İş kazası, işçinin bedenen veya ruhen zarara uğramasına neden olan ve işverenin sorumluluğu altında gerçekleşen olaylardır. İş kazası geçiren bir işçi, sadece SGK’dan aldığı geçici ödeneklerle yetinmek zorunda değildir. İşverenin gözetim borcunu yerine getirmemesi nedeniyle uğranılan zararlar için Maddi ve Manevi Tazminat Davası açma hakkı bulunur. Bu rehberde, tazminat kalemlerini, hesaplama yöntemlerini ve 2026 yılı uygulamalarını detaylandırdık.
Maddi Tazminat Neleri Kapsar?
Maddi tazminat, kaza olmasaydı işçinin malvarlığı ne durumda olacak idiyse, o durumun yeniden sağlanmasını amaçlar. TBK m. 54 kapsamında talep edilebilecek kalemler şunlardır:
- Tedavi Giderleri: SGK’nın karşılamadığı tüm tıbbi masraflar, yol giderleri, protez bedelleri.
- Geçici İş Göremezlik Zararı: Raporlu olunan dönemde maaşın tam alınamaması nedeniyle oluşan fark.
- Sürekli İş Göremezlik Zararı (Efor Kaybı): En önemli kalemdir. İşçide kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa, ömrü boyunca harcayacağı ekstra eforun maddi karşılığıdır.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Eğer kaza ölümle sonuçlandıysa, ölenin yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba) talep ettiği tazminattır.
Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, işçinin çektiği acı, elem ve ızdırabın bir nebze olsun dindirilmesi amacıyla verilir.
- Ölçü Nedir? Manevi tazminatın kesin bir matematiği yoktur. Ancak hakim; kazanın oluş şekline, işçinin maluliyet oranına, tarafların ekonomik durumuna ve işverenin kusur oranına göre hakkaniyete uygun bir rakam belirler.
- Zenginleşme Aracı Olamaz: Yargıtay, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, ancak caydırıcı olması gerektiğini vurgular.
Tazminat Hesaplamasında Kritik Kriterler
Rakiplerinizin önüne geçmenizi sağlayacak teknik bölüm burasıdır:
- Kusur Oranı: Bilirkişi, kazada işverenin % kaç, işçinin % kaç kusurlu olduğunu belirler. İşçinin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.
- Maluliyet Oranı: Adli Tıp Kurumu veya hastaneden alınan rapordaki sakatlık yüzdesi (Örn: %15 maluliyet) hesaplamanın temelidir.
- Yaşam Tablosu (TRH 2010): Eskiden PMF tablosu kullanılırdı, artık Yargıtay TRH 2010 Yaşam Tablosu‘nu esas almaktadır. Bu tabloya göre işçinin muhtemel yaşam süresi (bakiye ömrü) hesaplanır.
- Ücret: Tazminat hesabı, işçinin kaza tarihindeki gerçek ücreti üzerinden yapılır. Bordroda asgari ücret gösterilse dahi, emsal ücret araştırması ile gerçek maaş tespit ettirilir.
Zamanaşımı Süresi
İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu süre kaza tarihinden itibaren başlar. Ancak, eğer maluliyet oranı (sakatlık) sonradan artmışsa veya değişmişse, zamanaşımı rapor tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayabilir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Sigortasız işçi tazminat alabilir mi?
Evet. İşçinin sigortasız olması işverenin suçudur. Mahkeme sürecinde önce sigortalılık tespiti yapılır, ardından tazminat hesaplanır. Hak kaybınız olmaz.
2. İşveren iflas ederse paramı kimden alırım?
Maddi ve manevi tazminat işverenden istenir. Ancak işverenin “İşveren Mali Mesuliyet Sigortası” varsa, tazminatın önemli bir kısmı sigorta şirketinden tahsil edilebilir. Ayrıca “Güvence Hesabı” bazı durumlarda devreye girebilir.
3. Dava ne kadar sürer?
İş kazası davaları teknik davalardır. Kusur raporu, maluliyet raporu ve aktüerya (hesap) raporu süreçleri nedeniyle ortalama 2 yıl ile 3 yıl arasında sürebilmektedir.
4. Önce hangi davayı açmalıyım?
