İş kazası, işçinin bedenen veya ruhen zarara uğramasına neden olan ve işverenin sorumluluğu altında gerçekleşen olaylardır. İş kazası geçiren bir işçi, sadece SGK’dan aldığı geçici ödeneklerle yetinmek zorunda değildir. İşverenin gözetim borcunu yerine getirmemesi nedeniyle uğranılan zararlar için Maddi ve Manevi Tazminat Davası açma hakkı bulunur. Bu rehberde, tazminat kalemlerini, hesaplama yöntemlerini ve 2026 yılı uygulamalarını detaylandırdık.
Maddi Tazminat Neleri Kapsar?
Maddi tazminat, kaza olmasaydı işçinin malvarlığı ne durumda olacak idiyse, o durumun yeniden sağlanmasını amaçlar. TBK m. 54 kapsamında talep edilebilecek kalemler şunlardır:
- Tedavi Giderleri: SGK’nın karşılamadığı tüm tıbbi masraflar, yol giderleri, protez bedelleri.
- Geçici İş Göremezlik Zararı: Raporlu olunan dönemde maaşın tam alınamaması nedeniyle oluşan fark.
- Sürekli İş Göremezlik Zararı (Efor Kaybı): En önemli kalemdir. İşçide kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa, ömrü boyunca harcayacağı ekstra eforun maddi karşılığıdır.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Eğer kaza ölümle sonuçlandıysa, ölenin yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba) talep ettiği tazminattır.
Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, işçinin çektiği acı, elem ve ızdırabın bir nebze olsun dindirilmesi amacıyla verilir.
- Ölçü Nedir? Manevi tazminatın kesin bir matematiği yoktur. Ancak hakim; kazanın oluş şekline, işçinin maluliyet oranına, tarafların ekonomik durumuna ve işverenin kusur oranına göre hakkaniyete uygun bir rakam belirler.
- Zenginleşme Aracı Olamaz: Yargıtay, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, ancak caydırıcı olması gerektiğini vurgular.
Tazminat Hesaplamasında Kritik Kriterler
Rakiplerinizin önüne geçmenizi sağlayacak teknik bölüm burasıdır:
- Kusur Oranı: Bilirkişi, kazada işverenin % kaç, işçinin % kaç kusurlu olduğunu belirler. İşçinin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.
- Maluliyet Oranı: Adli Tıp Kurumu veya hastaneden alınan rapordaki sakatlık yüzdesi (Örn: %15 maluliyet) hesaplamanın temelidir.
- Yaşam Tablosu (TRH 2010): Eskiden PMF tablosu kullanılırdı, artık Yargıtay TRH 2010 Yaşam Tablosu’nu esas almaktadır. Bu tabloya göre işçinin muhtemel yaşam süresi (bakiye ömrü) hesaplanır.
- Ücret: Tazminat hesabı, işçinin kaza tarihindeki gerçek ücreti üzerinden yapılır. Bordroda asgari ücret gösterilse dahi, emsal ücret araştırması ile gerçek maaş tespit ettirilir.
İş Kazası Tazminat Hesaplama
Önemli Not: Tahmini hesaplamadır. Bilinen dönem için faiz talep edilebilir. Gerçek tazminat aktüer bilirkişi hesabına, SGK rücu miktarına ve yargı takdirine göre değişir.
Zamanaşımı Süresi
İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu süre kaza tarihinden itibaren başlar. Ancak, eğer maluliyet oranı (sakatlık) sonradan artmışsa veya değişmişse, zamanaşımı rapor tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayabilir.
Yargıtay, 21. Hukuk Dairesi’nin E. 2019/582, K. 2019/5263, T. 19.09.2019 kararına göre : “Dava konusu olayda, zamanaşımının başlangıç tarihinin olay tarihi olduğu ortadadır. İş kazasının 25/07/2010 tarihinde gerçekleştiği, davaların ise 17/01/2014 ve 29/05/2014 tarihlerinde açıldığı, bu bağlamda 10 yıllık zamanaşımı süresinin geçmediğinin anlaşılması üzerine; Mahkemece … yazılı şekilde zamanaşımından davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.”
