Halk arasında “mirastan mal kaçırma” olarak bilinen Muris Muvazaası; mirasbırakanın, mirasçılarından birini veya üçüncü bir kişiyi mirastan mahrum bırakmak amacıyla, aslında bağışladığı taşınmazı tapuda satış gibi göstermesi durumudur. Yargıtay’ın 1.4.1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı ile hukukumuza giren bu dava türü, miras hukukunun en önemli ve en sık karşılaşılan davalarından biridir.
Muris Muvazaasının 4 Temel Unsuru
Bir işlemin muris muvazaası sayılabilmesi ve tapunun iptal edilebilmesi için şu dört unsurun bir arada olması gerekir:
- Görünürdeki İşlem (Satış): Taraflar tapuda resmi bir satış sözleşmesi yaparlar.
- Gizli İşlem (Bağış): Aslında mirasbırakan o malı bedelsiz olarak (bağış) vermiştir ama tapuda para almış gibi gösterir.
- Muvazaa Anlaşması: Taraflar, görünürdeki işlemin (satışın) geçersiz olduğu konusunda kendi aralarında anlaşırlar.
- Aldatma Kastı (Mal Kaçırma): Temel amaç, diğer mirasçıların miras hakkını engellemektir.
Muris Muvazaası Nasıl İspatlanır?
Bu davalarda ispat yükü davacıdadır (mirasçıda). Ancak Yargıtay, hayatın olağan akışına aykırı durumları muvazaa belirtisi sayar. İspat için şunlara bakılır:
- Maddi Güç: Malı alan kişinin o tarihte o malı alacak maddi gücü (alım gücü) var mıydı? (Örn: Hiç geliri olmayan 18 yaşındaki toruna lüks daire devri).
- Bedel Farkı: Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasında fahiş fark var mı?
- Ödeme Kayıtları: Satış bedeli banka kanalıyla mı ödendi yoksa “elden” mi ödendiği iddia ediliyor?
- Yöre Örf ve Adetleri: Özellikle erkek çocuğa mal devredip kız çocuklarını mirastan mahrum bırakma kültürü var mı?
Zamanaşımı Var mı?
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davalarında herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre yoktur. Muvazaa (hile) hiçbir zaman hukuki koruma görmez. Mirasbırakanın ölümünden 20 yıl sonra bile bu dava açılabilir.
Kimler Dava Açabilir?
- Saklı paylı olsun veya olmasın tüm yasal mirasçılar.
- Evlatlıklar.
- Atanmış mirasçılar. (Not: Mirasbırakan sağken bu dava açılamaz. Mutlaka vefat etmiş olması gerekir.)
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“Tenkis Davası ile Karıştırmayın!”
“Müvekkillerimin en sık karıştırdığı iki kavram: Tenkis Davası ve Muris Muvazaası Davası.
Eğer mirasbırakan malını tapuda ‘Satış’ değil de ‘Bağış’ olarak devrettiyse veya vasiyetname ile bıraktıysa, burada yalan/hile yoktur; irade açıktır. Bu durumda sadece ‘Saklı Payınız’ kadar hak talep edebilirsiniz (Tenkis Davası) ve bunun 1-10 yıllık zamanaşımı vardır.
Ancak; aslında bağışladığı halde tapuda yalandan ‘Satış’ gösterdiyse, burada hile vardır. Bu durumda malın tamamı terekeye döner, zamanaşımı yoktur ve miras payınızın tamamını alırsınız. Davayı doğru nitelemek, kazanılacak hakkın miktarını belirler.
Mirastan mal kaçırma (muris muvazaası) davaları, ispat yükünün ağır olduğu, geçmişe dönük banka, tapu ve nüfus kayıtlarının titizlikle incelenmesini gerektiren oldukça teknik davalardır. Miras hakkınızın gasp edildiğini düşünüyorsanız, telafisi imkansız hak kayıpları yaşamamak için alanında uzman bir miras avukatından destek almanız hayati önem taşır. Durumunuzu değerlendirmek ve hukuki danışmanlık almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz : İletişim
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) nedir?
Muris muvazaası, vefat eden kişinin (muris), mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla, gerçekte bedelsiz olarak bağışlamak istediği tapulu taşınmazını (ev, arsa, dükkan vb.), tapu sicilinde “satış” veya “ölünceye kadar bakma sözleşmesi” gibi göstererek devretmesidir. Bu işlem, görünüşte geçerli olsa da tarafların gerçek iradesini (bağışlama) yansıtmadığı için hukuken geçersizdir.
2. Mirastan mal kaçırma davasını kimler açabilir? Saklı pay sahibi olmak şart mıdır?
Mirasbırakanın bu hileli işlemi nedeniyle miras hakkı zedelenen tüm yasal mirasçılar (eş, çocuklar, evlatlıklar vb.) bu davayı açabilir. Muris muvazaası davası açabilmek için mirasçının “saklı pay sahibi” olması şart değildir. Ancak, mirası reddedenler, mirastan yasal olarak çıkarılanlar (ıskat edilenler) veya mirastan feragat edenler bu davayı açamazlar.
