İş kazası, işçinin bedenen veya ruhen zarara uğramasına neden olan ve işverenin sorumluluğu altında gerçekleşen olaylardır. İş kazası geçiren bir işçi, sadece SGK’dan aldığı geçici ödeneklerle yetinmek zorunda değildir. İşverenin gözetim borcunu yerine getirmemesi nedeniyle uğranılan zararlar için Maddi ve Manevi Tazminat Davası açma hakkı bulunur. Bu rehberde, tazminat kalemlerini, hesaplama yöntemlerini ve 2026 yılı uygulamalarını detaylandırdık.
Maddi Tazminat Neleri Kapsar?
Maddi tazminat, kaza olmasaydı işçinin malvarlığı ne durumda olacak idiyse, o durumun yeniden sağlanmasını amaçlar. TBK m. 54 kapsamında talep edilebilecek kalemler şunlardır:
- Tedavi Giderleri: SGK’nın karşılamadığı tüm tıbbi masraflar, yol giderleri, protez bedelleri.
- Geçici İş Göremezlik Zararı: Raporlu olunan dönemde maaşın tam alınamaması nedeniyle oluşan fark.
- Sürekli İş Göremezlik Zararı (Efor Kaybı): En önemli kalemdir. İşçide kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa, ömrü boyunca harcayacağı ekstra eforun maddi karşılığıdır.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Eğer kaza ölümle sonuçlandıysa, ölenin yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba) talep ettiği tazminattır.
Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, işçinin çektiği acı, elem ve ızdırabın bir nebze olsun dindirilmesi amacıyla verilir.
- Ölçü Nedir? Manevi tazminatın kesin bir matematiği yoktur. Ancak hakim; kazanın oluş şekline, işçinin maluliyet oranına, tarafların ekonomik durumuna ve işverenin kusur oranına göre hakkaniyete uygun bir rakam belirler.
- Zenginleşme Aracı Olamaz: Yargıtay, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, ancak caydırıcı olması gerektiğini vurgular.
Tazminat Hesaplamasında Kritik Kriterler
Rakiplerinizin önüne geçmenizi sağlayacak teknik bölüm burasıdır:
- Kusur Oranı: Bilirkişi, kazada işverenin % kaç, işçinin % kaç kusurlu olduğunu belirler. İşçinin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.
- Maluliyet Oranı: Adli Tıp Kurumu veya hastaneden alınan rapordaki sakatlık yüzdesi (Örn: %15 maluliyet) hesaplamanın temelidir.
- Yaşam Tablosu (TRH 2010): Eskiden PMF tablosu kullanılırdı, artık Yargıtay TRH 2010 Yaşam Tablosu’nu esas almaktadır. Bu tabloya göre işçinin muhtemel yaşam süresi (bakiye ömrü) hesaplanır.
- Ücret: Tazminat hesabı, işçinin kaza tarihindeki gerçek ücreti üzerinden yapılır. Bordroda asgari ücret gösterilse dahi, emsal ücret araştırması ile gerçek maaş tespit ettirilir.
İş Kazası Tazminat Hesaplama
Önemli Not: Tahmini hesaplamadır. Bilinen dönem için faiz talep edilebilir. Gerçek tazminat aktüer bilirkişi hesabına, SGK rücu miktarına ve yargı takdirine göre değişir.
Zamanaşımı Süresi
İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu süre kaza tarihinden itibaren başlar. Ancak, eğer maluliyet oranı (sakatlık) sonradan artmışsa veya değişmişse, zamanaşımı rapor tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayabilir.
Yargıtay, 21. Hukuk Dairesi’nin E. 2019/582, K. 2019/5263, T. 19.09.2019 kararına göre : “Dava konusu olayda, zamanaşımının başlangıç tarihinin olay tarihi olduğu ortadadır. İş kazasının 25/07/2010 tarihinde gerçekleştiği, davaların ise 17/01/2014 ve 29/05/2014 tarihlerinde açıldığı, bu bağlamda 10 yıllık zamanaşımı süresinin geçmediğinin anlaşılması üzerine; Mahkemece … yazılı şekilde zamanaşımından davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.”