Eğer SGK kazayı “iş kazası” olarak kabul etmediyse, önce “İş Kazasının Tespiti Davası“ açılmalı, bu dava kazanıldıktan sonra tazminat davası açılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Unutmayın; Yargıtay’a göre, makbuz niteliğindeki bu belgeler, eğer gerçek zararı karşılamıyorsa davada geçersiz sayılabilir. Ancak yine de süreç başında elinizi zayıflatmamak adına, avukatınıza danışmadan işverenin uzattığı hiçbir belgeyi imzalamamanızı, özellikle ‘tüm haklarımı aldım’ ibareli kağıtlara dikkat etmenizi öneririm. Gerçek tazminatınız, size teklif edilenin 10 katı olabilir.”
“İbraname İmzalarken Dikkat! Haklarınızdan Vazgeçmeyin”
“İş kazası sonrası işverenler veya sigorta şirketleri, işçiye cüzi bir miktar ödeme yaparak ‘hiçbir alacağım kalmamıştır’ yazılı ibranameler imzalatmak isteyebilirler.
Diğer önemli husus da şikayet hakkı ile tazminat hakkının karıştırılmasıdır. İşverenin veya yetkili ilgilinin iş kazası nedeniyle ceza yargılamasına tabi tutulması ayrı, maddi manevi tazminat talep edilen bu dava ayrıdır. Dolayısıyla ceza yargılamasında şikayetten vazgeçmek, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
İş kazası hususunda avukat desteğine ve hukuki bilgiye ulaşmak isteyen kişiler iletişim bölümünden bize ulaşabilir. Ofisimize ulaşmak için :
1Bir ay önce iş Kazasında oğlunu kaybeden anne ,ölen kişinin eşi ve çocukları Tarafından açılmış olan tazminat davasında hak taleb edebilir mi? Oluşucak durumda nasıl bir yol izlenmeli.
Kişi, ölenin desteğinden yoksun kalmış ise tabii ki talep edebilir.
merhaba Mehmet bey ben 07/02/2015 te iş kazası geçirdim yaklaşık 7 metre yükseklikten beton zemine düştüm sol tarafımda ezikler ve sol bileğimde kırıklar var platin var kaşımda 10 dikiş şuan hiç bir iş güvenliği olmadan çalıştırıyorlardı buradan birileri düşecek dendiği halde devam edildi ben düştüm beni şirket arabasına koydular yaklaşık 700 800 metre dolaştırdılar sonra işi almaş olduğumuz farbrikanın özel arabasına aktardılar 112 bilerek aranmadı iş kazası geçmesin diye hastanede bir tane polis gelmedi ne oldu sana diye ben kendim gidip rapor tutturdum karakola gidip şikayetci oldum olay yerini gösterdim avukatla görüştük bana iğleşmeden bişey yapamayız boşuna gider geliriz mahkemeye dedi
Merhaba,
Bir avukatınız varsa sizleri en doğru o yönlendirecektir.
Merhaba emre bey , babam belediyede calismakta idi fakat 2005 yilinin aralik ayinda iş kazasi gecirdi ve vefat etti , (kepce ile halata baglanmis sekilde palmiye agaci kaldirilirken halat koptu ve babamin uzerine dustu )
Ben 11 yasindaydm ve kiz kardesim 8 yasinda idi , annemde cahil olmasindan dolayi herhangi bir tazminat davasinda bulunulmadi , dava acma hakkimiz ve ne davasi acmamiz hakkinda bilgi verebilirmisiniz? Ve şunu da sormak istiyorum , o belediyenin kaza geciren isci yakinlarindan birisine iş hakki tanimasi gibi birsey varmi ?
Merhaba,
Talepleriniz zamanaşımına uğramıştır. Maalesef herhangi bir hukuki mücadeleye girişemeyeceksiniz.
10 sene degilmiydi tazminat davasi acma hakki ?
Merhaba,
28/10/10 da geçirdiğim iş kazası sonucu sol parmaklarımdan 2 tanesini kaybettim ve 1 parmağım ise iş gücü oranın %75 yitirmiş durumda. mahkemeden protez parmak talebinde bulunabilir miyim? iş veren bu talebimi karşılamak zorunda mıdır? iş kazalarında daha önceki emsaller de bu talepte bulunupta talebi kabul edilmiş olan davalar varmıdır?
Merhaba,
Mahkemeden bu konuda tedbir kararı talep edebilirsiniz fakat mahkeme karar vermek zorunda değil. Mahkemenin takdirindedir fakat talebiniz hayati önem taşımadığı için kabul edilmeyecektir.