3. Mirasbırakan (baba/anne) hayattayken bu dava açılabilir mi?
Hayır, açılamaz. Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescili davası, ancak mirasbırakanın vefat etmesinden sonra açılabilir. Kişi hayattayken kendi malvarlığı üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunma özgürlüğüne sahiptir; bu nedenle sağlığında yapılan işlemlere mirasçıların müdahale etme hakkı yoktur.
4. Muris muvazaası davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Muris muvazaasına dayalı davalar, mülkiyet hakkına ve yolsuz tescile dayandığı için hiçbir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Mirasbırakanın vefatından sonra, aradan 10, 20 veya 30 yıl geçmiş olsa bile her zaman bu dava açılabilir.
5. Mirastan mal kaçırıldığı (muvazaa) mahkemede nasıl ispatlanır?
Muvazaa iddiası, her türlü yasal delille ispatlanabilir. Mahkeme ve Yargıtay şu hususlara dikkat eder:
- Mirasbırakanın söz konusu taşınmazı satmaya ihtiyacı olup olmadığı,
- Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek (rayiç) değeri arasındaki aşırı fark,
- Taşınmazı devralan kişinin (alıcının) o tarihteki alım gücü (örneğin geliri olmayan birinin değerli bir mülk alması),
- Banka kayıtları (satış bedelinin murisin hesabına yatıp yatmadığı),
- Tanık beyanları ve yöresel adetler.
6. Taşınmazı devralan kişi, mülkü 3. bir kişiye satmışsa tapu iptal edilebilir mi?
Bu durum, mülkü sonradan satın alan 3. kişinin “iyiniyetli” olup olmamasına göre değişir. Eğer 3. kişi, ilk devrin mirastan mal kaçırmak için yapıldığını biliyorsa veya bilebilecek durumdaysa (örneğin akraba veya yakın tanıdıksa), tapu iptal edilebilir. Ancak 3. kişi durumu bilmeyen tamamen iyiniyetli bir alıcıysa tapusu iptal edilemez; bu durumda mirasçılar, taşınmazı devreden ilk muvazaalı alıcıdan tazminat talep edebilirler.
7. Muris muvazaası davası ile Tenkis davası arasındaki fark nedir?
Muris muvazaasında işlem tamamen hileli (sahte) olduğu için geçersizdir ve tapu iptal edilerek mirasçılara paylaştırılır. Tenkis davasında ise mirasbırakanın yaptığı bağışlama işlemi geçerlidir, ancak bu işlem yasal mirasçıların “saklı paylarını” ihlal ediyorsa, ihlal edilen kısım oranında indirim (tenkis) yapılır. Uygulamada hak kaybı yaşamamak adına davalar genellikle “Önce tapu iptali ve tescil, bu kabul edilmezse tenkis” şeklinde kademeli (terditli) olarak açılır.
8. Muris muvazaası davası hangi mahkemede açılır?
Dava konusu bir gayrimenkul olduğu için kesin yetki kuralı geçerlidir. Dava, taşınmazın (gayrimenkulün) bulunduğu yerdeki mahkemede açılmak zorundadır. Görevli mahkeme ise Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.
9. Davayı kazanırsam tapunun tamamı mı benim olur?
Hayır. Tapu iptal edilir ve miras payınız oranında adınıza tescil edilir. Örneğin 2 kardeşseniz ve başka mirasçı yoksa, tapunun 1/2’si sizin adınıza tescil edilir.
10. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi muvazaa sayılır mı?
Hayır. Eğer mirasbırakan, kendisine bakılması karşılığında (minnet duygusuyla değil, bakım borcu karşılığı) devir yaptıysa ve bakım borcu yerine getirildiyse, bu işlem geçerlidir ve bozulmaz.
Yargıtay kararları sorgulama ekranına buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba dedem vefat etti ve onun uzerine olan tapu icerisinde bizimde evimiz var. Tapunun tamami ise dedemin uzerindeydi suan bizim evimizde dedemin eviyle beraber mirasci mali olarak mi gozukecek. Dava acip ayirmaya calisavilirmiyiz tapuyu eger dava acarsak hak iddaa edebilirlermi bizim evimizin uzerinde.
Merhaba,
Evin sizin olduğu tapuda kayıtlı değilse mirasa dahil olur. Dava açmanız gerekmektedir.
Dedem yillar once vefat etmeden once butun mallarini ogullari arasinda bolusturmustur.herkes tapusunu 7 yil once aldi.simdi ise hayatta olan bir amcamin ogullari dedemin babama sattigi isyerini (satis senedi,tapusu ve dedemin akli dengesi yerindedir raporu var) dava yoluyla almak istiyorlar herhangi bir haklari varmidir?Ayrica babalarininda dava acma durumunda bir hakki varmidir?dava acilsa surec nasil isler?
