İş sözleşmesi feshedilirken bazı durumlarda işçinin savunmasının alınması gerekmektedir. Nitekim işveren tarafından geçerli nedene dayanarak yapılacak fesihlerde bu böyledir. İş Kanunu’nun 18. maddesine göre ;
‘ Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır ’
demektedir. Bu tanıma göre geçerli neden ; haklı neden kadar ağır olmamakla birlikte işin ve işyerinin işleyişini olumsuz yönde etkileyen ve taraflardan biri için iş ilişkisinin devamını zor kılan nedenlerdir. Buna ilişkin detaylı bilgi için bkz : Geçerli Neden
Haklı Nedene Dayanarak Yapılan Fesih
İş Kanunu’nun 25. maddesi haklı nedenleri düzenlemiş olup bu nedenlerin varlığı halinde iş sözleşmesinin haklı olarak feshedilebileceği düzenlenmiştir. Fakat bu nedenli fesihte işçinin savunmasının alınması zorunluluğu düzenlenmemiştir. İşbu nedenle İş Kanunu 25. maddeye dayanarak yapılan fesihlerde işçinin savunmasının alınması zorunluluğu yoktur.
Geçerli Nedene Dayanarak Yapılan Fesih
Geçerli nedenle fesih de kendi bünyesinde iki ana başlıkta incelenmektedir. İş kanunu 18. maddesinde de belirtildiği üzere ya işçinin yeterliliğinden veya davranışlardan kaynaklı bir sebep olmalı ; ya da işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan bir sebep olmalıdır. Peki hangi nedene dayalı olarak işçinin savunması alınmalıdır ?
İşçinin yeterliliğinden veya davranışlarından dolayı geçerli nedene dayalı olarak iş sözleşmesinin feshedilmesi isteniyorsa mutlaka işçinin savunması alınmalıdır. İşçinin savunması alınmadan bu sebebe dayalı olarak yapılan fesihler haksız fesih olacak ve işe iade davaları işçi lehine sonuçlanacaktır.
İş Kanunu’nun 19. maddesine göre ; ‘..Hakkındaki iddialara karşı savunmasını almadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez..’ denilmiştir. Madde metninde de görüldüğü üzere ancak ve ancak işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle fesih söz konusu olunca savunma şartı devreye girecektir. Buna göre savunmanın alınması gereken fesih ve şartları şu şekildedir :
- İş güvencesinden yararlanan bir işçi olmalı
- İşçinin sözleşmesi kişiliğinden kaynaklanan sebeplerle feshedilmeli
- Fesih bildirimi yapılmadan savunması alınmalı
Bu şartların varlığı halinde usulüne uygun bir fesihten söz edebiliriz. İşçinin savunmasının alınması konusunu detaylıca incelemek gerekirse :
İşçinin Kişiliğinden Kaynaklanan Nedenler ve İşçinin Savunması
İşçi ve işveren arasındaki iş ilişkisi, işçinin davranışları veya verimi nedeniyle sekteye uğramış ise ve bundan dolayı işverenden bu iş ilişkisinin devamı beklenemiyorsa bu geçerli nedene dayalı olarak iş ilişkisi feshedilebilecektir. Burada işçinin kişiliğinden kaynaklanan sebepler ya işçinin performansından (yeterliliğinden) ya da davranışlarından (kusurlarından) kaynaklanacaktır. Bu şartın yanı sıra işçinin bu yetersizliği iş ilişkisine de olumsuz etki etmelidir. Böyle bir fesih söz konusu ise işçinin mutlaka savunması alınmalıdır. Aksi halde yapılan fesih İş Kanunu’nun 19. maddesine aykırılık teşkil edecek ve haksız fesih sonucunu doğuracaktır.
