İş sözleşmesi feshedilirken bazı durumlarda işçinin savunmasının alınması gerekmektedir. Nitekim işveren tarafından geçerli nedene dayanarak yapılacak fesihlerde işçinin savunması alınmalıdır.
İş Kanunu’nun 18. maddesine göre ; ‘Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır ’ demektedir.
Bu tanıma göre geçerli neden ; haklı neden (İş Kanunu 25. maddede sayılan haller) kadar ağır olmamakla birlikte işin ve işyerinin işleyişini olumsuz yönde etkileyen ve taraflardan biri için iş ilişkisinin devamını zor kılan nedenlerdir.
Haklı Nedene Dayanarak Yapılan Fesihlerde Savunma
İş Kanunu’nun 25. maddesi haklı nedenleri düzenlemiş olup bu nedenlerin varlığı halinde iş sözleşmesinin haklı olarak feshedilebileceği düzenlenmiştir. Fakat haklı nedene dayanarak yapılacak fesihlerde işçinin savunmasının alınması zorunluluğu düzenlenmemiştir. Bu nedenle İş Kanunu’nun 25. maddesine dayanarak haklı nedenle yapılan fesihlerde işçinin savunmasının alınması zorunluluğu yoktur.
Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2010/38536, K. 2013/1601, T. 16.01.2013: “Ayrıca, mahkeme tarafından işçinin savunması alınmadan feshin yapılması feshin haksız olduğu yönünde ayrı bir gerekçe olarak değerlendirilmiş ise de 4857 sayılı İş Kanunu’ nun 25/II. maddesi uyarınca yapılan haklı nedenle fesihlerde işçinin savunmasının alınmasının zorunlu olmadığı hususunun gözetilmemesi doğru görülmemiştir.”
Yargıtay, İçtihatları Birleştirme BGK, E. 2017/9, K. 2018/10, T. 19.10.2018: “4857 sayılı İş Kanunu’nun 25’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince almış olduğu sağlık raporları nedeniyle derhal fesihlerde, işçiden savunma alınmasının gerekmediğine 19.10.2018 günlü ilk oturumda esas hakkında üçte ikiyi aşan oy çokluğu ile karar verilmiştir.”
Geçerli Nedene Dayanarak Yapılan Fesihlerde Savunma
Geçerli nedenle fesih de kendi bünyesinde iki ana başlıkta incelenmektedir. İş kanunu 18. maddesinde de belirtildiği üzere ya işçinin yeterliliğinden veya davranışlardan kaynaklı bir sebep olmalı ; ya da işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan bir sebep olmalıdır. Peki hangi nedene dayalı olarak işçinin savunması alınmalıdır ?
İşçinin yeterliliğinden veya davranışlarından dolayı geçerli nedene dayalı olarak iş sözleşmesinin feshedilmesi isteniyorsa mutlaka işçinin savunması alınmalıdır. İşçinin savunması alınmadan bu sebebe dayalı olarak yapılan fesihler haksız fesih olacak ve işe iade davaları işçi lehine sonuçlanacaktır.
İş Kanunu’nun 19. maddesine göre ; ‘..Hakkındaki iddialara karşı savunmasını almadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez..’ denilmiştir. Madde metninde de görüldüğü üzere ancak ve ancak işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle fesih söz konusu olunca savunma şartı devreye girecektir. Buna göre savunmanın alınması gereken fesih ve şartları şu şekildedir :
- İş güvencesinden yararlanan bir işçi olmalı
- İşçinin sözleşmesi kişiliğinden kaynaklanan sebeplerle feshedilmeli
- Fesih bildirimi yapılmadan savunması alınmalı
Bu şartların varlığı halinde usulüne uygun bir fesihten söz edebiliriz. İşçinin savunmasının alınması konusunu detaylıca incelemek gerekirse :
İşçinin Kişiliğinden Kaynaklanan Nedenler ve İşçinin Savunması
İşçi ve işveren arasındaki iş ilişkisi, işçinin davranışları veya verimi nedeniyle sekteye uğramış ise ve bundan dolayı işverenden bu iş ilişkisinin devamı beklenemiyorsa bu geçerli nedene dayalı olarak iş ilişkisi feshedilebilecektir. Burada işçinin kişiliğinden kaynaklanan sebepler ya işçinin performansından (yeterliliğinden) ya da davranışlarından (kusurlarından) kaynaklanacaktır. Bu şartın yanı sıra işçinin bu yetersizliği iş ilişkisine de olumsuz etki etmelidir. Böyle bir fesih söz konusu ise işçinin mutlaka savunması alınmalıdır. Aksi halde yapılan fesih İş Kanunu’nun 19. maddesine aykırılık teşkil edecek ve haksız fesih sonucunu doğuracaktır.
