İş kazası, işçinin bedenen veya ruhen zarara uğramasına neden olan ve işverenin sorumluluğu altında gerçekleşen olaylardır. İş kazası geçiren bir işçi, sadece SGK’dan aldığı geçici ödeneklerle yetinmek zorunda değildir. İşverenin gözetim borcunu yerine getirmemesi nedeniyle uğranılan zararlar için Maddi ve Manevi Tazminat Davası açma hakkı bulunur. Bu rehberde, tazminat kalemlerini, hesaplama yöntemlerini ve 2026 yılı uygulamalarını detaylandırdık.
Maddi Tazminat Neleri Kapsar?
Maddi tazminat, kaza olmasaydı işçinin malvarlığı ne durumda olacak idiyse, o durumun yeniden sağlanmasını amaçlar. TBK m. 54 kapsamında talep edilebilecek kalemler şunlardır:
- Tedavi Giderleri: SGK’nın karşılamadığı tüm tıbbi masraflar, yol giderleri, protez bedelleri.
- Geçici İş Göremezlik Zararı: Raporlu olunan dönemde maaşın tam alınamaması nedeniyle oluşan fark.
- Sürekli İş Göremezlik Zararı (Efor Kaybı): En önemli kalemdir. İşçide kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa, ömrü boyunca harcayacağı ekstra eforun maddi karşılığıdır.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Eğer kaza ölümle sonuçlandıysa, ölenin yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba) talep ettiği tazminattır.
Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, işçinin çektiği acı, elem ve ızdırabın bir nebze olsun dindirilmesi amacıyla verilir.
- Ölçü Nedir? Manevi tazminatın kesin bir matematiği yoktur. Ancak hakim; kazanın oluş şekline, işçinin maluliyet oranına, tarafların ekonomik durumuna ve işverenin kusur oranına göre hakkaniyete uygun bir rakam belirler.
- Zenginleşme Aracı Olamaz: Yargıtay, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, ancak caydırıcı olması gerektiğini vurgular.
Tazminat Hesaplamasında Kritik Kriterler
Rakiplerinizin önüne geçmenizi sağlayacak teknik bölüm burasıdır:
- Kusur Oranı: Bilirkişi, kazada işverenin % kaç, işçinin % kaç kusurlu olduğunu belirler. İşçinin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.
- Maluliyet Oranı: Adli Tıp Kurumu veya hastaneden alınan rapordaki sakatlık yüzdesi (Örn: %15 maluliyet) hesaplamanın temelidir.
- Yaşam Tablosu (TRH 2010): Eskiden PMF tablosu kullanılırdı, artık Yargıtay TRH 2010 Yaşam Tablosu‘nu esas almaktadır. Bu tabloya göre işçinin muhtemel yaşam süresi (bakiye ömrü) hesaplanır.
- Ücret: Tazminat hesabı, işçinin kaza tarihindeki gerçek ücreti üzerinden yapılır. Bordroda asgari ücret gösterilse dahi, emsal ücret araştırması ile gerçek maaş tespit ettirilir.
Zamanaşımı Süresi
İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu süre kaza tarihinden itibaren başlar. Ancak, eğer maluliyet oranı (sakatlık) sonradan artmışsa veya değişmişse, zamanaşımı rapor tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayabilir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Sigortasız işçi tazminat alabilir mi?
Evet. İşçinin sigortasız olması işverenin suçudur. Mahkeme sürecinde önce sigortalılık tespiti yapılır, ardından tazminat hesaplanır. Hak kaybınız olmaz.
2. İşveren iflas ederse paramı kimden alırım?
Maddi ve manevi tazminat işverenden istenir. Ancak işverenin “İşveren Mali Mesuliyet Sigortası” varsa, tazminatın önemli bir kısmı sigorta şirketinden tahsil edilebilir. Ayrıca “Güvence Hesabı” bazı durumlarda devreye girebilir.
3. Dava ne kadar sürer?
İş kazası davaları teknik davalardır. Kusur raporu, maluliyet raporu ve aktüerya (hesap) raporu süreçleri nedeniyle ortalama 2 yıl ile 3 yıl arasında sürebilmektedir.
4. Önce hangi davayı açmalıyım?
Eğer SGK kazayı “iş kazası” olarak kabul etmediyse, önce “İş Kazasının Tespiti Davası“ açılmalı, bu dava kazanıldıktan sonra tazminat davası açılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Unutmayın; Yargıtay’a göre, makbuz niteliğindeki bu belgeler, eğer gerçek zararı karşılamıyorsa davada geçersiz sayılabilir. Ancak yine de süreç başında elinizi zayıflatmamak adına, avukatınıza danışmadan işverenin uzattığı hiçbir belgeyi imzalamamanızı, özellikle ‘tüm haklarımı aldım’ ibareli kağıtlara dikkat etmenizi öneririm. Gerçek tazminatınız, size teklif edilenin 10 katı olabilir.”
