İş Kanunu’nun 13. maddesi kısmi süreli (part-time) iş sözleşmesi düzenlemiş olup ”işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmi süreli iş sözleşmesidir” denilmiş; İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 6. maddesinde ise “ İşyerinde tam süreli iş sözleşmesi ile yapılan emsal çalışmanın üçte ikisi oranına kadar yapılan çalışma kısmî süreli çalışmadır” denilerek 30 saat ve altı çalışmaların kısmi süreli çalışma olarak değerlendirileceği belirtilmiştir.

İş Kanunu’na göre haftalık 45 saatin altında, genellikle 30 saat ve daha az çalışan işçiler “Kısmi Süreli (Part-Time)” çalışan olarak adlandırılır. Yaygın bilinen yanlışın aksine, part-time çalışan işçiler de tıpkı tam zamanlı işçiler gibi kıdem tazminatına hak kazanırlar. Ancak bu hakkın kazanılması ve tazminatın hesaplanması, kendine has teknik detaylar içerir.

Part Time Çalışan Kıdem Tazminatına Nasıl Hak Kazanır?

Part-time çalışan bir işçinin kıdem tazminatı alabilmesi için, diğer işçilerde aranan şartların aynısı geçerlidir:

  1. İş sözleşmesinin kıdem tazminatını hak edecek şekilde (işveren tarafından haksız fesih, işçi tarafından haklı fesih, emeklilik, askerlik vb.) sona ermesi.
  2. Aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışmış olması.

1 Yıllık Süre Nasıl Hesaplanır? İşte en çok karıştırılan nokta burasıdır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre; part-time çalışan işçinin 1 yıllık kıdemi, fiilen çalıştığı günlerin toplanmasıyla değil, işe giriş ve çıkış tarihleri arasındaki takvim süresine göre hesaplanır.

Örnek: Haftada sadece 2 gün çalışan bir işçi, işe girdiği tarihten itibaren tam 1 yıl (365 gün) geçtiğinde kıdem tazminatına hak kazanır. “Sen haftada 2 gün geldin, senin 1 yılın dolması için 3 yıl çalışman lazım” denilemez. Süre, takvim üzerinden işler.

Part Time Çalışanların Kıdem Tazminatının Hesabında Çalışma Süresinin Tespiti

Part time çalışan işçilerin çalışma süreleri işe girdikleri ve işten ayrıldıkları tarihler baz alınarak hesaplanır. Örneğin 2002 yılında işe girmiş ve 2006 yılında işten çıkmış bir çalışanın kıdem tazminatı hesaplaması yapılırken çalıştığı günler değil tam çalışma süresi olan 4 yıllık süre baz alınır ve buna göre hesaplama yapılır. Yargıtay’ın yerleşik uygulaması bu şekilde olup part time çalışanların çalıştığı günlerin toplanarak kıdem tazminatı hesabı yapılması isabetsiz olacaktır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2000/8184 Esas numaralı kararında şu şekilde hüküm kurmuştur :

”Part-time çalışan bir işçinin ihbar ve kıdem tazminatları hesabına esas hizmet süresinin ve ücretinin belirlenmesinde mahkemece hataya düşülmüştür. Dairemizin yerleşik uygulamalarına göre bu tür çalışmalarda hizmet akdinin başlangıcı ile sona ermesi arasındaki çalışılan ve çalışılmayan günler ayrımı yapılmaksızın tüm süre nazara alınmalı ve alınan son aylık ücret otuza bölünerek günlük ücret bulunmalı ve bu ücret esas alınarak tüm süreye göre ihbar ve kıdem tazminatı hesaplanmalıdır. Bu esasa uyulmadığından yapılan hesaplama sonucu kıdem tazminatına hak kazanılandan daha az hesaplanmışsa da davacı tarafından temyiz yoluna başvurulmadığından davalı lehine usuli kazanılmış hak doğmuş bulunmakta ve bu nedenle aleyhe bozma yasağı gereği kıdem tazminatı ile ilgili olarak bozma yapılmamıştır.”

