Kadın çalışanların gebelik dönemlerinde nasıl ve ne sürelerle çalıştırılacağından bahsetmiştik. Kadın çalışanın annelik döneminde çalışma süreleri ve doğum izni yazımıza ulaşabilirsiniz. Kadın çalışanların hamilelik sürecinde ve sonrasında çalışma süreleri ve diğer hakları ile alakalı olarak İş Kanunu‘nun 74. maddesi önem taşır. Gerçekten İş Kanunu’nun 74. maddesi incelendiğinde detaylı olarak bu hususların düzenlendiği görülecektir. İlgili maddede doğum sonrası ücretsiz izin hakkı şu şekilde düzenlenmiştir :
”Kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra onaltı hafta olmak üzere toplam yirmidört haftalık süre için çalıştırılmamaları esastır. Çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenir. Ancak, sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki iki haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, kadın işçinin çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere eklenir. (Ek cümle: 13/2/2011-6111/76 md.) Kadın işçinin erken doğum yapması halinde ise doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılmayacak süreler, doğum sonrası sürelere eklenmek suretiyle kullandırılır. (Ek cümleler: 29/1/2016-6663/22 md.) Doğumda veya doğum sonrasında annenin ölümü hâlinde, doğum sonrası kullanılamayan süreler babaya kullandırılır. Üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen eşlerden birine veya evlat edinene çocuğun aileye fiilen teslim edildiği tarihten itibaren sekiz hafta analık hâli izni kullandırılır. (Ek cümle:22/4/2026-7578/15 md.) Bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte veya münferit olarak koruyucu aile olan işçiye, çocuğun teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine on gün ücretsiz izin verilir.’ 22/4/2026 tarihli ve 7578 sayılı Kanunun 15 inci maddesiyle birinci fıkranın birinci cümlesinde yer alan “doğumdan sonra sekiz” ibaresi “doğumdan sonra on altı” şeklinde, “toplam on altı” ibaresi “toplam yirmi dört” şeklinde, üçüncü cümlesinde yer alan “üç” ibaresi “iki” şeklinde değiştirilmiştir.
Birinci fıkra uyarınca kullanılan doğum sonrası analık hâli izninin bitiminden itibaren çocuğunun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla ve çocuğun hayatta olması kaydıyla kadın işçi ile üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçilere istekleri hâlinde birinci doğumda altmış gün, ikinci doğumda yüz yirmi gün, sonraki doğumlarda ise yüz seksen gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilir. Çoğul doğum hâlinde bu sürelere otuzar gün eklenir. Çocuğun engelli doğması hâlinde bu süre üç yüz altmış gün olarak uygulanır. Bu fıkra hükümlerinden yararlanılan süre içerisinde süt iznine ilişkin hükümler uygulanmaz.
Yukarıda öngörülen süreler işçinin sağlık durumuna ve işin özelliğine göre doğumdan önce ve sonra gerekirse artırılabilir. Bu süreler hekim raporu ile belirtilir.
Madde metni açık olup doğum izinlerinde bu hususlar esas alınmalıdır.
Doğum Sonrası Ücretsiz İzin İçin İşverene Yazılı Başvuru
Doğum yapan kadın, 16 haftalık izni sonrasında ücretsiz izin hakkından faydalanmak istiyor ise işverene bu hususta başvuru yapmak zorundadır. Yapılan başvuru sözlü olsa da geçerli olacaktır lakin ileride açılacak davada ispat sorunu ortaya çıkacaktır. Bu nedenle çalışanlar muhakkak yazılı bir talepte bulunmalıdır. Böylelikle aşağıda izah edeceğimiz üzere ücretsiz izin hakkı kullandırılmayan işçiler ileride açacakları davada bu hususta talepte bulunduklarını ispat edebileceklerdir.
Ücretsiz İzin Başvurusu Sonrası İşverenin Kararı
Doğum sonrası ücretsiz izin hakkını kullanmak için işverene yazılı başvuru yapan çalışan, İş Kanunu 74. maddenin emredici hükmü nedeniyle neticesi belli olan bir başvuru yapmaktadır. Bu maddede işçiye bir hak tanınmış olup madde metni emredici hüküm niteliği taşımaktadır. Böyle bir talep karşısında işveren, işçiye yasa kapsamında gereken süreyi izin olarak vermelidir.
Ücretsiz İzin Talebi Kabul Edilmeyen İşçinin Sözleşmesini Haklı Nedenle Feshetmesi
İşverene başvuru yapan çalışana İş Kanunu 74. madde kapsamında istediği ücretsiz izin kullandırılmaz ise işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilecektir. Aşağıda sunulan Yargıtay Kararında bu husus şu şekilde vurgulanmıştır : ” 4857 sayılı İş Kanunu’nun 74/5 maddesi gereği; isteği halinde kadın işçiye on altı haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde on sekiz haftalık süreden sonra altı aya kadar izin verileceği bildirilmektedir. Söz konusu iznin kullanılması talebi işverene fesih hakkı vermeyeceği gibi kullandırılmaması davacının feshini haklı hale getirecektir. Bu anlamda izin talebinin kabulünün de kanuni bir yükümlülük olduğu görülmektedir.” Yargıtay Kararı açık olup usulüne uygun bir talep karşısında işveren işçisini bu haktan mahrum bırakırsa haklı fesih imkanı doğacaktır.
Başka Yargıtay kararlarına ulaşmak için sorgulama ekranına buradan ulaşabilirsiniz.
