İş kazası, işçinin bedenen veya ruhen zarara uğramasına neden olan ve işverenin sorumluluğu altında gerçekleşen olaylardır. İş kazası geçiren bir işçi, sadece SGK’dan aldığı geçici ödeneklerle yetinmek zorunda değildir. İşverenin gözetim borcunu yerine getirmemesi nedeniyle uğranılan zararlar için Maddi ve Manevi Tazminat Davası açma hakkı bulunur. Bu rehberde, tazminat kalemlerini, hesaplama yöntemlerini ve 2026 yılı uygulamalarını detaylandırdık.
Maddi Tazminat Neleri Kapsar?
Maddi tazminat, kaza olmasaydı işçinin malvarlığı ne durumda olacak idiyse, o durumun yeniden sağlanmasını amaçlar. TBK m. 54 kapsamında talep edilebilecek kalemler şunlardır:
- Tedavi Giderleri: SGK’nın karşılamadığı tüm tıbbi masraflar, yol giderleri, protez bedelleri.
- Geçici İş Göremezlik Zararı: Raporlu olunan dönemde maaşın tam alınamaması nedeniyle oluşan fark.
- Sürekli İş Göremezlik Zararı (Efor Kaybı): En önemli kalemdir. İşçide kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa, ömrü boyunca harcayacağı ekstra eforun maddi karşılığıdır.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Eğer kaza ölümle sonuçlandıysa, ölenin yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba) talep ettiği tazminattır.
Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, işçinin çektiği acı, elem ve ızdırabın bir nebze olsun dindirilmesi amacıyla verilir.
- Ölçü Nedir? Manevi tazminatın kesin bir matematiği yoktur. Ancak hakim; kazanın oluş şekline, işçinin maluliyet oranına, tarafların ekonomik durumuna ve işverenin kusur oranına göre hakkaniyete uygun bir rakam belirler.
- Zenginleşme Aracı Olamaz: Yargıtay, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, ancak caydırıcı olması gerektiğini vurgular.
Tazminat Hesaplamasında Kritik Kriterler
Rakiplerinizin önüne geçmenizi sağlayacak teknik bölüm burasıdır:
- Kusur Oranı: Bilirkişi, kazada işverenin % kaç, işçinin % kaç kusurlu olduğunu belirler. İşçinin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.
- Maluliyet Oranı: Adli Tıp Kurumu veya hastaneden alınan rapordaki sakatlık yüzdesi (Örn: %15 maluliyet) hesaplamanın temelidir.
- Yaşam Tablosu (TRH 2010): Eskiden PMF tablosu kullanılırdı, artık Yargıtay TRH 2010 Yaşam Tablosu’nu esas almaktadır. Bu tabloya göre işçinin muhtemel yaşam süresi (bakiye ömrü) hesaplanır.
- Ücret: Tazminat hesabı, işçinin kaza tarihindeki gerçek ücreti üzerinden yapılır. Bordroda asgari ücret gösterilse dahi, emsal ücret araştırması ile gerçek maaş tespit ettirilir.
İş Kazası Tazminat Hesaplama
Önemli Not: Tahmini hesaplamadır. Bilinen dönem için faiz talep edilebilir. Gerçek tazminat aktüer bilirkişi hesabına, SGK rücu miktarına ve yargı takdirine göre değişir.
Zamanaşımı Süresi
İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu süre kaza tarihinden itibaren başlar. Ancak, eğer maluliyet oranı (sakatlık) sonradan artmışsa veya değişmişse, zamanaşımı rapor tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayabilir.
Yargıtay, 21. Hukuk Dairesi’nin E. 2019/582, K. 2019/5263, T. 19.09.2019 kararına göre : “Dava konusu olayda, zamanaşımının başlangıç tarihinin olay tarihi olduğu ortadadır. İş kazasının 25/07/2010 tarihinde gerçekleştiği, davaların ise 17/01/2014 ve 29/05/2014 tarihlerinde açıldığı, bu bağlamda 10 yıllık zamanaşımı süresinin geçmediğinin anlaşılması üzerine; Mahkemece … yazılı şekilde zamanaşımından davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.”