“İbraname İmzalarken Dikkat! Haklarınızdan Vazgeçmeyin”
“İş kazası sonrası işverenler veya sigorta şirketleri, işçiye cüzi bir miktar ödeme yaparak ‘hiçbir alacağım kalmamıştır’ yazılı ibranameler imzalatmak isteyebilirler.
Diğer önemli husus da şikayet hakkı ile tazminat hakkının karıştırılmasıdır. İşverenin veya yetkili ilgilinin iş kazası nedeniyle ceza yargılamasına tabi tutulması ayrı, maddi manevi tazminat talep edilen bu dava ayrıdır. Dolayısıyla ceza yargılamasında şikayetten vazgeçmek, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
İş kazası hususunda avukat desteğine ve hukuki bilgiye ulaşmak isteyen kişiler iletişim bölümünden bize ulaşabilir. Ofisimize ulaşmak için :
slm 1 ay önce babamı kaybettim iş kazası nedenile belediye işçisiydi çöpde çalişıyordu çöp kamynuna şıkıştı ve öldü belediye bütün haklarını ödiyceyıne söyledi ama diyer kardeşim dava açmak istiyor ben kararsızım bana yardımcı olumusunuz lütfen dava açan bütün hakları alıyormuş beni bilgilendirin lütfen babamın hakını aramak itiyorum yardımcı olun
Merhaba,
Dava açılmasıyla birlikte tabii ki bütün haklarınızı alırsınız. Babanızın hakkını arayabilir, adli merciilere başvurabilirsiniz.
merhaba hocam. Öncelikle bu şekilde sorulara cevap verdiğiniz için çok teşekkür ederim. Bi sorum olacaktı size benim babam belediyede calisiyordu 17.04.2006 tarihinde iş yerine gidip işe geldiğine dair imzasını attıktan sonra daha ise başlamadan fenalaşmis hastaneye kaldırırken yolda vefat etmiş. Otopsi sonucunda ise ölüm sebebi olarak sebep bulunmamış doğal ölümdür diye geçiyor. Biz bu şartlarla şimdi sosyal guvenlik kurumuna dava açabilir miyiz? Cevabınızi bekliyorum hocam teşekkür ederim
Merhaba,
Yargıtay’ın vermiş olduğu kararlar doğrultusunda kalp krizi geçirmek de iş kazası sayılmaktadır. Buna bağlı olarak dava açabilir ve maddi-manevi tazminat talep edebilirsiniz. Fakat unutmayınız ki iş kazaları nedeniyle açılacak davalarda zamanaşımı 10 yıldır. Zamanaşımı dolmadan davanızı açmanız gerekmektedir.
Hocam ben 2012 yılında bir iş kazası sonucu dalağımı kaybettim. Fakat kaza raporu tutulmadı ve hastahane raporunda iş kazası deil hastalık yazılmış. Hak talebinde bulunabilirmiyim acaba yardımcı olabilirmisiniz.
Merhaba,
Meydana gelen iş kazası neticesinde SGK tarafından bir soruşturma başlatılması gerekir. Muhtemelen işverenleriniz bu soruşturmanın başlatılmaması için bazı girişimlerde bulunmuşlar. Bu nedenle yapmanız gereken öncelikli olarak SGK’ya başvurup iş kazası geçirdiğinizi ve buna ilişkin olarak soruşturma başlatılmasına dair dilekçenizi vermektir.
Merhaba,
Talebiniz zamanaşımına uğramıştır maalesef. Görüşümüzce dava açma imkanınız yoktur.
benim babam 2011’de iş yerine ait kamyon ile çalışırken karşı tarafta gelen araç ile çarpıştı babamın kendi şeridinde 19 metre fren izi var ve şahidi var karşı tarafta gelen araç biçimsiz geliyor ve yolda tehlike saçıyormuş ve hatta bir araç durmuş ne yapıyorsun diye sesleniş yapmış karşı tarafa bunları gören bir petrolde çalışan kişi.babam üzerine gelen aracı görünce fren yapıyor ve karşı şeritte kaçıyor o esnada o araçta karşı şeritte geçip çarpışıyorlar kazada karşı taraftan bir kişi vefat edip bir kişide yaralanıyor babam o esnada suçsuz olduğu için berat edildi 8 ay sonra mahkeme açtılar 5,6 duruşmadan sonra şahit getirdiler ve 17 bin ceza aldı onuda temize yolladık 1,5 sene sonra 15.200,00 olarak geri dönüş oldu.şimdi kaza ettiği an işyeri noterden kendi isteğimle ayrıl diye ibraname imzalatmış.biz bu iş yerine şimdi bu avukat parası mahkeme cezası trafik cezasını ödemeleri için mahkeme açabilirmiyiz.saygılar
Merhabalar,
Boyle bir hizmeti evimize kadar sundugunuz icin Allah razi olsun sizden. 3 gun once su anda Rize’de yapilmakta olan ovit tunelinde kamyon surerken, kamyonun dikey alanda yuvarlanması sonucu canim dayimi katbettik. Hemen hemen her gazetede cikti haberi ve bize verilen saglik raporu pek tatmin edici degildi yani sol tarafa devrilen kamyon fakat dayimin sag tarafi zarar gormustu. Geride kalan 3 cocuk (universitede egitim goren) ve esi kaldi..Maddi anlamda zorlanmalari an meselesi. Sorum su isverenin sucsuz pozisyonda olmasi dava acilmasini etkiler mi? Acilan davada herhangi bir maddi yardim talep edilebilir mi?
