1.5 yasinda sisddet uygulayan pisikolojik baskı uygulayan biri cvp verirseniz sevinirim
Merhaba,
Yaşı bu kadar küçük olan çocuğu mahkeme size verecektir.
merhaba ben boşanmak ıstıyorum ama vekaletde çocuklarımı alabılırmıyım bırı 4 yasında dıgerı ıse daha hamıleyım kendıme aıt evım ve bıtanede kırada evım var odaha ustume kayıtlı degıl resmı olarak 1rının tapusunu aldım sıddetlı gecımsızlıkten dolayı ıstıyorum ama cok korkuyorum çocuklarımdan ayrılırım dıye esımın ıse kendıne aıt hıc bırseyı yok sızce sonuç ne olur
Merhaba,
Çocuklarınızın yaşları çok küçük olduğu için sizden ayırmazlar. Bu nedenle dava açmak konusunda çekimser davranmayınız.
Ben kızım 2 yaşındayken eşimden ayrıldım.şuanda kızım 6 Yaşında iki ismi var fakat ilk ismini ve soyismini bilmiyor . Yalnızca ıkıncı adını ve benım kızlık soyadımı kendı soyadı olarak biliyor .bu yıl okula başlayacak ve çok sıkıntı yaşayacak.ayrıca daha sonra yenıden evlendım ve babası olarak yenı eşimi bılıyor ve çok mutlu bır aıleyız..velayetı bende acaba tek Taraflı olarak ılk adını sıldirip soyısmını degıstırmem mümkün mü? Hıc tanımadığı ve hıc gorusmedıgı Babasına bu konuda bılgı gönderiliyormu(bugüne kadar yokken birden ortaya çıkıp sırf bu konu Yüzünden Kızımın psıkolojısı ve düzenli bozulsun ıstemıyorum) .ayrıca hıc odenmemıs ve alma talebınde bulunmadığımız nafaka Hakkı var bu durum ılerıde nafakayı almamıza yada miras gibi hakları almasına engel olur mu? Şimdiden teşekkürler..
Merhaba,
Çocuğunuzun soyadını değiştirebilirsiniz. Bu konuda yasamızdaki engel kalkmış bulunmaktadır. Nafakalar için ise icra takibi yapılarak ödenmemiş nafakaların tahsiline gidilebilir.
Merhaba,
Hukuki bir probleminiz yok. Bu nedenle size yardım edecek bir durumumuz yok.