Yargıtay, 9. Hukuk Dairesi, E. 2016/8113, K. 2017/4488, T. 21.03.2017: “Yukarıda ayrıntılı bir biçimde açıklandığı üzere; işçinin davranışlarından dolayı iş akdinin geçerli nedene dayalı olarak feshedilebilmesi için fesih öncesinde savunmasının alınması gereklidir. İşçinin savunmasının alınmaması başlı başına feshin geçersizliği sonucunu doğuracaktır. Somut olayda fesih öncesinde davacının savunmasının alınmadığı anlaşıldığından, davanın kabulü yerine yazılı şekilde reddi hatalıdır.”
İşçinin Savunmasının Alınmasında Usul
İş sözleşmesi, işçinin kişiliğine dayalı sebeplerle feshedildiği takdirde işçinin savunmasının alınması zorunluluğu açıktır. Bu zorunluluk yerine getirilirken dikkat edilmesi gereken bazı hususlar söz konusudur. Nitekim işçinin savunmasının ne zaman alınması gerektiği, ne şekilde alınması gerektiği feshin geçerli mi geçersiz mi olduğu konusunda önem taşımaktadır.
İşveren Savunma Talep Etmelidir
İşveren, hangi hususta ve hangi gerekçe ile savunma talep ettiğini ; olayları ve detaylarını da bildirerek işçiye bildirmelidir. Bu bildirimde işçinin savunması için yeterli süre vermeli, bu süre içerisinde savunmasını yazılı olarak yapması gerektiğini, savunmasını bu süre içerisinde yapmadığı takdirde savunma hakkında vazgeçeceğini ihtar ederek belirtmelidir.
İşe iade yargılamasında ispat yükü işverende olduğundan ötürü işveren tüm süreci yazılı olarak yürütmelidir. Savunma talep yazısı da bu nedenle yazılı olmalı ve işçinin tebliğ aldığına dair şerh işçi tarafından evraka not düşülmelidir.
İşçiye Savunma İçin Uygun Bir Süre Verilmelidir:
İşçinin savunmasının alınması durumunda, işçiye savunma için uygun bir süre verilmelidir. Her ne kadar buna ilişkin İş Kanunu ve çerçeve kanunlarda bir hüküm bulunmasa da hakkaniyet kuralları doğrultusunda bu şekilde davranmak gerekmektedir. İşçiye makul bir süre verilmediği takdirde işçinin savunma hakkı zedelenmiş olacak, bu nedenle yapılan fesih geçersiz bir fesih olarak nitelendirilecektir.
Tüm bunların yanı sıra geçerli bir fesihten söz edebilmek için ; işverenin işçisinden savunma talep ettiği zaman dilimi de önem taşımaktadır. Şayet işveren fesih bildiriminde bulunmuş olup kanunda belirtilen ihbar süreleri içerisinde savunma alma işlemine girişmiş ise bu savunma geçersiz kabul edilecek ve sözleşmenin bu şekilde feshi geçersiz sayılacaktır.
İşçinin Yazılı Savunması Alınmalıdır
İş Kanunu’nun 19. maddesinde işverenin fesih bildirimini yazılı olarak yapmakla yükümlü olduğu açıktır. Fakat madde devamında savunma zorunluluğundan bahsedilirken herhangi bir yazılılık şartından söz edilmemiştir. İş Kanunu’nun 109. maddesine göre ise işçiye yapılan her bildirimin yazılı olarak yapılması zorunluluğu söz konusudur. Bu maddeden kıyasla işçinin savunmasının yazılı ve imzalı olarak alınması gerektiği kanaatindeyiz.
Nitekim işçinin savunması sözlü olarak da alınabilir fakat bu husus, şayet ilişki dava aşamasına taşınırsa, ispat bakımından sorun doğuracaktır. İşbu nedenle işçinin savunmasının yazılı olarak alınması hem işveren hem de işçi açısından ispat sorununu ortadan kaldıracaktır.
İşçi Savunma Yazısı Vermek Zorunda Mıdır?
İşveren, savunma talep yazısını işçiye tebliğ ettikten sonra uygun bir süre vermeli ve işçinin savunmasını ibraz etmesini beklemelidir. Ancak işçi savunmasını ibraz etmek zorunda değildir. Savunmasını belirtilen sürede vermeyen işçi, hakkındaki tüm iddiaları reddetmiş kabul edilecektir.
