İş kazası, işçinin bedenen veya ruhen zarara uğramasına neden olan ve işverenin sorumluluğu altında gerçekleşen olaylardır. İş kazası geçiren bir işçi, sadece SGK’dan aldığı geçici ödeneklerle yetinmek zorunda değildir. İşverenin gözetim borcunu yerine getirmemesi nedeniyle uğranılan zararlar için Maddi ve Manevi Tazminat Davası açma hakkı bulunur. Bu rehberde, tazminat kalemlerini, hesaplama yöntemlerini ve 2026 yılı uygulamalarını detaylandırdık.
Maddi Tazminat Neleri Kapsar?
Maddi tazminat, kaza olmasaydı işçinin malvarlığı ne durumda olacak idiyse, o durumun yeniden sağlanmasını amaçlar. TBK m. 54 kapsamında talep edilebilecek kalemler şunlardır:
- Tedavi Giderleri: SGK’nın karşılamadığı tüm tıbbi masraflar, yol giderleri, protez bedelleri.
- Geçici İş Göremezlik Zararı: Raporlu olunan dönemde maaşın tam alınamaması nedeniyle oluşan fark.
- Sürekli İş Göremezlik Zararı (Efor Kaybı): En önemli kalemdir. İşçide kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa, ömrü boyunca harcayacağı ekstra eforun maddi karşılığıdır.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Eğer kaza ölümle sonuçlandıysa, ölenin yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba) talep ettiği tazminattır.
Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, işçinin çektiği acı, elem ve ızdırabın bir nebze olsun dindirilmesi amacıyla verilir.
- Ölçü Nedir? Manevi tazminatın kesin bir matematiği yoktur. Ancak hakim; kazanın oluş şekline, işçinin maluliyet oranına, tarafların ekonomik durumuna ve işverenin kusur oranına göre hakkaniyete uygun bir rakam belirler.
- Zenginleşme Aracı Olamaz: Yargıtay, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, ancak caydırıcı olması gerektiğini vurgular.
Tazminat Hesaplamasında Kritik Kriterler
Rakiplerinizin önüne geçmenizi sağlayacak teknik bölüm burasıdır:
- Kusur Oranı: Bilirkişi, kazada işverenin % kaç, işçinin % kaç kusurlu olduğunu belirler. İşçinin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.
- Maluliyet Oranı: Adli Tıp Kurumu veya hastaneden alınan rapordaki sakatlık yüzdesi (Örn: %15 maluliyet) hesaplamanın temelidir.
- Yaşam Tablosu (TRH 2010): Eskiden PMF tablosu kullanılırdı, artık Yargıtay TRH 2010 Yaşam Tablosu‘nu esas almaktadır. Bu tabloya göre işçinin muhtemel yaşam süresi (bakiye ömrü) hesaplanır.
- Ücret: Tazminat hesabı, işçinin kaza tarihindeki gerçek ücreti üzerinden yapılır. Bordroda asgari ücret gösterilse dahi, emsal ücret araştırması ile gerçek maaş tespit ettirilir.
Zamanaşımı Süresi
İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu süre kaza tarihinden itibaren başlar. Ancak, eğer maluliyet oranı (sakatlık) sonradan artmışsa veya değişmişse, zamanaşımı rapor tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayabilir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Sigortasız işçi tazminat alabilir mi?
Evet. İşçinin sigortasız olması işverenin suçudur. Mahkeme sürecinde önce sigortalılık tespiti yapılır, ardından tazminat hesaplanır. Hak kaybınız olmaz.
2. İşveren iflas ederse paramı kimden alırım?
Maddi ve manevi tazminat işverenden istenir. Ancak işverenin “İşveren Mali Mesuliyet Sigortası” varsa, tazminatın önemli bir kısmı sigorta şirketinden tahsil edilebilir. Ayrıca “Güvence Hesabı” bazı durumlarda devreye girebilir.
3. Dava ne kadar sürer?
İş kazası davaları teknik davalardır. Kusur raporu, maluliyet raporu ve aktüerya (hesap) raporu süreçleri nedeniyle ortalama 2 yıl ile 3 yıl arasında sürebilmektedir.
4. Önce hangi davayı açmalıyım?
Eğer SGK kazayı “iş kazası” olarak kabul etmediyse, önce “İş Kazasının Tespiti Davası“ açılmalı, bu dava kazanıldıktan sonra tazminat davası açılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Unutmayın; Yargıtay’a göre, makbuz niteliğindeki bu belgeler, eğer gerçek zararı karşılamıyorsa davada geçersiz sayılabilir. Ancak yine de süreç başında elinizi zayıflatmamak adına, avukatınıza danışmadan işverenin uzattığı hiçbir belgeyi imzalamamanızı, özellikle ‘tüm haklarımı aldım’ ibareli kağıtlara dikkat etmenizi öneririm. Gerçek tazminatınız, size teklif edilenin 10 katı olabilir.”
“İbraname İmzalarken Dikkat! Haklarınızdan Vazgeçmeyin”
“İş kazası sonrası işverenler veya sigorta şirketleri, işçiye cüzi bir miktar ödeme yaparak ‘hiçbir alacağım kalmamıştır’ yazılı ibranameler imzalatmak isteyebilirler.
Diğer önemli husus da şikayet hakkı ile tazminat hakkının karıştırılmasıdır. İşverenin veya yetkili ilgilinin iş kazası nedeniyle ceza yargılamasına tabi tutulması ayrı, maddi manevi tazminat talep edilen bu dava ayrıdır. Dolayısıyla ceza yargılamasında şikayetten vazgeçmek, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
İş kazası hususunda avukat desteğine ve hukuki bilgiye ulaşmak isteyen kişiler iletişim bölümünden bize ulaşabilir. Ofisimize ulaşmak için :
Merhabalar kolay gelsin ben 2006 da istanbulda iş kazası yapıp 7. kattan düştüm ve hemen davamı açtırdım.
