İş kazası, işçinin bedenen veya ruhen zarara uğramasına neden olan ve işverenin sorumluluğu altında gerçekleşen olaylardır. İş kazası geçiren bir işçi, sadece SGK’dan aldığı geçici ödeneklerle yetinmek zorunda değildir. İşverenin gözetim borcunu yerine getirmemesi nedeniyle uğranılan zararlar için Maddi ve Manevi Tazminat Davası açma hakkı bulunur. Bu rehberde, tazminat kalemlerini, hesaplama yöntemlerini ve 2026 yılı uygulamalarını detaylandırdık.
Maddi Tazminat Neleri Kapsar?
Maddi tazminat, kaza olmasaydı işçinin malvarlığı ne durumda olacak idiyse, o durumun yeniden sağlanmasını amaçlar. TBK m. 54 kapsamında talep edilebilecek kalemler şunlardır:
- Tedavi Giderleri: SGK’nın karşılamadığı tüm tıbbi masraflar, yol giderleri, protez bedelleri.
- Geçici İş Göremezlik Zararı: Raporlu olunan dönemde maaşın tam alınamaması nedeniyle oluşan fark.
- Sürekli İş Göremezlik Zararı (Efor Kaybı): En önemli kalemdir. İşçide kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa, ömrü boyunca harcayacağı ekstra eforun maddi karşılığıdır.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Eğer kaza ölümle sonuçlandıysa, ölenin yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba) talep ettiği tazminattır.
Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, işçinin çektiği acı, elem ve ızdırabın bir nebze olsun dindirilmesi amacıyla verilir.
- Ölçü Nedir? Manevi tazminatın kesin bir matematiği yoktur. Ancak hakim; kazanın oluş şekline, işçinin maluliyet oranına, tarafların ekonomik durumuna ve işverenin kusur oranına göre hakkaniyete uygun bir rakam belirler.
- Zenginleşme Aracı Olamaz: Yargıtay, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, ancak caydırıcı olması gerektiğini vurgular.
Tazminat Hesaplamasında Kritik Kriterler
Rakiplerinizin önüne geçmenizi sağlayacak teknik bölüm burasıdır:
- Kusur Oranı: Bilirkişi, kazada işverenin % kaç, işçinin % kaç kusurlu olduğunu belirler. İşçinin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.
- Maluliyet Oranı: Adli Tıp Kurumu veya hastaneden alınan rapordaki sakatlık yüzdesi (Örn: %15 maluliyet) hesaplamanın temelidir.
- Yaşam Tablosu (TRH 2010): Eskiden PMF tablosu kullanılırdı, artık Yargıtay TRH 2010 Yaşam Tablosu‘nu esas almaktadır. Bu tabloya göre işçinin muhtemel yaşam süresi (bakiye ömrü) hesaplanır.
- Ücret: Tazminat hesabı, işçinin kaza tarihindeki gerçek ücreti üzerinden yapılır. Bordroda asgari ücret gösterilse dahi, emsal ücret araştırması ile gerçek maaş tespit ettirilir.
Zamanaşımı Süresi
İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu süre kaza tarihinden itibaren başlar. Ancak, eğer maluliyet oranı (sakatlık) sonradan artmışsa veya değişmişse, zamanaşımı rapor tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayabilir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Sigortasız işçi tazminat alabilir mi?
Evet. İşçinin sigortasız olması işverenin suçudur. Mahkeme sürecinde önce sigortalılık tespiti yapılır, ardından tazminat hesaplanır. Hak kaybınız olmaz.
2. İşveren iflas ederse paramı kimden alırım?
Maddi ve manevi tazminat işverenden istenir. Ancak işverenin “İşveren Mali Mesuliyet Sigortası” varsa, tazminatın önemli bir kısmı sigorta şirketinden tahsil edilebilir. Ayrıca “Güvence Hesabı” bazı durumlarda devreye girebilir.
3. Dava ne kadar sürer?
İş kazası davaları teknik davalardır. Kusur raporu, maluliyet raporu ve aktüerya (hesap) raporu süreçleri nedeniyle ortalama 2 yıl ile 3 yıl arasında sürebilmektedir.
4. Önce hangi davayı açmalıyım?
Eğer SGK kazayı “iş kazası” olarak kabul etmediyse, önce “İş Kazasının Tespiti Davası“ açılmalı, bu dava kazanıldıktan sonra tazminat davası açılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Unutmayın; Yargıtay’a göre, makbuz niteliğindeki bu belgeler, eğer gerçek zararı karşılamıyorsa davada geçersiz sayılabilir. Ancak yine de süreç başında elinizi zayıflatmamak adına, avukatınıza danışmadan işverenin uzattığı hiçbir belgeyi imzalamamanızı, özellikle ‘tüm haklarımı aldım’ ibareli kağıtlara dikkat etmenizi öneririm. Gerçek tazminatınız, size teklif edilenin 10 katı olabilir.”