Yargıtay, 10. Hukuk Dairesi’nin E. 2022/7519, K. 2023/10947, T. 08.11.2023 tarihli kararına göre : “İş kazası sonucu uğranılan zararın giderilmesi amacıyla açılan maddi ve manevi tazminat davalarında; hak düşürücü süre kavramı bulunmamakla birlikte, zamanaşımı süresi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 146 ncı maddesi gereğince haksız fiilin meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıl olup bu kapsamda eldeki davada zamanaşımı süresi dolmamıştır.”
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. İş kazası geçirdim, ilk olarak ne yapmalıyım?
İş kazası geçiren bir işçinin önceliği derhal sağlık kuruluşuna başvurmak ve tedavisini olmaktır. Hastanede olayın bir “iş kazası” olduğunu mutlaka belirtmek gerekir. Ardından, işverenin bu durumu 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirmesi zorunludur. İşveren bildirimi yapmazsa, işçinin veya yakınlarının durumu doğrudan SGK’ya bildirmesi hak kayıplarını önlemek adına büyük önem taşır.
2. İş kazası tazminatı nasıl hesaplanır, ne kadar tazminat alabilirim?
İş kazası nedeniyle alınacak maddi tazminat miktarını belirleyen birçok faktör vardır. İşçinin yaşı, net maaşı, maluliyet (iş gücü kaybı) oranı, işverenin ve işçinin kusur oranları hesaplamada dikkate alınır. Manevi tazminat ise işçinin veya yakınlarının yaşadığı acı, elem ve üzüntünün derecesine, tarafların ekonomik durumuna ve olayın ağırlığına göre hakim tarafından takdir edilir.
3. İş kazası tazminat davası kime veya kimlere açılır?
İş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat davaları kural olarak işverene karşı açılır. Ancak kazaya sebep olan olayda alt işveren (taşeron) – asıl işveren ilişkisi varsa, her iki işverene de dava açılabilir. Ayrıca kazada kusuru bulunan üçüncü kişiler veya iş sağlığı ve güvenliği firmaları da duruma göre davalı konumunda olabilir.
4. Sigortasız (kayıtdışı) çalışırken iş kazası geçirdim, tazminat davası açabilir miyim?
Evet, açabilirsiniz. Sigortasız çalıştırılmak işçinin yasal haklarını ortadan kaldırmaz. Bu durumda öncelikle olayın bir iş kazası olduğunun ve işçi-işveren ilişkisinin tespiti (Hizmet Tespiti) yapılır. SGK’ya yapılacak bildirimler ve açılacak tespit davası ile birlikte maddi ve manevi tazminat hakkınızı kullanabilirsiniz.
5. İş kazası tazminat davalarında zamanaşımı süresi ne kadardır?
İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıldır. Ancak kaza aynı zamanda ceza hukukunu ilgilendiren bir suç oluşturuyorsa ve ceza zamanaşımı süresi daha uzunsa, uzamış ceza zamanaşımı süresi uygulanır. Süreci kaçırmamak için vakit kaybetmeden hukuki destek almak önemlidir.
6. İş kazası sonucu vefat (ölüm) durumunda kimler tazminat alabilir?
İş kazası sonucunda işçinin vefat etmesi halinde, işçinin desteğinden yoksun kalan yakınları (eşi, çocukları, anne ve babası veya desteklediği diğer kişiler) destekten yoksun kalma tazminatı (maddi tazminat) talep edebilirler. Ayrıca merhumun yakınları, yaşadıkları ağır psikolojik yıkım nedeniyle manevi tazminat davası da açabilirler.
7. İş kazası tazminat davası ne kadar sürer?
Dava süreci; mahkemenin iş yüküne, SGK tahkikat sürecinin tamamlanmasına, maluliyet oranının Adli Tıp Kurumu veya tam teşekküllü hastanelerce tespit edilmesine ve kusur oranlarını belirleyecek bilirkişi raporlarının hazırlanmasına bağlı olarak değişiklik gösterir. Ortalama olarak ilk derece mahkemesi aşaması 1,5 ila 3 yıl arasında sürebilmektedir. Uzman bir avukatla çalışmak, usuli hataların önüne geçerek süreci hızlandırmada kritik rol oynar.
8. İşveren iflas ederse paramı (iş kazası tazminatlarımı) kimden alırım?
Maddi ve manevi tazminat işverenden istenir. Ancak işverenin “İşveren Mali Mesuliyet Sigortası” varsa, tazminatın önemli bir kısmı sigorta şirketinden tahsil edilebilir. Ayrıca “Güvence Hesabı” bazı durumlarda devreye girebilir.
