İş kazası, işçinin bedenen veya ruhen zarara uğramasına neden olan ve işverenin sorumluluğu altında gerçekleşen olaylardır. İş kazası geçiren bir işçi, sadece SGK’dan aldığı geçici ödeneklerle yetinmek zorunda değildir. İşverenin gözetim borcunu yerine getirmemesi nedeniyle uğranılan zararlar için Maddi ve Manevi Tazminat Davası açma hakkı bulunur. Bu rehberde, tazminat kalemlerini, hesaplama yöntemlerini ve 2026 yılı uygulamalarını detaylandırdık.
Maddi Tazminat Neleri Kapsar?
Maddi tazminat, kaza olmasaydı işçinin malvarlığı ne durumda olacak idiyse, o durumun yeniden sağlanmasını amaçlar. TBK m. 54 kapsamında talep edilebilecek kalemler şunlardır:
- Tedavi Giderleri: SGK’nın karşılamadığı tüm tıbbi masraflar, yol giderleri, protez bedelleri.
- Geçici İş Göremezlik Zararı: Raporlu olunan dönemde maaşın tam alınamaması nedeniyle oluşan fark.
- Sürekli İş Göremezlik Zararı (Efor Kaybı): En önemli kalemdir. İşçide kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa, ömrü boyunca harcayacağı ekstra eforun maddi karşılığıdır.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Eğer kaza ölümle sonuçlandıysa, ölenin yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba) talep ettiği tazminattır.
Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, işçinin çektiği acı, elem ve ızdırabın bir nebze olsun dindirilmesi amacıyla verilir.
- Ölçü Nedir? Manevi tazminatın kesin bir matematiği yoktur. Ancak hakim; kazanın oluş şekline, işçinin maluliyet oranına, tarafların ekonomik durumuna ve işverenin kusur oranına göre hakkaniyete uygun bir rakam belirler.
- Zenginleşme Aracı Olamaz: Yargıtay, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, ancak caydırıcı olması gerektiğini vurgular.
Tazminat Hesaplamasında Kritik Kriterler
Rakiplerinizin önüne geçmenizi sağlayacak teknik bölüm burasıdır:
- Kusur Oranı: Bilirkişi, kazada işverenin % kaç, işçinin % kaç kusurlu olduğunu belirler. İşçinin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.
- Maluliyet Oranı: Adli Tıp Kurumu veya hastaneden alınan rapordaki sakatlık yüzdesi (Örn: %15 maluliyet) hesaplamanın temelidir.
- Yaşam Tablosu (TRH 2010): Eskiden PMF tablosu kullanılırdı, artık Yargıtay TRH 2010 Yaşam Tablosu‘nu esas almaktadır. Bu tabloya göre işçinin muhtemel yaşam süresi (bakiye ömrü) hesaplanır.
- Ücret: Tazminat hesabı, işçinin kaza tarihindeki gerçek ücreti üzerinden yapılır. Bordroda asgari ücret gösterilse dahi, emsal ücret araştırması ile gerçek maaş tespit ettirilir.
Zamanaşımı Süresi
İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu süre kaza tarihinden itibaren başlar. Ancak, eğer maluliyet oranı (sakatlık) sonradan artmışsa veya değişmişse, zamanaşımı rapor tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayabilir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Sigortasız işçi tazminat alabilir mi?
Evet. İşçinin sigortasız olması işverenin suçudur. Mahkeme sürecinde önce sigortalılık tespiti yapılır, ardından tazminat hesaplanır. Hak kaybınız olmaz.
2. İşveren iflas ederse paramı kimden alırım?
Maddi ve manevi tazminat işverenden istenir. Ancak işverenin “İşveren Mali Mesuliyet Sigortası” varsa, tazminatın önemli bir kısmı sigorta şirketinden tahsil edilebilir. Ayrıca “Güvence Hesabı” bazı durumlarda devreye girebilir.
3. Dava ne kadar sürer?
İş kazası davaları teknik davalardır. Kusur raporu, maluliyet raporu ve aktüerya (hesap) raporu süreçleri nedeniyle ortalama 2 yıl ile 3 yıl arasında sürebilmektedir.
4. Önce hangi davayı açmalıyım?
Eğer SGK kazayı “iş kazası” olarak kabul etmediyse, önce “İş Kazasının Tespiti Davası“ açılmalı, bu dava kazanıldıktan sonra tazminat davası açılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Unutmayın; Yargıtay’a göre, makbuz niteliğindeki bu belgeler, eğer gerçek zararı karşılamıyorsa davada geçersiz sayılabilir. Ancak yine de süreç başında elinizi zayıflatmamak adına, avukatınıza danışmadan işverenin uzattığı hiçbir belgeyi imzalamamanızı, özellikle ‘tüm haklarımı aldım’ ibareli kağıtlara dikkat etmenizi öneririm. Gerçek tazminatınız, size teklif edilenin 10 katı olabilir.”
“İbraname İmzalarken Dikkat! Haklarınızdan Vazgeçmeyin”
“İş kazası sonrası işverenler veya sigorta şirketleri, işçiye cüzi bir miktar ödeme yaparak ‘hiçbir alacağım kalmamıştır’ yazılı ibranameler imzalatmak isteyebilirler.