İŞÇİNİN SAVUNMASININ ALINMASINDA USÜL
İş sözleşmesi, işçinin kişiliğine dayalı sebeplerle feshedildiği takdirde işçinin savunmasının alınması zorunluluğu açıktır. Bu zorunluluk yerine getirilirken dikkat edilmesi gereken bazı hususlar söz konusudur. Nitekim işçinin savunmasının ne zaman alınması gerektiği, ne şekilde alınması gerektiği feshin geçerli mi geçersiz mi olduğu konusunda önem taşımaktadır.
İşverenin Bildirimi:
İşveren, iş sözleşmesini işçinin kişiliğinden kaynaklanan sebepler dolayısıyla feshedeceğini yazılı olarak bildirmelidir. Bu bildirimde işçinin savunması için yeterli süre vermeli, bu süre içerisinde savunmasını yazılı olarak yapması gerektiğini, savunmasını bu süre içerisinde yapmadığı takdirde savunma hakkında vazgeçeceğini ihtar ederek belirtmelidir.
İşçinin Savunması Yazılı Olarak Alınmalıdır:
İş Kanunu’nun 19. maddesinde işverenin fesih bildirimini yazılı olarak yapmakla yükümlü olduğu açıktır. Fakat madde devamında savunma zorunluluğundan bahsedilirken herhangi bir yazılılık şartından söz edilmemiştir. İş Kanunu’nun 109. maddesine göre ise işçiye yapılan her bildirimin yazılı olarak yapılması zorunluluğu söz konusudur. Bu maddeden kıyasla işçinin savunmasının yazılı ve imzalı olarak alınması gerektiği kanaatindeyiz.
Nitekim işçinin savunması sözlü olarak da alınabilir fakat bu husus, şayet ilişki dava aşamasına taşınırsa, ispat bakımından sorun doğuracaktır. İşbu nedenle işçinin savunmasının yazılı olarak alınması hem işveren hem de işçi açısından ispat sorununu ortadan kaldıracaktır Önemli olan bir diğer husus da savunmanın alınması esnasında işçinin imzasının da alınmasıdır. Nitekim imza, savunmanın kime ait olduğunu tespit bakımından ileride doğacak ihtilafları engelleyecek niteliktedir.
İşçiye Savunma İçin Uygun Bir Süre Verilmelidir:
İşçinin savunmasının alınması durumunda, işçiye savunma için uygun bir süre verilmelidir. Her ne kadar buna ilişkin İş Kanunu ve çerçeve kanunlarda bir hüküm bulunmasa da hakkaniyet kuralları doğrultusunda bu şekilde davranmak gerekmektedir. İşçiye makul bir süre verilmediği takdirde işçinin savunma hakkı zedelenmiş olacak, bu nedenle yapılan fesih geçersiz bir fesih olarak nitelendirilecektir.
Tüm bunların yanı sıra geçerli bir fesihten söz edebilmek için ; işverenin işçisinden savunma talep ettiği zaman dilimi de önem taşımaktadır. Şayet işveren fesih bildiriminde bulunmuş olup kanunda belirtilen ihbar süreleri içerisinde savunma alma işlemine girişmiş ise bu savunma geçersiz kabul edilecek ve sözleşmenin bu şekilde feshi geçersiz sayılacaktır.
Sonuç olarak ; iş sözleşmesi işçinin verimine veya davranışına bağlı sebeplerle feshediliyorsa muhakkak işçinin savunması alınmalıdır. İşçinin savunmasının alınmadan geçerli nedene dayalı olarak yapılan fesih ; geçersiz fesih kabul edilecek ve işe iade davası işçi lehine sonuçlanacaktır. Bunun yanı sıra savunma alınırken ispat bakımından savunma yazılı olarak alınmalı, işçiye imzalatılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba özel bir kolejde öğretmenim . Okulum benden öğrencilerimi sınavlardaki başarısızlıklarından dolayı sitem edip suçlamışım diyerek savunma istedi . Bu konuda savunma istenebilir mi ? Ne yapmalıyım?