Hukukumuz sessiz kalma eylemini ret olarak kabul etmektedir fakat tavsiyemiz; ileride haklılığınızın ispatı bakımından gereken savunmanın yazılı olarak sunulmasıdır.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
İş sözleşmesi işçinin verimine veya davranışına bağlı sebeplerle feshediliyorsa muhakkak işçinin savunması alınmalıdır. Savunma alınırken usullere uyulmalı, disiplin soruşturması yapılmalıdır. İşçinin savunmasının alınmadan geçerli nedene dayalı olarak yapılan fesih ; geçersiz fesih kabul edilecek ve işe iade davası işçi lehine sonuçlanacaktır. Bunun yanı sıra savunma alınırken ispat bakımından savunma yazılı olarak alınmalı, işçiye imzalatılmalıdır. Gerek işveren gerek işçi bakımından savunma süreci ile ilgili hukuk büromuz ile iletişim kurabilirsiniz : İletişim
İlgili Linkler
İş sözleşmesinin feshinde haklı neden geçerli neden ayrımına ilişkin yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba ben 2012 yılından beri bir iş yerinde çalışıyordum benim sigorta girişim 2017 yılında oldu 2018n sonuna doğru işten ayrıldım sonra hizmet tespiti davası açıldı benim 2 tane şahidim var karşı tarafın da 6 tane yalancı şahidi var benim aleyime tanımadıklarını dair ifade verdiler benim şahitlerim ise biri arkadaşım diğeri de esnaf orada babamın arkadaşı babam esnaf olan kişiyi ziyaret edip benim orada olduğumu söyledi. Böyle mahkemeye ifade verdi. Çok verimli geçmedi yani avukatım da bu gidişle kaybedeceğimizi söylüyor. Benim belgelerim var kredi kartı ekstrem müşterilere benim mailimden firma adına gönderdiğim işler var kargo ne almışlar onlar iş yerine gelmiş onların faturaları var onların hepsini delil olarak verdim ben bu durumda kazanamaz miyim
Merhaba,
Tanıklar lehinize beyan vermemiş de olsa yazılı evraklarınız varsa o güne dair çalışmış olduğunuzu kanıtlamış olursunuz.
Merhaba Mehmet Emre Bey; ben 4 yıllık çağrı merkezi çalışanıyım ve her ayımı 1’likle kapatırım. Buna ilişkin ödül törenleri bile yapıldı. Birinciliklerim defalarca kutlandı. Benim segmentimle alakası olmayan bir takım lideri kız kardeşimin neden işe gelmediğini bana sordu ve hakaret etti. Olay sıcağı sıcagınayken de benden savunma istediler, bende savunmadan imtina ettiğim için iş akdi feshim yapıldı. Acaba başarılarımın davamı kazanmamda bir faydası olacak mı? Belgeler halinde sayın hakime sunarsak. Ayrıca Emre Bey; 3 şahidim var ve biri hala çalışan olduğu İçin davaya 3 gün kala işverenimiz tarafından tehdit edildiğini bana mesajla bildirdi. Konu ile ilgili sizce ne olur? Desteğinizi rica ediyorum; teşekkür ederim, iyi çalışmalar.
Merhaba,
Sanırım avukatınız mevcut. Lütfen kendisinden bilgi alınız.
Mehmet Bey merhaba, işverenim bana mola süresini aşmak ve müşteri soyadını almamak yüzünden savunma istedi. Savunma sonrası anladığım kadarıyla beni çıkaracak. Bu durumda kıdem ve ihbar tazminatımı verecek mi ? Beni iş kanunun hangi maddesinden çıkaracak? Yardim edin acil
Merhaba,
Savunmanızı veriniz. Eğer işten çıkarılırsanız işe iade davası açabilirsiniz. Bahsettiğiniz iki gerekçe sözleşmeyi feshetmek için yeterli sebepler değildir.
Merhaba mehmet bey ben bir magazada üç yildir satış danismani olarak calismaktayim. Hakkimda gecerlilik payi olmayan üç tutanak hakında savunmam istendi. Bieincisi işimin disinda ek olarak kar amaciyla kozmetik urun sattgmi belirtmis yoneticim ama bu asilsiz. Aldgm ürünler tamamiyla kendi ihtiyacım ama farkli bi sekilde yansitilmis . İkincisi gorev yerini terketmek haberleri olmadan. Üçüncüsu de musteri varken onlarla ilgilenmek yerine calisma arkadsmla sohbeet edyomusum. Yani tamamiyle isten cikarilmam icin bahaneler üreti liyo. Hepsinin savunmasini yazdim olayları bütün gercekleriyle yazdim sizce tazminat almadan isten cikarilir miyim?