Part Time Çalışanların Kıdem Tazminatı Hesabında Ücretin Tespiti

Kısmi süreli iş sözleşmesi ile (part-time) çalışan işçilerin aldığı ücretin belirlenmesi kıdem tazminatının hesabı bakımından önemlidir. Part time çalışan işçinin son aldığı aylık ücret üzerinden hesaplama yapılması gerekmektedir. Yargıtay kararları yine bu hususta bize yön göstermektedir. Yukarıdaki kararda belirtildiği üzere ”alınan son aylık ücret otuza bölünerek günlük ücret bulunmalı ve bu ücret esas alınarak tüm süreye göre ihbar ve kıdem tazminatı hesaplanmalıdır.” Yine Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin vermiş olduğu 2004/9961 Esas sayılı kararda da şu şekilde hüküm kurulmuştur :

”Davacı iş yeri hekimi olup hizmet sözleşmesine göre haftada beş gün yaklaşık 2 saatten ayda toplam 41 saat çalışmaktadır. Bu şekilde çalışma kısmi süreli çalışmadır. Kısmi süreli çalışma hallerinde , kıdem tazminatı hesabında davacıya kısmi süreli çalışma karşılığı olarak ödenen aylık ücreti dikkate alınmalıdır. Buna karşın mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda; aylık ücreti, kısmi süreli çalışma esasına göre azaltılarak kıdem tazminatı hesabı yapılmıştır. Karar bu yönüyle hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”

Part Time Kıdem Tazminatı Hesaplaması (Formül)

Hesaplama yapılırken işçinin eline geçen “kısmi maaş” değil, o maaşın karşılık geldiği süre dikkate alınır.

  • Formül: (Son Brüt Ücret) x (Çalışılan Yıl Sayısı)
  • Burada “Son Brüt Ücret”, işçinin part-time çalışması karşılığında aldığı son 30 günlük brüt ücrettir. (Tam zamanlı emsal ücret değildir).

Yemek ve Yol Parası Eklenir mi? Evet. Kıdem tazminatı hesabına “Giydirilmiş Ücret” esas alınır. Part-time çalışana düzenli olarak ödenen yol, yemek, prim gibi ödemeler de tazminat hesabına dahil edilir.

Part-time çalışanlar için kıdem tazminatı hesaplama ve şartları

Sık Sorulan Sorular (SSS)

1. Haftada 3 gün çalışıyorum, yıllık izin hakkım var mı?

Evet, vardır. Yargıtay kararlarına göre part-time çalışan işçilerin yıllık izin hakkı, tam zamanlı çalışanlarla aynıdır. Yani 1 yılınız dolduğunda (çalışma günleri toplanmaz, takvim yılı esas alınır) 14 iş günü (çalıştığınız günlere denk gelen günlerde) izin hakkınız doğar.

2. Sigortam 30 gün yatmıyor, yine de tazminat alabilir miyim?

Evet. SGK priminizin eksik gün (örneğin ayda 15 gün) yatması kıdem tazminatına engel değildir. Önemli olan iş yerindeki fiili çalışma sürenizin (giriş-çıkış tarihleri arası) 1 yılı doldurmasıdır.

3. Part-time çalışırken tam zamanlıya geçtim, tazminatım nasıl hesaplanır?

Bu durumda dönemler ayrı ayrı değil, birleştirilerek hesaplanır. Tüm çalışma süreniz (part-time + full-time) üzerinden, işten çıkış tarihindeki son brüt ücretiniz (tam zamanlı ücretiniz) esas alınarak tazminat hesaplanır. Bu işçi lehine bir durumdur.

4. İhbar tazminatı alır mıyım?

Evet. İşveren sizi haklı bir neden olmadan işten çıkarırsa ve bildirim sürelerine uymazsa, part-time çalışan olarak ihbar tazminatı hakkınız da vardır.

Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu

“Kıdem Hesabında Yapılan Büyük Yanılgı”

“Part-time çalışan müvekkillerimin ve hatta bazı insan kaynakları uzmanlarının düştüğü en büyük hata; kıdem süresini hesaplarken çalışılan saatleri toplayıp 7.5 saate bölerek gün sayısını bulmaya çalışmalarıdır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları nettir: Kıdem süresi, iş sözleşmesinin başlangıcı ile bitişi arasındaki süredir. İşçi haftada 1 saat bile çalışsa, aradan 1 yıl geçtiğinde 1 yıllık kıdemi var sayılır. Ancak tazminat miktarı, o 1 saatlik ücret üzerinden hesaplanır. Yani süre tam zamanlı gibi işler, para ise çalışılan kadar ödenir. Bu ayrımı bilmek, hak kaybını önler.”

Ofisimiz iş hukuku avukatı ile iletişim kurabilirsiniz : İletişim

Benzer yazılar için : Kıdem Tazminatı, Part-Time çalışanların yıllık izin hakları.

İş Kanunu ve diğer yasalarımıza ulaşmak için : Mevzuat.