Simdiden Tesekkurler
Merhaba,
5 gun once gece vardiyasinda calisirken bi musterinin saldiisina ugradim.
Gozumde ve cenemde hasar olustu. 5 gun isgormezlik raporu verdiler ve adamdan sikayetci oldum.
Bu durumda sirket avukatinin devreye girmesi gerekmezmi? Daha bugun itibariyle is kazasi raporu yazildigini ogrendim. Olay oldugunda bu raporun duzenlenmesi gerekmezmi? Ayrica bu raporu bana yazdirdilar bu dogru birseymi? Haklarim hakkinda bilgim yok. Bana yardimci olabilirmisiniz? Simdiden tesekkurler.
Merhaba Avukat Bey ben havaalanında çalışıyorum ve 16.05.2014 tarihinde bir iş kazası geçirdim ve omuzum yerinden çıktı 7 hafta rapor verıldı hastane doktorundan ve hastane doktorum cekme itme vs. agır işler yapmamamı ve tekrar cıkması halinde ameliyat olacagımı bu durumda daha buyuk rısk oldugunu soyledi ben bu durumu iş yeri hekımıne söyledim ona pozisyonumun değişmesi daha hafif bi işe alınmamı soyledım yalnız o buna sağır kaldı ve 2 ay boyunca eskı işime devam edıyorum yani bir riskle calısıyorum ben bu durumda işi bırakmayı dusunup dava acmayı dusunuyorum sizce haklımıyım ? dava acsam mahkeme benı haklı gösterir mi ?
saygılar
8 8 2014 tarihinde iş kazası geçirdim ve yaklaşık 45 gün işgöremezlik raporu aldım bu süre zarfı içerisinde şirket tarafından hiçbir yardım yapılmadı hiçbir ödeme yapılmadı demek istediğim şu kaza sonrası neticesi ile hastanede tedavi görürken şikayetçi olmadım şimdi geriye dönük şikayetçi olmak istesem maddi manevi tazminat hak edebilir miyim aslında bana güç kaybı maaş ödemesi gerekiyordu maaş yardımı yapması gerekiyordu şikayetçi olmadım için benim geriye dönük olarak maddi manevi tazminat alma hakkım varmı ben kömür işletmelerin çalışıyorum madem ocağında çalışırken aynadan yapan kömür parçası ben kaçarken üzerime geldi ve parmağımı 11 dikiş atıldı bilgi verirseniz çok minnettar kalırım teşekkür ederim
2007 YILINDA İŞ KAZASI GEÇİRDİM 2013 ARALIKTA SAĞLIK KURULU RAPORUYLA %46 ENGELLİ RAPAORU ALDIM.SOL KOLUMDAN SINIR YAPISI VE KEMİK AMELİYATLARI GEÇİRDİM ASKERLİKTEN MUAF OLDUM SGK ANKARA KOCATEPE SUBESİNE MALÜLİYET İÇİN EVRAK GÖNDERDİM ORDA İŞ KAZASO LARAK TESPİT EDİLDİ VE %12.1 ÇIKTI.
BEN ŞİMDİ TAZMİNAT DAVASI AÇAMAK İSTİYORUM.ŞİMDİYE KADAR NEDEN AÇMADINIZ DERSENİZ .PARASIZLIK VE BİLGİ SAHİBİ OLAMDIĞIM İÇİN
ŞİMDİ SİZE SORUM BU DAVAYI KAZANMA ŞANSIM VAR MI
AYRICA O ZAMAN ÇALIŞTĞIM ŞİRKET SADECE TEDAVİ MASRAFLARIMI ÜSTLENDİ.VE HİÇ Bİ ÖDENEK YAPMADI.YALNIZ OZAMAN İŞ KASINI ERTESİ GÜNÜ KENDİME GELDİĞİMDE JANDARMAYA ŞİKAYETÇİ DEĞİLİM DEDİM BU PROBLEM YARATIR MI.