Merhaba,
İşverenin kararı. İşverenin kararının haksız olduğu kanısındayım bu nedenle işe iade davası açabilirsiniz.
Merhaba Avm de taşeron olarak temizlik birimi müdürüyüm Avm işletmesi bir konuda hem personelin hem vardiya amirinin hemde benim yazılı savunmamı istiyo firma taseron, savunmayı isteyen AVM işletme yönetimi bole bir savunma isteyebilirmi istenirse hukuki acıdan ne yapılması gerekir teşekkürler
Merhaba,
AVM yönetimi üst işvereninizdir. Bu nedenle bu şekilde bir işlem yapılabilir düşüncesindeyim.
Merhaba özel bir kolejde öğretmenim . Okulum benden öğrencilerimi sınavlardaki başarısızlıklarından dolayı sitem edip suçlamışım diyerek savunma istedi . Bu konuda savunma istenebilir mi ? Ne yapmalıyım?
Merhaba,
İşveren dilediği konuda savunmanızı alabilir. Bu durum sizin kusurlu olduğunuzu göstermez. Savunma sonrasında iş sözleşmesini de feshedebilir, bu eylem de feshin haklı olduğunu göstermez. Yasal yollara başvurabilirsiniz öyle bir durumda.
Emre bey merhaba,
Ben 8 yıldır bir firmada çalışıyorum, son bir ayda önce bana ekibimin mobbing yaptığıma dair şikayetleri olduğunu belirterek savunma istediler. Yaklaşık 12 sayfalık bir savunma yazarak mail ve şahitler ile örnekler vererek gönderdim. Bundan iki hafta sonra bir mobil aplikasyon vasıtasıyla şirket aracım ile para karşılığı yolcu taşımakla suçlayıp yine savunma istedi. Böyle bir şeyin olmadığını belirtip savunmamı gönderdim. Bu sefer 2 gün sonra belirtilen aplikasyonda profilim olduğunu gösteren ve bazı yolculuk ilanlarının olduğu ekran resimleri ve o tarihlerde orada olduğuma dair şirket kayıtlarını göstererek yine savunma istediler. Ben de 3600 den sgk belgemi isteyip şirkete ihtar çektim. Ve son savunmayı göndermedim. Şimdi benim kıdem tazminatımı vermeyeceklerini onların beni işten çıkartacaklarken benim kötü niyet kullanıp önce davrandığımı belirttiler. Kıdem tazminatımı vermeme gibi bir durumları olabilir mi? Ben bir avukat ile görüştüm mahkemeye bile gitsek alırız diyor. Bana yönelttikleri suçlamalarda yolcu aldığımı ve para aldığımı ispat etmeleri gerekirmiş. Böyle bir şey olması mümkün değil. Yorumlarınızı rica ederim.
Merhaba,
İş Mahkemelerinde dava açabilirsiniz. Hakkınızda bir soruşturma söz konusu olduğu için mahkeme değerlendirme yapacaktır.
İşyerinde bir tartışma oldu, savunmalar verildi.ben savunmamda ne olduysa onu yazdım. Diğer kişiler ise hepsi bir olup bir sürü iftira yazmışlar savunma kağıdına.sonuçta beni işten çıkardılar. Nasıl ispatlarım suçsuzluğumu.tanık olmak istemiyolar işimizden oluruz diye
Merhaba,
Bu tip durumlarda elinizde delil yok ise mahkemede iddianızı ispatlamanız pek mümkün değildir. Yine de verdiğiniz savunma ile işten çıkış gerekçenizin yazdığı fesih bildirimini mail adresimize iletirseniz yardımcı olacağız. Mail adresimiz : info@emreulusoy.av.tr
Merhaba avk. Bey bir iş yerinde 13 yıldır çalışmaktayım gece vardiyasında çatlak bir kalıbın çalışırken bende kırılması sebebi ile maddi zarar oluştuğu gerekçesiyle savunma istiyorlar bende vermek istemiyorum çünkü bilerek isteyerek oluşan bir zarar değil ayrıca çatlak bir kalıp Dı savunma yazmadığım taktirde zararım olur mu ısrar ediyor iş yeri
Merhaba,
Bu tip durumlarda savunma vermeniz ileride açılacak davalar için lehinize olacaktır. Savunma vermediğiniz takdirde iddiaları reddetmiş sayılacaksınız.