Yargıtay, 10. Hukuk Dairesi’nin E. 2022/7519, K. 2023/10947, T. 08.11.2023 tarihli kararına göre : “İş kazası sonucu uğranılan zararın giderilmesi amacıyla açılan maddi ve manevi tazminat davalarında; hak düşürücü süre kavramı bulunmamakla birlikte, zamanaşımı süresi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 146 ncı maddesi gereğince haksız fiilin meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıl olup bu kapsamda eldeki davada zamanaşımı süresi dolmamıştır.”
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. İş kazası geçirdim, ilk olarak ne yapmalıyım?
İş kazası geçiren bir işçinin önceliği derhal sağlık kuruluşuna başvurmak ve tedavisini olmaktır. Hastanede olayın bir “iş kazası” olduğunu mutlaka belirtmek gerekir. Ardından, işverenin bu durumu 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirmesi zorunludur. İşveren bildirimi yapmazsa, işçinin veya yakınlarının durumu doğrudan SGK’ya bildirmesi hak kayıplarını önlemek adına büyük önem taşır.
2. İş kazası tazminatı nasıl hesaplanır, ne kadar tazminat alabilirim?
İş kazası nedeniyle alınacak maddi tazminat miktarını belirleyen birçok faktör vardır. İşçinin yaşı, net maaşı, maluliyet (iş gücü kaybı) oranı, işverenin ve işçinin kusur oranları hesaplamada dikkate alınır. Manevi tazminat ise işçinin veya yakınlarının yaşadığı acı, elem ve üzüntünün derecesine, tarafların ekonomik durumuna ve olayın ağırlığına göre hakim tarafından takdir edilir.
3. İş kazası tazminat davası kime veya kimlere açılır?
İş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat davaları kural olarak işverene karşı açılır. Ancak kazaya sebep olan olayda alt işveren (taşeron) – asıl işveren ilişkisi varsa, her iki işverene de dava açılabilir. Ayrıca kazada kusuru bulunan üçüncü kişiler veya iş sağlığı ve güvenliği firmaları da duruma göre davalı konumunda olabilir.
4. Sigortasız (kayıtdışı) çalışırken iş kazası geçirdim, tazminat davası açabilir miyim?
Evet, açabilirsiniz. Sigortasız çalıştırılmak işçinin yasal haklarını ortadan kaldırmaz. Bu durumda öncelikle olayın bir iş kazası olduğunun ve işçi-işveren ilişkisinin tespiti (Hizmet Tespiti) yapılır. SGK’ya yapılacak bildirimler ve açılacak tespit davası ile birlikte maddi ve manevi tazminat hakkınızı kullanabilirsiniz.
5. İş kazası tazminat davalarında zamanaşımı süresi ne kadardır?
İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıldır. Ancak kaza aynı zamanda ceza hukukunu ilgilendiren bir suç oluşturuyorsa ve ceza zamanaşımı süresi daha uzunsa, uzamış ceza zamanaşımı süresi uygulanır. Süreci kaçırmamak için vakit kaybetmeden hukuki destek almak önemlidir.
6. İş kazası sonucu vefat (ölüm) durumunda kimler tazminat alabilir?
İş kazası sonucunda işçinin vefat etmesi halinde, işçinin desteğinden yoksun kalan yakınları (eşi, çocukları, anne ve babası veya desteklediği diğer kişiler) destekten yoksun kalma tazminatı (maddi tazminat) talep edebilirler. Ayrıca merhumun yakınları, yaşadıkları ağır psikolojik yıkım nedeniyle manevi tazminat davası da açabilirler.
7. İş kazası tazminat davası ne kadar sürer?
