İş kazası, işçinin bedenen veya ruhen zarara uğramasına neden olan ve işverenin sorumluluğu altında gerçekleşen olaylardır. İş kazası geçiren bir işçi, sadece SGK’dan aldığı geçici ödeneklerle yetinmek zorunda değildir. İşverenin gözetim borcunu yerine getirmemesi nedeniyle uğranılan zararlar için Maddi ve Manevi Tazminat Davası açma hakkı bulunur. Bu rehberde, tazminat kalemlerini, hesaplama yöntemlerini ve 2026 yılı uygulamalarını detaylandırdık.
Maddi Tazminat Neleri Kapsar?
Maddi tazminat, kaza olmasaydı işçinin malvarlığı ne durumda olacak idiyse, o durumun yeniden sağlanmasını amaçlar. TBK m. 54 kapsamında talep edilebilecek kalemler şunlardır:
- Tedavi Giderleri: SGK’nın karşılamadığı tüm tıbbi masraflar, yol giderleri, protez bedelleri.
- Geçici İş Göremezlik Zararı: Raporlu olunan dönemde maaşın tam alınamaması nedeniyle oluşan fark.
- Sürekli İş Göremezlik Zararı (Efor Kaybı): En önemli kalemdir. İşçide kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa, ömrü boyunca harcayacağı ekstra eforun maddi karşılığıdır.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Eğer kaza ölümle sonuçlandıysa, ölenin yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba) talep ettiği tazminattır.
Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, işçinin çektiği acı, elem ve ızdırabın bir nebze olsun dindirilmesi amacıyla verilir.
- Ölçü Nedir? Manevi tazminatın kesin bir matematiği yoktur. Ancak hakim; kazanın oluş şekline, işçinin maluliyet oranına, tarafların ekonomik durumuna ve işverenin kusur oranına göre hakkaniyete uygun bir rakam belirler.
- Zenginleşme Aracı Olamaz: Yargıtay, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, ancak caydırıcı olması gerektiğini vurgular.
Tazminat Hesaplamasında Kritik Kriterler
Rakiplerinizin önüne geçmenizi sağlayacak teknik bölüm burasıdır:
- Kusur Oranı: Bilirkişi, kazada işverenin % kaç, işçinin % kaç kusurlu olduğunu belirler. İşçinin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.
- Maluliyet Oranı: Adli Tıp Kurumu veya hastaneden alınan rapordaki sakatlık yüzdesi (Örn: %15 maluliyet) hesaplamanın temelidir.
- Yaşam Tablosu (TRH 2010): Eskiden PMF tablosu kullanılırdı, artık Yargıtay TRH 2010 Yaşam Tablosu‘nu esas almaktadır. Bu tabloya göre işçinin muhtemel yaşam süresi (bakiye ömrü) hesaplanır.
- Ücret: Tazminat hesabı, işçinin kaza tarihindeki gerçek ücreti üzerinden yapılır. Bordroda asgari ücret gösterilse dahi, emsal ücret araştırması ile gerçek maaş tespit ettirilir.
Zamanaşımı Süresi
İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu süre kaza tarihinden itibaren başlar. Ancak, eğer maluliyet oranı (sakatlık) sonradan artmışsa veya değişmişse, zamanaşımı rapor tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayabilir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Sigortasız işçi tazminat alabilir mi?
Evet. İşçinin sigortasız olması işverenin suçudur. Mahkeme sürecinde önce sigortalılık tespiti yapılır, ardından tazminat hesaplanır. Hak kaybınız olmaz.
2. İşveren iflas ederse paramı kimden alırım?
Maddi ve manevi tazminat işverenden istenir. Ancak işverenin “İşveren Mali Mesuliyet Sigortası” varsa, tazminatın önemli bir kısmı sigorta şirketinden tahsil edilebilir. Ayrıca “Güvence Hesabı” bazı durumlarda devreye girebilir.
3. Dava ne kadar sürer?
İş kazası davaları teknik davalardır. Kusur raporu, maluliyet raporu ve aktüerya (hesap) raporu süreçleri nedeniyle ortalama 2 yıl ile 3 yıl arasında sürebilmektedir.
4. Önce hangi davayı açmalıyım?
Eğer SGK kazayı “iş kazası” olarak kabul etmediyse, önce “İş Kazasının Tespiti Davası“ açılmalı, bu dava kazanıldıktan sonra tazminat davası açılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Unutmayın; Yargıtay’a göre, makbuz niteliğindeki bu belgeler, eğer gerçek zararı karşılamıyorsa davada geçersiz sayılabilir. Ancak yine de süreç başında elinizi zayıflatmamak adına, avukatınıza danışmadan işverenin uzattığı hiçbir belgeyi imzalamamanızı, özellikle ‘tüm haklarımı aldım’ ibareli kağıtlara dikkat etmenizi öneririm. Gerçek tazminatınız, size teklif edilenin 10 katı olabilir.”