Merhaba ben özel sektörde şoför olarak çalışıyorum geçen iş yerinden 4 arkadaşla bir toplantıya götürdüm benim işim çıktı bende arkadaşlara 10 dk erken çıkmasını rica ettim onlarda erken çıktılar daha sonra bu arkadaşların biri beni şikayet etti bizi erken çağırdı diye benim hakkımda savunma istendi bende verdim savunmamı kısacası bu savunma ne demektir ilk defa başıma geldi
Merhaba,
İşveren işinizi belirtilen usüle göre yapmadığınızda size uyarı verebilir, olay nedeniyle savunmanızı alabilir. Fakat yalnızca bu sebebe dayanarak iş sözleşmeniz feshedilemez. Feshedilirse haksız fesih olur.
Mrb
Savunmada işini eksik yaptığını beyan edilirse fakat bu savunma cevabında çürütülürse belge ve kayıtlarla o savunmanın haksız alınıdğı ve bunu geri çekmeleri için neyapabilirim resmi olarak?
Merhaba,
Yönetilen suçlama ve savunma ile alakalı imha işlemi yapamazsınız. Sicilinize de işlemez.
Merhabalar;
Ben kurumsal bir mağaza sektöründe çalışıyorum 2 gün önce ekip arkadaşımla tartışma yaşadık diğer arkadaşlar araya girerek bizi ayırdı ama hiçbir şekilde vurma gibi bir temas olmadı kamera görüntüleriyle birlikte İK Ya iletti yetkili bugün tutanak tutulup savunma istendi 1 yılımı doldurdum işten tazminatsız fesih edebilirmi ?
Merhaba,
Bu tip iki çalışanın kavgasında işverenin sağlıklı bir şekilde disiplin soruşturması yürütmesi gerekmektedir. Bu noktada verilen her karar her olaya göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Görüntüleri ve olaya karışan çalışanların savunmalarını okumadan bir yorum yapmak sağlıklı olmaz.
Merhba i yerinde firmanin bıraktığı fatura açılmış görevim gereği odalari dolaşıyorum güvenlik olduğum için devriye var tarafım o gün görevde olduğu için benden savunma istenmekte iş akdimi suçlama yaptıkları için fes edebilirmiyim
Merhaba,
İşveren burada bir soruşturma yapmaktadır ve bu da işverenin yetkileri arasındadır. Bu nedenle iş sözleşmenizin sizin tarafından feshedilmesi mümkün değildir.
Mrb Avukat bey! Çalıştığım iş yerinde maddi hasarlı Bi kaza gerçekleşti. Bayağı yüklü bir tutar! Sorumlu birim etüt şefliğidir. Bende etüt şefliğine bağlı çalışan bir personelim. Sahada 6 kişilik bir ekibiz. İhmalden kaynaklı bir kaza idi. Fakat olayın gerçekleştiği günden 3 gün öncesi izne ayrılmıştım ve memleketimde ailemle birlikteydim. Konunun benimle bir ilgisi olmamasına rağmen çıkışım telefonla bildirildi ve savunmam istendi. Duyduğum kadarıyla tazminat ödemeyecekleri gibi birde içerde yaklaşık 50 günlük maaş alacağımıda ödemeyecekleri duyumunu alıyorum. Bunu yapabilirler i?
Merhaba,
Yapabilirler çünkü bu topraklarda birçok şey keyfi. Yapmanız gereken işlem avukat tutarak işyerine işe iade ve işçilik alacaklarınız için dava açmak olmalıdır.
Merhaba avukat bey hayirli isler size bir sorum olucak Mesayi saat disinda sakalasma yada sözlü tartışma işyerinden savunma alabilir mi acaba ve bu olay is yerinde mesayi bitimi sireni caldiktan sonra olan bi durum bana bu konuda yardimci olursaniz sevinirim kolay gelsin.
Merhaba,
Mesai saatleri dışında fakat iş yeri içerisinde ise alınabilir.
Merhaba Avukat Bey
10 yıldır aynı firmada çalışıyorum işe başladığımda mağazaya gelen temizlikçi bir bayan vardı ve mağazanın anahtarı kendisindeydi hala temizlik için kendisi geliyor 9 ay önce müdür yardımcısı oldum şimdi bölge müdürümüz anahtar neden görevlide diye savunma istiyor. Temizlik görevlisine anahtarı biz teslim etmemiştik daha önce ki yetkilerle o şekilde başlanmış biz şirket tarafında verildi diye biliyorduk öyle değilmiş ne yapmamız lazım iş feshine neden olur mu tazminatsız çıkarabilirler mi ?
Merhaba,
Bu gerekçe ile tazminatsız iş sözleşmenizin feshi pek mümkün değildir. Yine de mağazada açık çıkması ve işyerinin zarara uğraması durumları var ise tabi ki fesih yolu açılır.