“İbraname İmzalarken Dikkat! Haklarınızdan Vazgeçmeyin”
“İş kazası sonrası işverenler veya sigorta şirketleri, işçiye cüzi bir miktar ödeme yaparak ‘hiçbir alacağım kalmamıştır’ yazılı ibranameler imzalatmak isteyebilirler.
Diğer önemli husus da şikayet hakkı ile tazminat hakkının karıştırılmasıdır. İşverenin veya yetkili ilgilinin iş kazası nedeniyle ceza yargılamasına tabi tutulması ayrı, maddi manevi tazminat talep edilen bu dava ayrıdır. Dolayısıyla ceza yargılamasında şikayetten vazgeçmek, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
İş kazası hususunda avukat desteğine ve hukuki bilgiye ulaşmak isteyen kişiler iletişim bölümünden bize ulaşabilir. Ofisimize ulaşmak için :
Merhaba vereceğiniz yanıt için tsk ederim. inşaat isimizde çalışan arkadaş mesai st baslamadan ayağını kırıyor. hastaneye gittiğimizde ayak tarak kemiği kırıldığı söylendi alci ya alındı. arkadaş normal rapor aldı. daha sonra 15 gün geçmişti. ben iskazasi raporu almaliyim sizi dava ederim diyor. böyle bir hakka sahipmifir bize normal rapor getirdi.
Merhaba,
İşçi, SGK’ya başvurarak meydana gelen kazanın iş kazası olduğunu beyan ederek iş kazası dosyası açtırabilir. Bu noktada SGK müfettişleri gerekli tahkikatı yaparak meydana gelen kazanın iş kazası olup olmadığını araştırır ve karar verir. Bu noktada karar mercii biz olmadığımız için herhangi bir yorum yapmamız mümkün olmayacaktır.
iyi aksamlar ve iyi uykuardilerim 06 10 2012 tarıhınde babam ıs yerınde calısıtrken demır kesme makınasına ıkı parmagını kaptırmıs bulunup ıkı parmagı kopmus durumuna gelmıştir gelişeb surecte babaı kandırmıs bulunup ve psyerı sahobı babamın arkadası olması dolayısıyla calısnalarında patronun kardeslerı oldugundan dolayı sait bulma gıbı bı durumumuzunda az olması dolayısıyla maddı olarakta kotubı durum ıcerisinde olan babam suanda o işten ayrılma surecınde ve ne yapması gerekıyor hukuksl olarak maddi manevi ne yapabılırız nasıl bı yol ızlememız manyıklı olur
Merhaba,
Babanızın iş kazası geçirdiğine dair SGK’ya başvuru yapmanız gerekmektedir. Şayet iş kazasına ilişkin SGK çalışma başlatırsa ileride dava açma durumunuz doğacaktır.
Merhabalar MEhmet bey, eşim iş yerinde sağ ikinci parmağının birinci boğumdan kopması ile iş kazası geçirdi.ankaradan gelen iş göremezlik derecesinde %0 sıfır yazıyo bu açaçak olacağımız tazminat davasını nasıl etkiler iyi veye kötü . Teşekkürler.
Merhaba,
Açacağınız davayı etkileyecektir tabii ki fakat manevi tazminat davası açabilirsiniz.
Merhaba…
Benim ağabeyim 2013 yılında mekanik tamircisi olarak çalıştığı firmada iş kazası geçirdi ve sağ kolunu kullanamaz hale geldi kolunun tedavisi halen sürüyor fakat kullanma ihtimali yok gibi biz çalıştığı firmayı mahkemeye vermedik firmada biz istihdam ve tedavi masraflarını karşılayacağını söyledi fakat bu süreç uzar ve firma verdiği sözde durmaz ise bizim dava açmak için herhangi süre sınırlamamız var mı.?
İş kazası nedeniyle açacağınız davalarda zamanaşımı 10 yıldır. Bilginize.
merhaba mehmet bey benim kardeşim iş kazası geçirdi üstünden 20 gün geçti kalçasında kırık var yürüyemiyor bizde dava açmayı düşünüyoz işveren kazanın olduğu gün sigorta girişini başlatmış fakat biz hastane masrafını cebimizden harcadık işveren bu konuda bizimle ilgilenmedi dava çarsak nasıl bir yol izlemeliyiz tabi önce savcının dava açması gerekiyormuş.