“İbraname İmzalarken Dikkat! Haklarınızdan Vazgeçmeyin”
“İş kazası sonrası işverenler veya sigorta şirketleri, işçiye cüzi bir miktar ödeme yaparak ‘hiçbir alacağım kalmamıştır’ yazılı ibranameler imzalatmak isteyebilirler.
Diğer önemli husus da şikayet hakkı ile tazminat hakkının karıştırılmasıdır. İşverenin veya yetkili ilgilinin iş kazası nedeniyle ceza yargılamasına tabi tutulması ayrı, maddi manevi tazminat talep edilen bu dava ayrıdır. Dolayısıyla ceza yargılamasında şikayetten vazgeçmek, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
İş kazası hususunda avukat desteğine ve hukuki bilgiye ulaşmak isteyen kişiler iletişim bölümünden bize ulaşabilir. Ofisimize ulaşmak için :
Merhaba,
İyi günler Mehmet bey ; Benim başıma 23 nisan 2012 tarihinde bir olay geldi. Çalıştığım yer lokanta dönerci idi. 0.5 pet şişenin içerisinde bulunan su sanarak içtiğim bir kimyasal madde den dolayı yemek borum yandı ve daraldı ve endoskobi kararı verdiler hastaneden ve endoskobi esnasında delinerek karnımın ortasından sırtımın ortasına kadar açarak ameliyat ettiler beni. Bütün organlarımı temizlediler tam 12 saat sürdü ameliyatım. Delinen yeri yama yapıp kapattılar ve bir süre hastanede yattım. Çıktından sonra ( 15 gün ) tekrar yama yaptıkları yer daraldı. Yemek yiyemiyordum takiii 1 nisan 2014 e kadar. 1 nisan 2014 de tekrar bi ameliyat oldum bu sefer karnımın ortasını yardılar ve sırtımın sağ bölümünü yardılar. Şimdi yeni yeni yemek yemeye başladım çok zayıfım zor yutuyorum ama yutuyorum. Velasıl kelam bu zamana kadar dava açma gibi bi eylimde bulunmadım çünkü sağlımla uğraşıyordum olay adli vaka olarak raporlara geçildi ve onlar beni işten çıkardılar. 2 buçuk yıldır çalışamıyorum ve borçlarım çoğaldı. Karşı tarafa tazminat davasında bulunabilirmiyim ? Bana yardımcı olurmusunuz ?
Selamlar ;
Bir iş yerinde işverenim ve mühendisim. 3 gün önce elemanlarımdan biri iş esnasında elektrik teli çekerken gergin haldeki elektrik telini kesiyor ve tel sıçrayıp gözüne giriyor. Daha kesin olmamakla beraber göz kaybı olacaktır. Bu durumda bizim iş güvenliği konusunda herşeyi tam olarak yaptık, elemanın SGK girişinde de bi sıkıntımız yoktur. İş kazasını SGK kurumuna sistem üzerinden bildirdik, ilgili kolluk kuvvetine de durum bildirildi ve elemanımıza elimizden gelen destekte bulunduk, durum için de çok üzüldük. Eleman ilgili kolluk kuvvetine şikayette bulunmadı, kendini kabahatli olduğunu belirtmiştir. Bu durumda bizlere aksedecek durum nedir, karşılaşacağımız sıkıntılar nelerdir ? Vereceğiniz cevap için tşk ederim.
Merhaba,
Şikayette bulunmaması halinde hakkınızda takipsizlik kararı verilecektir fakat bu tazminat davası açılmasına engel değil. Tazminat davasında da meydana gelen kazada kusurun kimde olduğu önemlidir. SGK müfettişleri tahkikat gerçekleştirecek ve kusur oranlarını belirleyecektir. Buna göre tazminat davası şekillenir.
öncelikle mehmet bey merhaba ben 22/04/2011 iş kazası yaptım kaza sonucu omurgam kırıldı 7 platin takıldı dava açtım davam hala devam ediyor bu süre zarfı içerisinde sgk hastaneden rapor aldırıdı %32 rapor verdiler ve 350 lira maaş bağladılar şuan davam devam ediyor adli tıp rapırum geldi itirazlar sonunda onlar itiraz etti karşı taraf adli tıp %32 onayladı şimdi bu geçen süre zarfı içinde ve sonrasında mahkeme bana kaç para verir ve bunu neye göre hesaplıyor benim net 1000 ve 1200 sigorta pirimim ödeniyordu bu arada kazayı yaptığımda 24 yaşındaydım şimdiden vereceğiniz cevap için çok teşekkür ediyorum
Merhaba,
Dosyanızı avukat aracılığıyla takip ettiğiniz için meslek etiği gereği yardımcı olamıyoruz.
merhaba kızımın babası eskı eşim iş yerınde elektrık carpması sonucu vefat ettı kızımın vasisi benım suan olay hala sorusturmada 10.04.2014 te elektrık carptı 23 gun komada kaldı 02.05.2014 te vefat etti ve iş kazası maasi baglatmak için basvuruda bulundum ve hala beklemedeyım tazmınat davası ıcın basvurmak ıstıyorum ne yapmam gerekıyo tskler
Merhaba, bir avukat aracılığıyla takip etmenizi tavsiye ediyorum.