Merhaba,
İşveren dilediği konuda savunmanızı alabilir. Bu durum sizin kusurlu olduğunuzu göstermez. Savunma sonrasında iş sözleşmesini de feshedebilir, bu eylem de feshin haklı olduğunu göstermez. Yasal yollara başvurabilirsiniz öyle bir durumda.
Emre bey merhaba,
Ben 8 yıldır bir firmada çalışıyorum, son bir ayda önce bana ekibimin mobbing yaptığıma dair şikayetleri olduğunu belirterek savunma istediler. Yaklaşık 12 sayfalık bir savunma yazarak mail ve şahitler ile örnekler vererek gönderdim. Bundan iki hafta sonra bir mobil aplikasyon vasıtasıyla şirket aracım ile para karşılığı yolcu taşımakla suçlayıp yine savunma istedi. Böyle bir şeyin olmadığını belirtip savunmamı gönderdim. Bu sefer 2 gün sonra belirtilen aplikasyonda profilim olduğunu gösteren ve bazı yolculuk ilanlarının olduğu ekran resimleri ve o tarihlerde orada olduğuma dair şirket kayıtlarını göstererek yine savunma istediler. Ben de 3600 den sgk belgemi isteyip şirkete ihtar çektim. Ve son savunmayı göndermedim. Şimdi benim kıdem tazminatımı vermeyeceklerini onların beni işten çıkartacaklarken benim kötü niyet kullanıp önce davrandığımı belirttiler. Kıdem tazminatımı vermeme gibi bir durumları olabilir mi? Ben bir avukat ile görüştüm mahkemeye bile gitsek alırız diyor. Bana yönelttikleri suçlamalarda yolcu aldığımı ve para aldığımı ispat etmeleri gerekirmiş. Böyle bir şey olması mümkün değil. Yorumlarınızı rica ederim.
Merhaba,
İş Mahkemelerinde dava açabilirsiniz. Hakkınızda bir soruşturma söz konusu olduğu için mahkeme değerlendirme yapacaktır.
İşyerinde bir tartışma oldu, savunmalar verildi.ben savunmamda ne olduysa onu yazdım. Diğer kişiler ise hepsi bir olup bir sürü iftira yazmışlar savunma kağıdına.sonuçta beni işten çıkardılar. Nasıl ispatlarım suçsuzluğumu.tanık olmak istemiyolar işimizden oluruz diye
Merhaba,
Bu tip durumlarda elinizde delil yok ise mahkemede iddianızı ispatlamanız pek mümkün değildir. Yine de verdiğiniz savunma ile işten çıkış gerekçenizin yazdığı fesih bildirimini mail adresimize iletirseniz yardımcı olacağız. Mail adresimiz : info@emreulusoy.av.tr
Merhaba avk. Bey bir iş yerinde 13 yıldır çalışmaktayım gece vardiyasında çatlak bir kalıbın çalışırken bende kırılması sebebi ile maddi zarar oluştuğu gerekçesiyle savunma istiyorlar bende vermek istemiyorum çünkü bilerek isteyerek oluşan bir zarar değil ayrıca çatlak bir kalıp Dı savunma yazmadığım taktirde zararım olur mu ısrar ediyor iş yeri
Merhaba,
Bu tip durumlarda savunma vermeniz ileride açılacak davalar için lehinize olacaktır. Savunma vermediğiniz takdirde iddiaları reddetmiş sayılacaksınız.
Merhaba ben özel sektörde şoför olarak çalışıyorum geçen iş yerinden 4 arkadaşla bir toplantıya götürdüm benim işim çıktı bende arkadaşlara 10 dk erken çıkmasını rica ettim onlarda erken çıktılar daha sonra bu arkadaşların biri beni şikayet etti bizi erken çağırdı diye benim hakkımda savunma istendi bende verdim savunmamı kısacası bu savunma ne demektir ilk defa başıma geldi
Merhaba,
İşveren işinizi belirtilen usüle göre yapmadığınızda size uyarı verebilir, olay nedeniyle savunmanızı alabilir. Fakat yalnızca bu sebebe dayanarak iş sözleşmeniz feshedilemez. Feshedilirse haksız fesih olur.