Merhaba, ben kamuda ögretmenım. Dogum sebebıyle ucretsız ızın aldım. İznim 5 mayıs 2022 de basladı. 19 haziran 2023 te biteceğine dair dilekcede belirttim. Fakat bebegımı az daha buyutmek istiyorum. 2 yasına kadar kullancam bu hakkımı. Size sorum su: ben kadromu 1 yıldan fazla bos bıraktığım ıcın, kadrom il millî egıtıme cekılır mı? Yani gorevıme döndügümde eski okulumda olamaz mıyım? İlla yaz mevsımı ıznı bozdurup parcalı mi kullanmam gerek kadromun degısmemesi ıcın?
Merhaba,
Bu tip durumlarda kurumdan bizzat bilgi almanız yerinde olacaktır lakin 1 yıl ve üzeri alınan ücretsiz izinlerde Milli Eğitim Bakanlığı tarafından böyle bir uygulama olduğu söylenmektedir.
Merhabalar, doğum iznimi kullandım , 6 ay ücretsiz iznimde 22 nisan 2025 de bitecektir , 1 yıl süt izni için kızım Temmuz da 1 yaşında olacaktır . Temmuz ayına kadar olan süt izin hakkımı kullanabilir miyim? İzin verilmez ise ne yapmalıyım
merhaba ben özel sektörde çalışıyorum . yasal olduğu için mecburen ücretsiz iznimi kabul ettiler ama sonrasında işten istifasını istesin diye tarafıma iletildi. izim bitişinde işten ayrılmaya zorlanıyorum ne yapabilirim .
Merhaba,
Bu tip durumlarda süreci yazılı (e-mail, ihtarname vb.) ilerletmek en doğrusu. İstifa ettiğiniz takdirde haklarınızın bir çoğundan mahrum kalırsınız, bilginize.
Merhaba ücretli ocak 2023 de dogum yaptım raporum 13 nısanda bıttı ısverenıme gıttım ve ucretsız ızın kulllanmak ıstedıgımı ılettım
Tamam dedı ama sımdı 2 aydır ucretsız ızındeyım benı ısyerındekı muhasebecı aradı ve tazmınatımı hesaplattıgını benı ıaten cıkarıcagını ılettı ancak kendısı benım dogum ıznınde oldufımu suanda ısten cıkaramayacagını ıletmıs ısverenım benı arıycakmıs bu durumda asgarı ucret alıyordum ocakda asgarı ucret 8 kusur olmustu ama ben 4 bın kusur alıodum benım tazmınatımı 8 kusurdenmı hesaplayacaklar ayrıca ıssızılık maası alabılıcekmıuım bu durumda devletten bılgı verebklırmısınız
Merhaba,
İşveren sizi çıkarırsa işsizlik maaşı alabilirsiniz. İstifa etmediğiniz takdirde işveren sizi çıkardığında işe iade talep edebilirsiniz.
Merhaba, Ay ortasından ücretli doğum iznim bitiyor. İçeride kullanılmamış yılllık iznimi kullandıktan sonra ücretsiz iznimi başlatabilir miyim? Kurumsal bir yerde çalışıyorum. Yöneticim olmayacağını iletti
4857 sayılı İş Kanunu’nun 74/5 maddesi gereği; isteği halinde kadın işçiye on altı haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde on sekiz haftalık süreden sonra altı aya kadar izin verileceği bildirilmektedir. Söz konusu iznin kullanılması talebi işverene fesih hakkı vermeyeceği gibi kullandırılmaması davacının feshini haklı hale getirecektir.
Süreci yazılı olarak ilerletin, işveren yasa gereği gerekli izni vermekle yükümlüdür, aksi halde yukarıda belirtildiği gibi sözleşmeyi fesih hakkı doğacaktır.
merhaba özel sektörde çalışmaktayım şubatta dogum yapacagım 6 ay ücretsiz için kullandıktan sonra bebeğime bakan kimse olmayacak bu durumda ücretsiz izin hakkımı uzatabiliyor muyum bi yazıda iş verinin onayı kabsamında olduğu yazılmıştı iş verenin onayı olmaz ise uzatma yapamıyor muyum şimdiden teşekkür ederim
Merhaba,
Yasada verilen sürelerden başka ücretsiz izin talebiniz söz konusu ise İş Kanunu çerçevesinde işverenin de onayı olmalıdır.
Merhaba ben özel sektör de çalışmaktayım 6 aydır doğum izinidneyim bir hafta sorna ise başlamam gerkiyo fakat bulunduğum yerden eşimin iş değişikliği nedeniyle taşındım tazminat alma hakim mevcutmmu acaba
Merhaba,
Maalesef eşinizin iş değişikliği yapması ve buna bağlı olarak sizin yer değişikliğiniz İş Kanunu kapsamında size haklı fesih imkanı vermemektedir.
Merhaba ben şuan ücretsiz dogum iznindeyim ama işten ayrılmaya karar verdim ücretsiz dogum izin sürecim sona ermeden işten ayrılma dilekçesi yazabilirmiyim teşekkürler
Merhaba,
Ayrılma gerekçenizin ne olduğunu bilmeden bir yorum yapmak mümkün değil lakin her halükarda izninizin bitimini beklemeniz gerekmektedir. İstifa edecekseniz ve işveren de onaylarsa süre bitimini beklemeyebilirsiniz lakin haklı/geçerli fesih yapacaksanız beklemeniz gerekir.
Merhaba yeni doğum yaptım, 16 haftalık izin sürem dolduktan sonra iş yerinden son iki ay içerisinde 6 aylık ücretsiz izin talep edeceğim , iş yerim daha önceki çalışanlara bu hakkı tanımadılar ve tazminat vermediler, ben 6 ay ücretsiz izin hakkım için yazılı olarak belgeyi noterden onaylı bir şekilde iletsem tazminat alabilmek için geçerli olur mu nasıl ilerlemeyelim ?
Merhaba,
Süreci yazılı olarak ilerletmeniz gerekir. Noter veya e-mail yolu faydalı olacaktır.