Davanızı
Abi…eşim yaklaşık 4 ay önce iş kazası geçirdi.fabrika her şeyiyle ilgilendi..simdi iki haftadır ilgi azaldı yani yavaş yavaş yol veriyor…olayı sgk ya bildirmiş fakat polis yada jandarmaya haber vermemis..bende bu gun gittim jandarmaya…sikayette bulundum jandarma senin dosyanini savcıya göndereceğiz.. Ne yapmam lazim…
Merhaba,
Dosyanızı jandarmaya bildirdiyseniz savcılık da meydana gelen iş kazası için soruşturma başlatacaktır. Yapmanız gereken işlem maddi ve manevi tazminat için dava açma arzunuz var ise bir avukat tutmak olmalıdır.
MehMet bey iyi günler Ben 2012 yılında trafşk kazası Geçirdim mahkemem bugün sonuçlandın %41 rapor aldım ve 225 bin tel taminat çıktı ama hakim şöyle bi karar verdi kazanılan paranın yasal faizini kabul etmedi kaza tarihinden itibaren değilde mahkeme sonucundan itibaren uygulanmasına karar verdi acaba böyle bir davada yargıtayım emsal bir kararına vakıf oldunuzmu şimdidenn teşşekürler
Merhaba,
Davanızı açarken faiz işletilmesini talep etmemişsinizdir, yoksa mahkeme faiz talebinizi de kabul eder dava açılış tarihinden itibaren faiz işletirdi.
mehmet bey saygılarımla iyi çalışmalar dilerim benim size sormak istediğim bir durumum var ben 1995 yılında iş kazası geçirdim tedavilerim 2009 yılında sonuçlandı ve sgk,bağlı hastaneden yüzde 46 sürekli olarak iş göremezlik raporumu aldım şuan engelli olarak kaldım buna bağlı olarak 2010 yılında raporumdan dolayı erken emekli oldum ve ayrıldım acaba tazminat davası açma hakkım varmıdır,dava açma hakkı 10 yıl deniliyor ama tedavilerim 15 yıla yakın sürdü ve 2009 yılında anca sonuçlandı bu konuyla ilgili beni aydınlatırsanız çok memnun olurum çünki çok mağdur kaldım…
Merhaba,
Zamanaşımı, iş kazasına dair kesin raporun elinize ulaşmasıyla başlayacaktır. Bu nedenle sizin olayınızda hukuki başvuru hakkınız zamanaşımına uğramamıştır. Dava açabilirsiniz.
hayırlı akşamlar mehmet bey benim size bi sorum olacak ben iş kazası gecirdim 16.07.2014 de ve şu an hala raporluyum sol baş parmagımdan darbe aldım ve hala ağrısını cekiyorum fizik tedavi gördüm ama iş yerinde aldığım haberlere göre raporumun bittiği günü beni işten cıkaracaklar ne yapmam gerek ve mağdurum
Sizi işten çıkarmaları konusunda herhangi bir şey yapamazsınız. Bu husus işvereninizin insiyatifindedir. İşten çıkarıldığınız takdirde işe iade davası açabilir hakkınızı bu şekilde arayabilirsiniz.
Geçen sene inşaata çalişirken gözüme çivi parçası battı ve bu hafta rapor aldım sağ gözüm yüzde 44 görme engelini olduğu bildirildi aceba emekliolabilirmiyim 41yaşindayım
Merhaba,
Almış olduğunuz rapor Ankara’dan gelen iş göremezlik raporu mudur ?
Evet galiba ama daha elime geçmedi ankara tekrar incelemeye aldi
İlgili rapor elinize geçtiği anda tarafımıza ulaştırırsanız bir yorumda bulunuabiliriz. Şu aşamada bir şey söylemek hatalı olacaktır.
Teşekkürler bide 18 yaşinda büyük çocuklarım var okuyorlar sağlık sigortası yok bunlar yeşil kartlı olabilirler mi
12.07.2014 tarihinde iş çıkışı servis kaza yaptı 2 arkadaşımızı kaybettik ben de yaralı olarak kurtuldum kaburgam kırıldı belimde ezilmeler oldu leğen kemiğim çatladı ve bu kazadan dolayı psikolojim bozuldu 4ay işe gidemedim kalıcı bişey yok gibi bir de servisi kullanan kişi şoför değil işçiydi tazminat davası açabilir miyim?
İşverenin ağır kusuru ve ihmali söz konusudur. Tabii ki açabilirsiniz.
mrb Mehmet bey siz ankarada ki davaya bakabiliyor musunuz yada önerebileceğiniz iş davasına bakan bir avukat var m?
Merhaba,
Tarafımıza ulaşıp hukuki durumunuzu detaylandırınız. Biz veya yönlendireceğimiz bir avukat arkadaşımız size yardımcı olacaktır.