Trafik kazaları ne yazık ki sadece maddi hasarla kalmayıp, can kayıplarına da yol açabilmektedir. Bir yakının trafik kazasında vefat etmesi, geride kalanlar için tarifi imkansız bir manevi acının yanı sıra, ekonomik olarak da büyük bir yıkıma sebep olabilir. Türk Borçlar Kanunu, bu acı kayıpların telafisi mümkün olmasa da, geride kalanların (eş, çocuk, anne-baba) mağduriyetini bir nebze olsun gidermek adına Maddi ve Manevi Tazminat hakkı tanımıştır.

Bu yazımızda, ölümlü trafik kazaları sonrasında hak sahiplerinin talep edebileceği tazminat türlerini, hesaplama yöntemlerini ve dava sürecini detaylandırdık.

Kimler Tazminat Davası Açabilir?

Ölümlü trafik kazalarında tazminat hakkı sahipleri, vefat eden kişinin desteğinden mahrum kalan yakınlarıdır.

1. Maddi Tazminat (Destekten Yoksun Kalma) İçin:
   • Ölenin eşi ve çocukları (Yasal karine gereği destek aldıkları varsayılır).
   • Ölenin anne ve babası (Destek aldıklarını ispatlamaları gerekebilir).
   • Ölenin sağlığında düzenli olarak maddi destek sağladığı diğer kişiler (Örn: Burs verdiği öğrenci, bakımını üstlendiği akraba).
2. Manevi Tazminat İçin:
   • Ölenin yakınları (Eş, çocuk, anne, baba, kardeşler). Vefat edenle arasında güçlü bir duygusal bağ bulunan nişanlısı dahi manevi tazminat talep edebilir.

Talep Edilebilecek Tazminat Kalemleri Nelerdir?

Ölümle sonuçlanan kazalarda talep edilebilecek maddi zararlar şunlardır:

• Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Ölen kişi yaşasaydı, yakınlarına sağlayacağı maddi desteğin peşin olarak hesaplanıp ödenmesidir.
• Cenaze ve Defin Giderleri: Cenazenin nakli, kefen, mezar yeri, yemek gibi yapılan tüm masraflar.
• Tedavi Giderleri: Eğer kaza anında ölüm gerçekleşmemiş, kişi hastanede bir süre tedavi görüp sonra vefat etmişse, bu süreçteki hastane masrafları.

Dava Kimlere Karşı Açılır?

Tazminat davası, kazada kusurlu olan taraf ve onun sorumluluğunu üstlenen kurumlara karşı müteselsilen (birlikte) açılabilir:

1. Araç Sürücüsü: Kazayı yapan kusurlu şoför.
2. Araç Sahibi (İşleten): Ruhsat sahibi.
3. Sigorta Şirketi: Aracın Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (Trafik Sigortası) ve varsa İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası (Kasko) şirketi.

Önemli: Sigorta şirketleri sadece maddi tazminattan (poliçe limitleri dahilinde) sorumludur. Manevi tazminat genellikle sürücü ve araç sahibinden talep edilir.

Tazminat Hesaplaması Nasıl Yapılır?

Destekten yoksun kalma tazminatı hesaplanırken şu kriterler dikkate alınır:

• Ölenin yaşı ve muhtemel yaşam süresi (TRH-2010 Tablosu kullanılır).
• Ölenin aylık kazancı (Maaş bordrosu yoksa emsal ücret araştırması yapılır).
• Geride kalan hak sahiplerinin yaşları ve destek süreleri.
• Kazadaki kusur oranları (Kusur ne kadar azsa tazminat o kadar artar).

Bu hesaplama, uzman aktüerya bilirkişileri tarafından yapılan teknik bir işlemdir.

Zamanaşımı Süresi

Ölümlü trafik kazalarında dava açma süresi, Türk Ceza Kanunu’ndaki “Ceza Zamanaşımı” sürelerine tabidir.

• Ölümlü kazalarda (Taksirle öldürme suçu oluştuğu için) zamanaşımı süresi 15 yıldır.
• Bu süre, kazanın olduğu tarihten itibaren başlar.

İş Kazası Sayılan Ölümlü veya Yaralanmalı Trafik Kazaları

Meydana gelen trafik kazası, işverenin tahsis ettiği bir taşıt ile işe gidiş geliş esnasında veya işin yapıldığı esnada meydana gelmişse ve çalışan bedenen veya ruhen zarara uğramışsa meydana gelen trafik kazası iş kazası olarak değerlendirilecektir. Buna ilişkin yazımızı okuyabilirsiniz : Trafik İş Kazası Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat

Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu

“Trafik kazası tazminatlarında en sık karşılaştığımız mağduriyet, kazazedelerin sigorta şirketlerine bireysel başvuru yapıp ‘Size şu kadar ödeme çıktı, imzalayın hemen yatıralım’ tekliflerini kabul etmeleridir.

Sigorta şirketleri genellikle aktüeryal hesaplamayı en alt sınırdan yaparak, gerçek hakkınızın çok altında (bazen yarısı kadar) ödeme teklif ederler. Ve maalesef ibraname imzaladığınız için sonradan dava açma hakkınız kısıtlanabilir. Bu nedenle sigorta şirketinin teklifini, uzman bir avukata hesaplatmadan kesinlikle kabul etmeyiniz veya ibraname imzalamayınız.”

Sık Sorulan Sorular

Dava açmadan sigortadan para alınabilir mi?

Evet. Dava açmadan önce sigorta şirketine başvuru zorunluluğu vardır. Sigorta şirketi 15 gün içinde ödeme yapmazsa veya eksik ödeme yaparsa, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir. Tahkim süreci mahkemeye göre çok daha hızlı (ortalama 4-6 ay) sonuçlanır.

Kazada ölen kişi tam kusurluysa tazminat alınabilir mi?

Eğer ölen sürücü %100 kusurluysa (tek taraflı kaza gibi), Yargıtay’ın güncel içtihatlarına göre mirasçıları kendi sigorta şirketinden destekten yoksun kalma tazminatı alamazlar. Ancak araçta yolcu konumunda olanlar her halükarda tazminat alabilir.

Manevi tazminat miktarı neye göre belirlenir?

Manevi tazminatın kesin bir hesaplama formülü yoktur. Hakimin takdir yetkisindedir. Olayın oluş şekli, kusur durumu, tarafların ekonomik gücü ve duyulan acının büyüklüğüne göre “zenginleşme aracı olmayacak ancak caydırıcı olacak” bir miktar belirlenir.