Mrb
Savunmada işini eksik yaptığını beyan edilirse fakat bu savunma cevabında çürütülürse belge ve kayıtlarla o savunmanın haksız alınıdğı ve bunu geri çekmeleri için neyapabilirim resmi olarak?
Merhaba,
Yönetilen suçlama ve savunma ile alakalı imha işlemi yapamazsınız. Sicilinize de işlemez.
Merhabalar;
Ben kurumsal bir mağaza sektöründe çalışıyorum 2 gün önce ekip arkadaşımla tartışma yaşadık diğer arkadaşlar araya girerek bizi ayırdı ama hiçbir şekilde vurma gibi bir temas olmadı kamera görüntüleriyle birlikte İK Ya iletti yetkili bugün tutanak tutulup savunma istendi 1 yılımı doldurdum işten tazminatsız fesih edebilirmi ?
Merhaba,
Bu tip iki çalışanın kavgasında işverenin sağlıklı bir şekilde disiplin soruşturması yürütmesi gerekmektedir. Bu noktada verilen her karar her olaya göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Görüntüleri ve olaya karışan çalışanların savunmalarını okumadan bir yorum yapmak sağlıklı olmaz.
Merhba i yerinde firmanin bıraktığı fatura açılmış görevim gereği odalari dolaşıyorum güvenlik olduğum için devriye var tarafım o gün görevde olduğu için benden savunma istenmekte iş akdimi suçlama yaptıkları için fes edebilirmiyim
Merhaba,
İşveren burada bir soruşturma yapmaktadır ve bu da işverenin yetkileri arasındadır. Bu nedenle iş sözleşmenizin sizin tarafından feshedilmesi mümkün değildir.
Mrb Avukat bey! Çalıştığım iş yerinde maddi hasarlı Bi kaza gerçekleşti. Bayağı yüklü bir tutar! Sorumlu birim etüt şefliğidir. Bende etüt şefliğine bağlı çalışan bir personelim. Sahada 6 kişilik bir ekibiz. İhmalden kaynaklı bir kaza idi. Fakat olayın gerçekleştiği günden 3 gün öncesi izne ayrılmıştım ve memleketimde ailemle birlikteydim. Konunun benimle bir ilgisi olmamasına rağmen çıkışım telefonla bildirildi ve savunmam istendi. Duyduğum kadarıyla tazminat ödemeyecekleri gibi birde içerde yaklaşık 50 günlük maaş alacağımıda ödemeyecekleri duyumunu alıyorum. Bunu yapabilirler i?
Merhaba,
Yapabilirler çünkü bu topraklarda birçok şey keyfi. Yapmanız gereken işlem avukat tutarak işyerine işe iade ve işçilik alacaklarınız için dava açmak olmalıdır.
Merhaba avukat bey hayirli isler size bir sorum olucak Mesayi saat disinda sakalasma yada sözlü tartışma işyerinden savunma alabilir mi acaba ve bu olay is yerinde mesayi bitimi sireni caldiktan sonra olan bi durum bana bu konuda yardimci olursaniz sevinirim kolay gelsin.
Merhaba,
Mesai saatleri dışında fakat iş yeri içerisinde ise alınabilir.
Merhaba Avukat Bey
10 yıldır aynı firmada çalışıyorum işe başladığımda mağazaya gelen temizlikçi bir bayan vardı ve mağazanın anahtarı kendisindeydi hala temizlik için kendisi geliyor 9 ay önce müdür yardımcısı oldum şimdi bölge müdürümüz anahtar neden görevlide diye savunma istiyor. Temizlik görevlisine anahtarı biz teslim etmemiştik daha önce ki yetkilerle o şekilde başlanmış biz şirket tarafında verildi diye biliyorduk öyle değilmiş ne yapmamız lazım iş feshine neden olur mu tazminatsız çıkarabilirler mi ?