Merhaba,
Her halükarda bu tür hususlar mahkeme önünde sonuçlanacaktır. Bizim yapacağımız yorum bir kesinlik arzetmez fakat mirasbırakan yani dedeniz eğer paylara bölüp mallarını dağıtmış ise paylaşımını kendisi yapmıştır ve ileride bir dava açılırsa bu nedenle reddedilir. Bu nedenle yapılması gereken işlem size açılacak bir davada kendinizi avukat ile temsil ettirmeniz olmalıdır.
Merhaba Emre Bey,
Annem 2005 yılında evini bedelsiz olarak abime devretmiş idi. Abim bu yılın başında vefat etti.Annem hala hayatta.Biz diğer kardeşler vefat eden abimin mirasçılarına muris muvazzası nedeniyle tapu iptali davası açabilir miyiz?Açamazsak başka bir dava açma yolumuz var mıdır?Teşekkürler.
Merhaba,
Tapuda satış olarak gösterilmiş ise dava açabilirsiniz. Tapuda hibe olarak gösterilmiş ise tenkis davası açmanız gerekecektir. Tapudaki kayıtları inceleyip tarafımıza bilgi verirseniz davanız hususunda size yardımcı olabiliriz.
Merhabalar ;
Yaklaşık 6 ay önce aileme ve diğer 2 kardeşleri de dahil olmak üzere dedemizin vefatından dolayı miras olarak 1 daire kaldı . Diğer kardeşler uzakta yaşadıkları için ailem de dairenin bulunduğu yerde yaşadığı ve kendilerine ait evleri olmadığı için diğer kardeşler bu evi bizim haklarımızı ödeyerek siz satın alın ve oturun diye aileme teklif ettiler .
Fakat ailemde para olmadığı için satın alma işlemini ben gerçekleştirdim . Ailemle de konuşarak ve anlaşarak mirasçıların haklarına düşen meblaları ödemem durumunda evsenin olur dediler bende buna göre diğer mirasçıların hakkına düşen payı babamın hesabına yollayarak babam aracılığıyla mirasçılara ödeme yaptık .
Aileme ödenmesi gereken mebla içinde bizde başka para kalmadığı için ailemle konuşup anlaşarak başka yerde kira ödüyor idiniz bize kira ödemezsiniz allah ömür verdiği kadar bu evde ücretsiz oturabilirsiniz diye anlaştık . Ayrıca evde yapılması gereken ve değişmesi gereken bakım isteyen yerleri bölüm bölüm yaptırdım yine bu tadilasyon işlemleri içinde babamın hesabına para yollayarak masrafları ödedik çünki bende ailemden uzakta yaşıyorum , bu yüzden evin satın alınması ve tadilasyon için gerekli ödeme miktarlarını babamın hesabına yatırdım bu meblaları gönderirken de not kısmına bunun için şunun için diye belirttim .
Şuanda ev anemin üzerine tapuda tescilli çünki ailemde bir korku var bu eve geçeriz sen bizi belki kızar evden atarsın veya şu olur nbu olur diye anemi rahatlatmak için annemin üzerine tescil ettirdik .
Birde evli ablam var ve bu konuların hepsini biliyor lafta kabul ediyor fakat ben kafam rahat olsun diye ve ileride bu ev gerçekten benim üzerime geçsin yani tapu devri adıma garanti olarak geçebilsin diye ne yapmalıyım ?Aileme bir şey olsa ablamda hak sahibi olacak bu yüzden kendimi garantiye alabileceğim bir düzenlenecek belge veya işlem varmıdır ?
Yardımcı olabilir iseniz çok sevinirim . İyi çalışmalar dilerim
Merhaba,
Hukuki danışmanlık istiyor iseniz tarafımıza iletişim bölümünden ulaşınız.
İyi günler Mehmet Bey ! Benim sorumun mirasla ilgili yardımcı olursanız. Babamgil 11 kardeş 9 erkek 2 kız hepsi de evli . Dedem çiftçi 80-85 yaş aralığında emekli, babaannem ise bundan 5 ay önce vefat etti. Dedem en küçük amcam X yanında kalıyor. Şuan X amcam dedemi kandırıyor mal kaçırıyor. ortak kullandigimız traktör var dedemin üstüne bunu satmışlar ama daha devrini daha vermemişler bu durum da traktörün satışını yasal yollardan acil olarak nasıl durdurulur ve satılmasını nasıl önleriz. Daha tarla sorunları da var ama öncelikle ortak kullandığımız bu traktörün satılması nasıl önlenir buna çare arıyoruz yardımcı olursanız seviniriz şimdiden teşekkürler . . . !
Merhaba,
Ofisimiz bu şekilde hukuki danışmanlık vermemektedir. Başka bir avukattan hukuki destek alabilirsiniz. Ofisimizden hukuki destek istiyor iseniz iletişim bölümünden ulaşmanız gerekmektedir.