9. Kaza iş kazası kabul edilmezse ne yapmalıyım?
Eğer SGK kazayı “iş kazası” olarak kabul etmediyse, önce “İş Kazasının Tespiti Davası” açılmalı, bu dava kazanıldıktan sonra tazminat davası açılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“İbraname İmzalarken Dikkat! Haklarınızdan Vazgeçmeyin”
“İş kazası sonrası işverenler veya sigorta şirketleri, işçiye cüzi bir miktar ödeme yaparak ‘hiçbir alacağım kalmamıştır’ yazılı ibraname/feragat imzalatmak isteyebilirler. Bu nedenle iş kazası sonrasında muhakkak avukattan hukuki destek alınmalıdır.
Diğer önemli husus da şikayet hakkı ile tazminat hakkının karıştırılmasıdır. İşverenin veya yetkili ilgilinin iş kazası nedeniyle ceza yargılamasına tabi tutulması ayrı, maddi manevi tazminat talep edilen bu dava ayrıdır. Dolayısıyla ceza yargılamasında şikayetten vazgeçmek, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
İş kazası hususunda avukat desteğine ve hukuki bilgiye ulaşmak isterseniz iletişim bölümünden bize ulaşabilirsiniz.
Selam emre bey amcam 7 ay once yurdisinda kaza yaparak sol elinden kalici olarak yaralandi kaza tutanagi kendisi ifade verecek durumda degildi ordaki zabitler polisler kendi kafasindan ifade verip imzaladilar dolayisiyla kaza tek tarsfli oldugu icin sucu kendisine attilar kendi tiriydi sirket adinaudi ve biz sirketi zararada ugratamiyoruz zarar oldugu gibi bizim odememiz gerek baska yapilacak birsey varmidir sgk veya baska devlet kurumundan hak talep edebilirmiyiz vereceginiz cvp icin tsk tlf 5071420860
Merhaba,
Kazanın meydana gelmesinde kusur sizde değilse dava açarak bu hususu mahkemeye taşıyabilirsiniz.
Mehmet bey
Çöp kamyonun hidrolık hortumundan biri patladı ve yaya yoluna döküldü
Tabi ben bunu bilmiyordum hidrolık yagda kaydım kötü
Düştüm köprücükkemıgım kırıldı şuan için 30 gün rapor
Aldım olaydan 10 gectı dava acabılırmıyım
Merhaba,
Dava açabilirsiniz fakat meydana gelen kazada kusurun kimde olduğu önem taşır. Davanız buna göre şekillenecektir.
Merhaba mehmet bey ben iş kazası geçirdim 2012 ssk dan 01.06.2014 de sürekli iş göremezlik talep ettim evrak izleden baktığımda en son kurum dışında tahhütsüz edilmek üzere işlendi yazıyor ne anlama geliyor aylık gelir bağlanacakmı iş gücü kaybı yüzde 15
merhaba babam 29 mart 2010 yılında vefat etti işyerinde ki bir aracı Ankara’ya götürürken yolda trafik kazası geçirdi iş yerinde emekli olduğu halde çalıştığı için bi sigorta yapılmış ondan 12 bin lira aldık iş yerinde de çalıştığı ay kadar ki tazminatı olan 8 bin lira verildi hata yüzde yüz babamda olduğu için başka bişey yapamayacağımız söylendi maddi ve manevi tazminat alma hakkımız var mı iş kazası nedeniyle nerelere dava açabiliriz zaman aşımına uğrarmı lütfen yardım edin şimdiden çok teşekkür ederim mailinizi bekliyorum
Merhaba,
Kusur babanızda olmasına rağmen sizler destekten yoksun kalmaya yönelik tazminat davası açabilirdiniz. Ankara’da bir avukata danışmanız sağlıklı olacaktır. İlgili evrakları Ankara’dan bir meslektaşımız inceleyerek sizlere yardımcı olabilirler.
ben bağdatta şalışırken ispiral taşı patlaması halinde parmağımı kırmışım şuan tedavim devam edyor.Maaşım azalttılar eski maaşımı alabilirmiyim.Selamlar
Merhaba,
Maaşınızın azaltılması hukuka aykırı bir işlem ve sizin onayınız olmaksızın gerçekleştirilemeyecek bir işlemdir. Dava açmak isterseniz bize iletişim bölümünden ulaşabilirsiniz.