Merhaba,
Tazminat davası için Savcılığın harekete geçmesini beklemenize gerek yok. Siz maddi ve manevi tazminat davası açabilirsiniz.
merhaba ne 13 sene önce iş kazası geçirdim %95 engeli kaldımmadi manevi tazminat açmıştım %90 karşı taraf kusurlu davayı kazanım dosya yargıtaya giti kazanılmış dava yargıtayda bozma olurmu bide davayı açarken az miktarda açmıştık bilir kişi daha fazla verdi sgk yrısını kesti hakimde kazayı yapan kişi aylasi var bakar diye oda biraz kesti ve bana çok az miktar kaldı. BİDE 13 SENENİN FAİZİDE DAVAYI AÇTIĞIMDA AZ MİKTARDA AÇMIŞTIK VE FAİZ O HESAP ÜZRİNDE KAZA TARİHİNDE HESAPLANACAK YANİ BİLİR KİŞİNİN ÇIKARTIĞI MİKTAR ÜZERİNDE HESAPLANMİCAK BÖLE BİŞEY NASIL LÜTFEN CEVAPLARSANIZ TEŞEKKÜRLER…
Merhaba,
Davanızı avukatla takip ettiğiniz açık. Bu nedenle herhangi hukuki bilgi vermemekteyiz. Avukatınıza danışınız.
Merhabalar Mehmet bey iş güvenliği uzmanıyım. İnşaatta bir iş kazası oldu ve kazazede 2 ay yoğun bakımda yattıktan sonra vefat etti. İşçinin sigortası başka bir inşaattay dı olaydan bir gün sonra diğer mütahhit 10 günlük geriye dönük çıkış yaptı ve kazaya uğradığı inşaatta sigortası başlatıldı. Sigorta bunu tespit edecek ve rücu davası açacak. İşçinin eşi şikayetçi. İşçi 35 yaşlarında rücu davası, maddi ve manevi tazminat işverene ne kadarlık bir ceza getirir. İlk mahkemede dava açtırılıp işçinin eşiyle uzlaşmaya gidilse dava hakkı düşmüş olur mu? Bilgilendirirseniz memnun olurum.
Merhaba,
SGK’nın yapmış olduğu işlem ile kazaya uğrayan yakınının yapmış olduğu işlemler farklıdır. Birisi tazminat davası, diğeri ise idarenin bir işlemidir. Maktülün yakınları ile uzlaşmanız tabii ki avantaj sağlayacaktır fakat SGK’nın vereceği idari para cezasından kurtulmanız zor. İkisi farklı prosedürlerdir.
Merhaba,
Size ne desek fayda sağlamaz. İşverene bu kadar güvenirseniz böyle mağdur olursunuz. Maalesef yardımcı olamıyoruz.
İş güvenliği olduğum işyerinde bir işçi iş kazası geçirdi. 50 gün yoğun bakımda yattıktan sonra hastane enfeksiyonu yüzünden hayatını kaybetti. İşçinin nasıl kazalandığını gören yok. Yanındaki arkadaşı ile ayrılalı iki dakika olmuşken kaza gerçekleşiyor. Şahit yok, kazazedenin ifadesi yok. İşçinin ailesi şikayetçi oldu. Nasıl bir prosedür bekliyor bizi bilgi verebilir misiniz?
Merhaba,
İş kazasına ilişkin yazılarımızda nasıl bir prosedür izleneceği açık bir şekilde yazmaktadır. Detaylı bilgi arzu ediyosanız avukatınıza başvurabilir veya tarafımızla iletişime geçebilirsiniz.
avukat bey kasım 2013 de iş kazası geçirdim
ayagıma ve omurgama platin takıldı taburcu günü polise verdiğim ifadede iş yerinin bana beyan ettiği destek sözüne binayen iş kazasını olduğu gibi anlattım ve şikayetci ve davacı değilim ifadesi verdim..
tabi hiçbir destek göremedim..11 ay lık rapor süresi sonucu heyet raporu %11 engeli kanaat getirildi..maddi manevi dava açabilirmiyim ve miktarı hangi aralıkta olur dava ne kadar sürer.. ilginize teşekkür ederim
Merhaba,
Dava açabilirsiniz. Dava süreci 1-1,5 yıl civarı olacaktır. Bilginize.
mehabalar avukat bey ben 4 gun oncesi is kazasi gecirdim makinaya ayagimi kaptirdim simdi iki parmagimi kesecekler ve is yerinde gurultulu ortamda tek basima calisiyordum ve acilstop dugmeside calismiyordu simdi bu furumda hak kazanabilirmiyim
Merhaba,
İş kazası davası açabilirsiniz. SGK’nın yapacağı soruşturma ve kusur raporları sonrasında tazminata hak kazanabilirsiniz.