Selam mehmet bey iş kazası geçirdim 27/01/2012 de sağ ayakta plak yani platin koydular iş yeride hiç ilgilenmedi mahkeme açtım ama merak ettim konu şudur maddi manevi nasıl hesaplanıyor maneviyi hakim mi belirliyor? Maddi 30 milyar dan açtım ve ben bu kazadan dolay askere gidemedim 3senedir erteliyorlar avkatim 30 milyarı 40 milyar yapcaz dedi peki manevi nasıl ve neyden hesaplanıyor merak ediyorum ?
Merhaba,
Bir avukatınız var ise bilgileri ondan almanız en sağlıklısı.
Mrb mehmet bey benim sorum yardımcı olursanız sevinirim ben 18-04-2011 tarihinde inşaat tan düşme sonucu kaza geçirdim yalniz ben bilinçsiz haldeyken bir başka yerden dustugume dahil ifade imzalatmislar ben %85 ozurluyum su an ogrendimki inşaat tan dusmusum ve su an haklarimi aramak istiyorum 3 çocuğum var bu konuda dava acabilirmiyim bana yardımcı olursanız sevinirim tsk
Merhaba,
Evrakların tarafımıza ulaştırılması gerekmektedir. Bu haliyle sizlere yardımcı olmamız mümkün görünmüyor. Lütfen http://www.emreulusoy.av.tr/iletisim adresimize mail atınız.
Mehmet bey; merhabalar 2012 Kasım da babamı kaybettim, bir iş yerinde greyder operatörü olarak çalışmaktayken kalp krizi geçirir ve vefat eder. kendisi emeklidir ancak olayın şokunu ve üzüntüsünü ancak yeni atmaktayım bunu sgk iş kazası olarak görmedi ve herhangibir maddi manevi tazminat ödemedi
Bunun üzerine araştırdığım emsal yargı kararlarınca aslında bu bir iş kazası oluyormuş bu durumda ben halen dava açıp hakkımızı arayabilirmiyiz teşekkür ederim
Merhaba,
Yeniden SGK’ya başvurulmalı ve iş kazası prosedürü işletilmeli. SGK yine olumsuz sonuç verirse direk dava yoluna gidilmelidir. Lütfen tarafımıza elinizdeki evrakları ulaştırınız. http://www.emreulusoy.av.tr/iletisim bölümüne girerek tarafımıza ulaşabilirsiniz.
kolay gelsın benım bır sorum olacak
14.04.2008 tarihinde bursa tofaş fabrıkasında işe başladım..14.04.2014 tarıhınde iş degigikligi nedenıyle bıraktım..sorum şu ben bu fabrıkaya gırdıgımde kıulaklarımda bır sorun yoktu..iş bırakırkende revırde doktor saglam raporu verdı..muayene etmeden.herhangı bır test yapmadan..işten çıktıktan 25 gun sonra bosh fabrıkasına iş başı yaptım..burda yapılan muayenelerde sol kulak %70 işitme kaybı çıktı..şimdi ben ne yapmalıyım..arada bıraz zaman geçtı ama..arkadaşlar mahkemeye ver dedıler..sizde bi yardımcı olurmusunuz
Merhaba,
İşitme kaybınızın önceki işverene ait iş yerinden ötürü kaynaklandığını kanıtlamanız gerekmektedir. Tüm bu hususlar ve dava süreci ile ilgili tarafımıza mail atarsanız yardımcı olacağız : http://www.emreulusoy.av.tr/iletisim
iyi günler ben 25 nisan 2014 de iş kazası geçirdim o zaman şikayetçi olmadığımı teyit ettim fakat bana iş veren vaadlerini yerine getirmedi ben geriye dönük iş kazası davası açabilirmiyim
Merhaba,
Savcılık dosyasında şikayetçi olmasanız dahi iş kazasına dayalı olarak maddi ve manevi tazminat davası açabilirsiniz. Bu hususta herhangi bir engel yoktur.
Merhaba mehmet emre bey,
08mart 2015 te iş kazası geçirdim ifademi verdim şikayetçi oldum
geçirdiğim kaza bir tankın içine iş güvenliği ekipmanı verilmeden 2 kişi girdik 1.5 gün bilinçsiz yattım 10 gün iş göremez raporu aldım izleyeceğim yol nedir teşekkürler
Merhaba,
İstanbul’dan ulaşıyor iseniz lütfen tarafımıza evraklarınızı da göndererek mail atınız : http://www.emreulusoy.av.tr/iletisim