Mehmet bey kolay gelsin. Yaklasik uc ay once is yerinde bi elemanimiz yuzunden kaza gecirdim. Bacagim ve ayak bilegim kirildi iki ameliyat gecirdim ve ayak bilegi gerekli hareketi saglamiyor. Is yeri de maddi ve manevi hiç bir destek de bulunmadi.simdi ben is verene dava acabilir miyim nasil bir yol izlemem gerekir
Merhaba,
SGK tarafından iş kazası neticesinde bir soruşturma açılır ve soruşturma neticesinde sizin iş gücü kaybınız yüzde olarak belirlenir. Bu husus belirlendi ise lütfen tarafımıza mail atınız.
Cok sagolun tesekkur ederim. Emniyetten ifadeye cagirdilar. Ben sikayetci degilim dersem sonradan da dava acabilir miyim. Bu davayi nasil etkilet. Veya sikayetciyim desem sonuclari neler olur
Mehmet bey kolay gelsin. Ben makina muhendisiyim ve is yerinde forklit soforu malzemeyi yanlışlıkla uzerime yikti. Bacagim kirildi uc ay oldu raporum devam ediyor. Kayitlara is kazasi olarak gecti ama maalesef sigortam dusuk yatiyormus. Raporum devam ediyor. Sgk firmaya ne zaman dava acar. Benim izlemem gereken yol nedir. Dava acmak icin illa fiziksel kayip olmasina gerek varmi tsk ederim
Merhaba,
SGK şayet iş göremezlik derecenizi belirler ise tarafımıza ulaşabilirsiniz. Sigortanızın düşük yatması ise başka bir davanın konusunu oluşturur.
Merhabalar mehmet bey.2014 Haziran 28 de abim bir fabrikada iş kazası nedeniyle arkadaşıyla beraber vefat etti.bu kaza sonucu işveren tazminat davası açılmaması için bize bir miktar ödedi ayrıyetten özel sigortası 50 bin dolar ödedi benim sorum su kamu davası dewam ediyor devlet Bizlere ayrı. Bir tazminat ödemesi gerekmiyormu herhangi bir ödeme yapılmadı devlet tarafından abim bakardı anne baba sağ. Saygılarımla.
Merhaba,
Devletin bu hususta herhangi bir sorumluluğu yok.
Merhaba,
İş kazası neticesinde SGK soruşturma yapacak ve babanızın iş gücü kaybını belirleyecektir. Bu oran belirlendi ise iletişim bölümünden bize ulaşınız. Size yardımcı olacağız.
merhabalar babam 23.nisan günü inşatta çalışırken yüksek gerilim hattı çaliştıkları yere çok yakındı babamda o akıma kapıldı ve elektrik giriş çıkışları var sakatlık yok allaha şükür. firma bizim suçumuz yok biz yazı vermişiz gerekli yerlere,bizlik bi durum yok diyor. şimdi biz bu süreçte ne yapabiliriz maddi ve manevi tazminat davasını açabiliyor muyuz kime açabiliriz
Merhaba,
Bir hasar meydana gelmedi ise neden dava açacaksınız ? Dava hakkınız yok.
merhaba ben 2012 yılında iskeleden düşerek iş kazası geçirdim kafa tası kırılmış taktılar boşda neyse ben işverene tazminat davası açtım sonra davayı geri aldım tekrar dava açma olasılığım var mı 2.defa dava açılırmı
teşekkür ederim .
Merhaba,
Davadan feragat etmiş iseniz yeniden dava açamazsınız fakat dosyayı takipsiz bırakmış iseniz ve dosya kapanmış ise yeniden dava konusu yapılabilir.
iyi günler
2012 yılında 20 yaşında iş kazası geçirdim iş yeri %70 ben ise % 30 suçlu olduğum anlaşıldı
bana da %30.3 maluliyet verdiler askerlik yapmadım şuanda ağır işlerde çalışamıyorum mahkeme sonuçu sizce ne olur ?
Merhaba,
Görüldüğü kadarıyla tazminat davasını açmışsınız. Bu nedenle lütfen mevcut avukatınızdan bilgi alınız.