Dava süreci; mahkemenin iş yüküne, SGK tahkikat sürecinin tamamlanmasına, maluliyet oranının Adli Tıp Kurumu veya tam teşekküllü hastanelerce tespit edilmesine ve kusur oranlarını belirleyecek bilirkişi raporlarının hazırlanmasına bağlı olarak değişiklik gösterir. Ortalama olarak ilk derece mahkemesi aşaması 1,5 ila 3 yıl arasında sürebilmektedir. Uzman bir avukatla çalışmak, usuli hataların önüne geçerek süreci hızlandırmada kritik rol oynar.
8. İşveren iflas ederse paramı (iş kazası tazminatlarımı) kimden alırım?
Maddi ve manevi tazminat işverenden istenir. Ancak işverenin “İşveren Mali Mesuliyet Sigortası” varsa, tazminatın önemli bir kısmı sigorta şirketinden tahsil edilebilir. Ayrıca “Güvence Hesabı” bazı durumlarda devreye girebilir.
9. Kaza iş kazası kabul edilmezse ne yapmalıyım?
Eğer SGK kazayı “iş kazası” olarak kabul etmediyse, önce “İş Kazasının Tespiti Davası” açılmalı, bu dava kazanıldıktan sonra tazminat davası açılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“İbraname İmzalarken Dikkat! Haklarınızdan Vazgeçmeyin”
“İş kazası sonrası işverenler veya sigorta şirketleri, işçiye cüzi bir miktar ödeme yaparak ‘hiçbir alacağım kalmamıştır’ yazılı ibraname/feragat imzalatmak isteyebilirler. Bu nedenle iş kazası sonrasında muhakkak avukattan hukuki destek alınmalıdır.
Diğer önemli husus da şikayet hakkı ile tazminat hakkının karıştırılmasıdır. İşverenin veya yetkili ilgilinin iş kazası nedeniyle ceza yargılamasına tabi tutulması ayrı, maddi manevi tazminat talep edilen bu dava ayrıdır. Dolayısıyla ceza yargılamasında şikayetten vazgeçmek, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
İş kazası hususunda avukat desteğine ve hukuki bilgiye ulaşmak isterseniz iletişim bölümünden bize ulaşabilirsiniz.
Slm hocam . 09.04.2014 tarihinde iş kazasi gecirdim kolum makinaya sıkıştı ve baş parmak işaret ve orta parmağımi kaybettim basta beni kandırdılar. Ve şimdi tazminata davasi açtim ve şu an calisacak durumda degilim işe gitmiyorum iş yerindenden haktalebinde buluna bilirmiyim. Acil cevaplar sanız cok sevinirim şimdiden tesekkurler.
merbaha avukat bey;
eşim 2008 temmuz ayında iş kazası geçirdi 105 gün evde raporlu kaldı.iş başı yaptıktan 15.’ci günde işten çıkartıldı acaba dava açılabilirmi teşekkürler iyi günler iyi çalışmalar.
Slm mehmet bey ben 08.04.2013 yılında is kazası geçirdim ve sağ elim paramparça oldu lift ve damarlar koptu 6 ameliyat geçirdim ve hala 3 ameliyatım var is yerine dava açmak istiyorum 3 tane avukata danıştim hepsi de kazanirsin dedi birde size sormak istiyorum birde beni kendi bölümüm dışında bir bölüme yollamis lardi dava açsam sonuç ne olur ve hastane masraflari geri çekme yetkisi varmı?