Dava bu 2014 şubat ayında sonuçlandı ve temyiz e gönderildi ve bu hafta uyaptan baktıgım kadarı ile noksan ikmali cevabını aldım.sizce bu sürec daha sürermi ?
Birde şimdiye kadar olan süreç normalmidir yoksa avukatımın pasifliğimidir diyecegim.duruşmam bakırköy3. iş teydi.
Selam
16.02.2003 yılında iş kazası geçirdim.Sol işaret parmağım dibinden orta parmak son boğumdan kesildi.Herhangi bir ne ssk dan nede başka bir yerden dava açmadım.Dava süresi geçmişmidir.Aynı fabrikada çalışmaya devam etmekteyim.
Selam mehmet bey 09.09.2014
tarihinde iş kazası geçirdim 4 barnagim da hasar var kopma yok ama iki barnagim hareket lifleri koptu ameliyat oldum barnagim in biri hareket etme olanağı kısitlandi bana is yeri davacı olma dedi ve dava ci olmadım suan 20 günlük rapor verdiler ve 3 aya kadar uzar dediler suan verdikleri avans ve aylığına dolması na 11 gün kalmıştı 11 günümü kestiler bana az yardimci olurmusunuz şimdiden çok teşekkür ederim
Selam mehmet bey 09.09.2014
tarihinde iş kazası geçirdim 4 barnagim da hasar var kopma yok ama iki barnagim hareket lifleri koptu ameliyat oldum barnagim in biri hareket etme olanağı kısitlandi bana is yeri davacı olma dedi ve dava ci olmadım suan 20 günlük rapor verdiler ve 3 aya kadar uzar dediler suan verdikleri avans ve aylığına dolması na 11 gün kalmıştı 11 günümü kestiler bana az yardimci olurmusunuz şimdiden çok teşekkür ederim
Selam mehmet bey 09.09.2014
tarihinde iş kazası geçirdim 4 barnagim da hasar var kopma yok ama iki barnagim hareket lifleri koptu ameliyat oldum barnagim in biri hareket etme olanağı kısitlandi bana is yeri davacı olma dedi ve dava ci olmadım suan 20 günlük rapor verdiler ve 3 aya kadar uzar dediler suan verdikleri avans ve aylığına dolması na 11 gün kalmıştı 11 günümü kestiler bana az yardimci olurmusunuz şimdiden çok teşekkür ederim
Öncelikle bizleri bilgilendirdiginiz icin tesekkur ederim Avukat bey. Benm size sorum 23.07.2014 tarihinde cumartesi günü mesaideyken bir is kazasi gecirdim. Kaza calistigim fabrikada olmadi görevli kagidyla 2 ci fabrikanin yapildigi yerde gerceklesti tir uzerinde malzeme indirken vinc öperatorunun hatasi sonucu ben kaldir komutu vermeden malzemeyi kaldirmasi sonucu tir uzerinden asagiya dustum ve sag kulagimda yulsek derecede isitme kaybi olustu ve hala doktora gidip gelmekteyim. Isyeri hic bir sekilde ilgilenmiyor ve ayrica hazirlanan vizite kagidinda kusurlu olaral bemi göstermisler. Bu durumda ne yapmam gerek benim. Acaba
Slm hocam . 09.04.2014 tarihinde iş kazasi gecirdim kolum makinaya sıkıştı ve baş parmak işaret ve orta parmağımi kaybettim basta beni kandırdılar. Ve şimdi tazminata davasi açtim ve şu an calisacak durumda degilim işe gitmiyorum iş yerindenden haktalebinde buluna bilirmiyim. Acil cevaplar sanız cok sevinirim şimdiden tesekkurler.
merbaha avukat bey;
eşim 2008 temmuz ayında iş kazası geçirdi 105 gün evde raporlu kaldı.iş başı yaptıktan 15.’ci günde işten çıkartıldı acaba dava açılabilirmi teşekkürler iyi günler iyi çalışmalar.
Slm mehmet bey ben 08.04.2013 yılında is kazası geçirdim ve sağ elim paramparça oldu lift ve damarlar koptu 6 ameliyat geçirdim ve hala 3 ameliyatım var is yerine dava açmak istiyorum 3 tane avukata danıştim hepsi de kazanirsin dedi birde size sormak istiyorum birde beni kendi bölümüm dışında bir bölüme yollamis lardi dava açsam sonuç ne olur ve hastane masraflari geri çekme yetkisi varmı?
Merhaba. Babam 2014 nisan ayında inşaatta temizlik görevlisiyken görevi dışında bir iş yapması sonucunda bir gözünü kaybetti. Babamın çalıştığı süre boyunca sigortası yapılmamış fakat tam kazanın olduğu gün giriş yapılmış. Kazanın gerçekleştiği gün acile götürülmüş orada da hastane girişi yapılmamış iş kazası belirtilmemiş, başka bir hastaneye sevk edilmiş. Aynı gün ameliyata alındı, 1 ay sonra 2.ameliyat oldu hala düzelmedi ama 3.ameliyata girmesi gerekiyor. İnşaat sahiplerinden bize yardımcı olmalarını istedik ama onlar bize bir göz karşılığında 7 bin lira teklif ettiler. Babamın muayene süreci devam ediyordu hastanede yatmaktaydı. Bütün girişlerini iş kazası olarak değiştirip, iş göremez raporu aldım. Mahkemeye verdim sizce sonuç ne olur ? Şimdiden cevabınız için teşekkür ederim…