Diğer önemli husus da şikayet hakkı ile tazminat hakkının karıştırılmasıdır. İşverenin veya yetkili ilgilinin iş kazası nedeniyle ceza yargılamasına tabi tutulması ayrı, maddi manevi tazminat talep edilen bu dava ayrıdır. Dolayısıyla ceza yargılamasında şikayetten vazgeçmek, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
İş kazası hususunda avukat desteğine ve hukuki bilgiye ulaşmak isteyen kişiler iletişim bölümünden bize ulaşabilir. Ofisimize ulaşmak için :
Merhaba,
İş kazası neticesinde SGK soruşturma yapacak ve babanızın iş gücü kaybını belirleyecektir. Bu oran belirlendi ise iletişim bölümünden bize ulaşınız. Size yardımcı olacağız.
merhabalar babam 23.nisan günü inşatta çalışırken yüksek gerilim hattı çaliştıkları yere çok yakındı babamda o akıma kapıldı ve elektrik giriş çıkışları var sakatlık yok allaha şükür. firma bizim suçumuz yok biz yazı vermişiz gerekli yerlere,bizlik bi durum yok diyor. şimdi biz bu süreçte ne yapabiliriz maddi ve manevi tazminat davasını açabiliyor muyuz kime açabiliriz
Merhaba,
Bir hasar meydana gelmedi ise neden dava açacaksınız ? Dava hakkınız yok.
merhaba ben 2012 yılında iskeleden düşerek iş kazası geçirdim kafa tası kırılmış taktılar boşda neyse ben işverene tazminat davası açtım sonra davayı geri aldım tekrar dava açma olasılığım var mı 2.defa dava açılırmı
teşekkür ederim .
Merhaba,
Davadan feragat etmiş iseniz yeniden dava açamazsınız fakat dosyayı takipsiz bırakmış iseniz ve dosya kapanmış ise yeniden dava konusu yapılabilir.
iyi günler
2012 yılında 20 yaşında iş kazası geçirdim iş yeri %70 ben ise % 30 suçlu olduğum anlaşıldı
bana da %30.3 maluliyet verdiler askerlik yapmadım şuanda ağır işlerde çalışamıyorum mahkeme sonuçu sizce ne olur ?
Merhaba,
Görüldüğü kadarıyla tazminat davasını açmışsınız. Bu nedenle lütfen mevcut avukatınızdan bilgi alınız.
Merhabalar ben çalısırken direkde trafo degişimi esnasında vincinin aniden hareket etirmesinden dolayı işaret parmagım ezildi olay günü şikayetci olmadım fakat daha sonradan iki kere ameliyat oldum işaret parmagımım ilk bogumdan yukarsı kesildi iş kazası tutanıgında şikayetci olamdıgım için farklı yazıldı ne yapabilirim hocam bide hastane masraflarını firma ödemedi nasıl bir yol izleyebilirim hocam olay 18 aralık 2014 oldu
Merhaba,
Kazanın, iş kazası olarak yazılmaması önemli değil .SGK ‘ya başvuru yaparak gerekli bildirimi yapabilir, iş kazası prosedürünü başlatabilirsiniz.
Şikayetçi olup olmamanız da önemli değil. Şikayetçi olsanız da olmasanız da tazminat davası açabilirsiniz.
Ben market elemaniyim is yerimde siki denetim ve musteriler sonucu ve isin agirligi sebebiyle rahatsizim pisikoljim bozuldu ruh sagligim iyi degil acaba dava acabilirmiyim ve acsam ortalama ne kadar para verirler
Merhaba,
İş nedeniyle herhangi bir rahatsızlığınız var ise SGKya meslek hastalığı nedeniyle başvuru yapınız.
benim işyerinde başıma 2 metre yükseklikten hızla kiloluk demir düştü fakat sadece sişlik var 3 kez toografiye acillere gittim ruhsal açıdan işe gidemeyeceğim aklıma geldikçe krize giriyorum ve ağrılarım var sizce bu iş kazasına giriyormu ?
Merhaba,
Yaşadığınız kaza iş kazasıdır. Bu nedenle SGK’ya başvurup iş kazası geçirdiğinizi ve iş gücü kaybı oranınızın belirlenmesini talep etmelisiniz.
Hocam merhaba,üçüncü ayın on beş inde işyerinde silindirin altında kaldım.kaza sonrası kaburgalarımda
4 kırık sağ kolunda humerus kırığı ( platin -omuz ve kolda ) çene kırığı ve kulak yırtılması ( kopma aşamasında iken dikildi ) kısacası ağır yaralı idim.
Hocam yoğun bakımda polis baskı sonucunda ifademi işverenin lehine olmak suretiyle aldı ve bana savciliktan evrak gelecegini istediğim takdirde ifademi değiştirebileceğini soyledi.aradan 1 ay gecmesine rağmen evrak gelmeyince şüphelendikleri ve savcılığa gittik.şooook olduk şikayatçi olmadığımdan dolayı savcı dosyayı kapatmış. Hocam ben hala raporluyum .tedavide devam ediyor.gün geçtikçe de aklım başıma geliyor.( psikolojik olarak ) size sorum bu saat sonra mahkeme açabilirmiyim açarsam kazanabilir miyim ? Teşekkür ederim.İyi günler…
Merhaba,
Savcılıkta şikayetçi olmamanız tazminat davası açmanız engel değil. Tazminat davası açabilirsiniz.
Merhaba Mehmet bey benm eşim 2013te textil fabrikasinda makinada sol el sırca parmağı koptu çalıştığı esnada 1.5 sene sigortası da 3 aylık ödeme yapmışlar biz napa bilriz
Merhaba,
SGK, eşinizin iş gücü kaybı oranını belirlediği zaman hızlı bir şekilde tazminat davası açmanız gerekmektedir. Şayet iş gücü kaybı oranınız belli değilse ve iş kazasına ilişkin SGK hiçbir işlem yapmamışsa başvuru yaparak işlemleri başlatabilirsiniz.
Merhaba,
SGK’ya başvuru yaparak iş kazası prosedürünüzün başlayıp başlamadığınızı öğrenmeniz gerekiyor. Başlamamışsa SGK’ya yazılı bir başvuru yaparak prosedürü başlatabilir, iş gücü kaybı oranınızın tespitini isteyebilirsiniz.