Merhaba,
Bu gerekçe ile tazminatsız iş sözleşmenizin feshi pek mümkün değildir. Yine de mağazada açık çıkması ve işyerinin zarara uğraması durumları var ise tabi ki fesih yolu açılır.
Mrb ben çelik hasır fabrıkasında operatörüm 1.5 yıldır bu fabrikada çalişiyorum. İlk iş görüşmemde servıs işini sordum var dedı. Böburlenerek servıs,yeme,içme hepsi bize ait dedi. Yaklaşık 1 yıl servıs gelmedi kalktığı durak 3.5 klm uzagımda kalkıyordu. Neyse o 1 yıl içinde sürekli yürüdüm otostop çektım. Taki bu hastalık çıkana kadar. Virüs olduğu için kimse beni arabasına almıyodu. Bunu bıldırdım işyerıne servısı biraz daha yakına gönderdiler. Öyle 4.ila 5 ay beni alıyordu servis sonra tekrar iptal etıler bende işe gıdemıyom 2 gundur evdeyım niye gelmedın işe dıyorlar ney le gelim diyorum kapatıyor teli bugun ise hakımda tutanak tutmuşlar. Dıye duydum.zaten önceden ne zaman servısı sorsam halederız. Sabret gibi cümleler kuruyorlardı şimdi ben işimi bıraksam tazmınat alırmıyım alırsamda ne kadar alıcam bıde benden savunma isteyebılırler ne yazayım daha böyle üsluplu bı dille.
Yardımcı olursanız sevınırım saygılar
Merhaba,
İş yerine gidemediğiniz hallerde devamsızlık nedeniyle iş sözleşmenizi feshetme imkanı yakalayacaktır işveren. Size ihtar çekilerek neden işe gelmediğiniz sorulmalıdır. Bu sorulmadan iş sözleşmeniz feshedilirse yine usüle aykırı davranılmış olacaktır.
Mehmet bey merhaba,
8 yıldır çalıştığım iş yerinde son 3 yıldır şehir dışı ve yurt dışı işleri aşırı derecede arttı ve iş yerinde sürekli dış serviste görevlendiriliyorum.Ve şirketim kendi branşım dışındaki işlerini dahi yapmam isteniyor.Bu yıla kadar sözlü uyarılarımı yaptım ama hep (düzelticez,bu seferlik idare et)gibi dönüşler aldım.Hatta bu yılın ilk üç ayında evimden ayrı yaklaşık 60 gün geçirdim (7 ila 15 gün arasında 1 veya 2 gün gelebiliyordum).Şuanda ikinci çocuğum dünya’ya geldiğinden dolayı firmama artık daha fazla yurt dışı ve şehir dışı işlerini yapamıyacağımı belirttim.Daha sonra benden yazılı savunmamı istediler ve bende aile durumumdan dolayı artık yurtdışı ve şehirdışı işleri yapamıyacağımı açıklayıcı bir şekilde yazılı ilettim.Şuanda da bana sözlü olarak söylenen hiçbir sözü kabul etmiyorlar söylemedik diyiyorlar.Açıklama yapmama rağmende hala şehirdışı ve yurtdışı işlerine benim ismim veriliyor ve şirketin davranışları tarafıma ruhsal sorun ve moping etkisi yaratıyor.Eğer şehir dışı işi için tekrar görevlendirme yaparlarsa gine kabul etmiyeceğim ve ikinci kez savunma istenicek.Bu durum haklarımı alamadan işten çıkarılmama sebep yaratabilir mi.Teşekkürler.
Merhaba,
İş Sözleşmenize bakıp değerlendirme yapmak gerekmektedir. Bu şekilde durumunuza yardımcı olabilmemiz mümkün değildir. Dilerseniz sözleşmenizi iletin mail adresimize.