Merhaba. Babam 2014 nisan ayında inşaatta temizlik görevlisiyken görevi dışında bir iş yapması sonucunda bir gözünü kaybetti. Babamın çalıştığı süre boyunca sigortası yapılmamış fakat tam kazanın olduğu gün giriş yapılmış. Kazanın gerçekleştiği gün acile götürülmüş orada da hastane girişi yapılmamış iş kazası belirtilmemiş, başka bir hastaneye sevk edilmiş. Aynı gün ameliyata alındı, 1 ay sonra 2.ameliyat oldu hala düzelmedi ama 3.ameliyata girmesi gerekiyor. İnşaat sahiplerinden bize yardımcı olmalarını istedik ama onlar bize bir göz karşılığında 7 bin lira teklif ettiler. Babamın muayene süreci devam ediyordu hastanede yatmaktaydı. Bütün girişlerini iş kazası olarak değiştirip, iş göremez raporu aldım. Mahkemeye verdim sizce sonuç ne olur ? Şimdiden cevabınız için teşekkür ederim…
Merhaba,
İyi günler Mehmet bey ; Benim başıma 23 nisan 2012 tarihinde bir olay geldi. Çalıştığım yer lokanta dönerci idi. 0.5 pet şişenin içerisinde bulunan su sanarak içtiğim bir kimyasal madde den dolayı yemek borum yandı ve daraldı ve endoskobi kararı verdiler hastaneden ve endoskobi esnasında delinerek karnımın ortasından sırtımın ortasına kadar açarak ameliyat ettiler beni. Bütün organlarımı temizlediler tam 12 saat sürdü ameliyatım. Delinen yeri yama yapıp kapattılar ve bir süre hastanede yattım. Çıktından sonra ( 15 gün ) tekrar yama yaptıkları yer daraldı. Yemek yiyemiyordum takiii 1 nisan 2014 e kadar. 1 nisan 2014 de tekrar bi ameliyat oldum bu sefer karnımın ortasını yardılar ve sırtımın sağ bölümünü yardılar. Şimdi yeni yeni yemek yemeye başladım çok zayıfım zor yutuyorum ama yutuyorum. Velasıl kelam bu zamana kadar dava açma gibi bi eylimde bulunmadım çünkü sağlımla uğraşıyordum olay adli vaka olarak raporlara geçildi ve onlar beni işten çıkardılar. 2 buçuk yıldır çalışamıyorum ve borçlarım çoğaldı. Karşı tarafa tazminat davasında bulunabilirmiyim ? Bana yardımcı olurmusunuz ?
Selamlar ;
Bir iş yerinde işverenim ve mühendisim. 3 gün önce elemanlarımdan biri iş esnasında elektrik teli çekerken gergin haldeki elektrik telini kesiyor ve tel sıçrayıp gözüne giriyor. Daha kesin olmamakla beraber göz kaybı olacaktır. Bu durumda bizim iş güvenliği konusunda herşeyi tam olarak yaptık, elemanın SGK girişinde de bi sıkıntımız yoktur. İş kazasını SGK kurumuna sistem üzerinden bildirdik, ilgili kolluk kuvvetine de durum bildirildi ve elemanımıza elimizden gelen destekte bulunduk, durum için de çok üzüldük. Eleman ilgili kolluk kuvvetine şikayette bulunmadı, kendini kabahatli olduğunu belirtmiştir. Bu durumda bizlere aksedecek durum nedir, karşılaşacağımız sıkıntılar nelerdir ? Vereceğiniz cevap için tşk ederim.
Merhaba,
Şikayette bulunmaması halinde hakkınızda takipsizlik kararı verilecektir fakat bu tazminat davası açılmasına engel değil. Tazminat davasında da meydana gelen kazada kusurun kimde olduğu önemlidir. SGK müfettişleri tahkikat gerçekleştirecek ve kusur oranlarını belirleyecektir. Buna göre tazminat davası şekillenir.
öncelikle mehmet bey merhaba ben 22/04/2011 iş kazası yaptım kaza sonucu omurgam kırıldı 7 platin takıldı dava açtım davam hala devam ediyor bu süre zarfı içerisinde sgk hastaneden rapor aldırıdı %32 rapor verdiler ve 350 lira maaş bağladılar şuan davam devam ediyor adli tıp rapırum geldi itirazlar sonunda onlar itiraz etti karşı taraf adli tıp %32 onayladı şimdi bu geçen süre zarfı içinde ve sonrasında mahkeme bana kaç para verir ve bunu neye göre hesaplıyor benim net 1000 ve 1200 sigorta pirimim ödeniyordu bu arada kazayı yaptığımda 24 yaşındaydım şimdiden vereceğiniz cevap için çok teşekkür ediyorum
Merhaba,
Dosyanızı avukat aracılığıyla takip ettiğiniz için meslek etiği gereği yardımcı olamıyoruz.
merhaba kızımın babası eskı eşim iş yerınde elektrık carpması sonucu vefat ettı kızımın vasisi benım suan olay hala sorusturmada 10.04.2014 te elektrık carptı 23 gun komada kaldı 02.05.2014 te vefat etti ve iş kazası maasi baglatmak için basvuruda bulundum ve hala beklemedeyım tazmınat davası ıcın basvurmak ıstıyorum ne yapmam gerekıyo tskler
Merhaba, bir avukat aracılığıyla takip etmenizi tavsiye ediyorum.
Davanızı
Abi…eşim yaklaşık 4 ay önce iş kazası geçirdi.fabrika her şeyiyle ilgilendi..simdi iki haftadır ilgi azaldı yani yavaş yavaş yol veriyor…olayı sgk ya bildirmiş fakat polis yada jandarmaya haber vermemis..bende bu gun gittim jandarmaya…sikayette bulundum jandarma senin dosyanini savcıya göndereceğiz.. Ne yapmam lazim…
Merhaba,
Dosyanızı jandarmaya bildirdiyseniz savcılık da meydana gelen iş kazası için soruşturma başlatacaktır. Yapmanız gereken işlem maddi ve manevi tazminat için dava açma arzunuz var ise bir avukat tutmak olmalıdır.
MehMet bey iyi günler Ben 2012 yılında trafşk kazası Geçirdim mahkemem bugün sonuçlandın %41 rapor aldım ve 225 bin tel taminat çıktı ama hakim şöyle bi karar verdi kazanılan paranın yasal faizini kabul etmedi kaza tarihinden itibaren değilde mahkeme sonucundan itibaren uygulanmasına karar verdi acaba böyle bir davada yargıtayım emsal bir kararına vakıf oldunuzmu şimdidenn teşşekürler
Merhaba,
Davanızı açarken faiz işletilmesini talep etmemişsinizdir, yoksa mahkeme faiz talebinizi de kabul eder dava açılış tarihinden itibaren faiz işletirdi.
mehmet bey saygılarımla iyi çalışmalar dilerim benim size sormak istediğim bir durumum var ben 1995 yılında iş kazası geçirdim tedavilerim 2009 yılında sonuçlandı ve sgk,bağlı hastaneden yüzde 46 sürekli olarak iş göremezlik raporumu aldım şuan engelli olarak kaldım buna bağlı olarak 2010 yılında raporumdan dolayı erken emekli oldum ve ayrıldım acaba tazminat davası açma hakkım varmıdır,dava açma hakkı 10 yıl deniliyor ama tedavilerim 15 yıla yakın sürdü ve 2009 yılında anca sonuçlandı bu konuyla ilgili beni aydınlatırsanız çok memnun olurum çünki çok mağdur kaldım…
Merhaba,
Zamanaşımı, iş kazasına dair kesin raporun elinize ulaşmasıyla başlayacaktır. Bu nedenle sizin olayınızda hukuki başvuru hakkınız zamanaşımına uğramamıştır. Dava açabilirsiniz.
hayırlı akşamlar mehmet bey benim size bi sorum olacak ben iş kazası gecirdim 16.07.2014 de ve şu an hala raporluyum sol baş parmagımdan darbe aldım ve hala ağrısını cekiyorum fizik tedavi gördüm ama iş yerinde aldığım haberlere göre raporumun bittiği günü beni işten cıkaracaklar ne yapmam gerek ve mağdurum
Sizi işten çıkarmaları konusunda herhangi bir şey yapamazsınız. Bu husus işvereninizin insiyatifindedir. İşten çıkarıldığınız takdirde işe iade davası açabilir hakkınızı bu şekilde arayabilirsiniz.