Yargıtay, 10. Hukuk Dairesi’nin E. 2022/7519, K. 2023/10947, T. 08.11.2023 tarihli kararına göre : “İş kazası sonucu uğranılan zararın giderilmesi amacıyla açılan maddi ve manevi tazminat davalarında; hak düşürücü süre kavramı bulunmamakla birlikte, zamanaşımı süresi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 146 ncı maddesi gereğince haksız fiilin meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıl olup bu kapsamda eldeki davada zamanaşımı süresi dolmamıştır.”
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. İş kazası geçirdim, ilk olarak ne yapmalıyım?
İş kazası geçiren bir işçinin önceliği derhal sağlık kuruluşuna başvurmak ve tedavisini olmaktır. Hastanede olayın bir “iş kazası” olduğunu mutlaka belirtmek gerekir. Ardından, işverenin bu durumu 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirmesi zorunludur. İşveren bildirimi yapmazsa, işçinin veya yakınlarının durumu doğrudan SGK’ya bildirmesi hak kayıplarını önlemek adına büyük önem taşır.
2. İş kazası tazminatı nasıl hesaplanır, ne kadar tazminat alabilirim?
İş kazası nedeniyle alınacak maddi tazminat miktarını belirleyen birçok faktör vardır. İşçinin yaşı, net maaşı, maluliyet (iş gücü kaybı) oranı, işverenin ve işçinin kusur oranları hesaplamada dikkate alınır. Manevi tazminat ise işçinin veya yakınlarının yaşadığı acı, elem ve üzüntünün derecesine, tarafların ekonomik durumuna ve olayın ağırlığına göre hakim tarafından takdir edilir.
3. İş kazası tazminat davası kime veya kimlere açılır?
İş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat davaları kural olarak işverene karşı açılır. Ancak kazaya sebep olan olayda alt işveren (taşeron) – asıl işveren ilişkisi varsa, her iki işverene de dava açılabilir. Ayrıca kazada kusuru bulunan üçüncü kişiler veya iş sağlığı ve güvenliği firmaları da duruma göre davalı konumunda olabilir.
4. Sigortasız (kayıtdışı) çalışırken iş kazası geçirdim, tazminat davası açabilir miyim?
Evet, açabilirsiniz. Sigortasız çalıştırılmak işçinin yasal haklarını ortadan kaldırmaz. Bu durumda öncelikle olayın bir iş kazası olduğunun ve işçi-işveren ilişkisinin tespiti (Hizmet Tespiti) yapılır. SGK’ya yapılacak bildirimler ve açılacak tespit davası ile birlikte maddi ve manevi tazminat hakkınızı kullanabilirsiniz.
5. İş kazası tazminat davalarında zamanaşımı süresi ne kadardır?
İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıldır. Ancak kaza aynı zamanda ceza hukukunu ilgilendiren bir suç oluşturuyorsa ve ceza zamanaşımı süresi daha uzunsa, uzamış ceza zamanaşımı süresi uygulanır. Süreci kaçırmamak için vakit kaybetmeden hukuki destek almak önemlidir.
6. İş kazası sonucu vefat (ölüm) durumunda kimler tazminat alabilir?
İş kazası sonucunda işçinin vefat etmesi halinde, işçinin desteğinden yoksun kalan yakınları (eşi, çocukları, anne ve babası veya desteklediği diğer kişiler) destekten yoksun kalma tazminatı (maddi tazminat) talep edebilirler. Ayrıca merhumun yakınları, yaşadıkları ağır psikolojik yıkım nedeniyle manevi tazminat davası da açabilirler.
7. İş kazası tazminat davası ne kadar sürer?
Dava süreci; mahkemenin iş yüküne, SGK tahkikat sürecinin tamamlanmasına, maluliyet oranının Adli Tıp Kurumu veya tam teşekküllü hastanelerce tespit edilmesine ve kusur oranlarını belirleyecek bilirkişi raporlarının hazırlanmasına bağlı olarak değişiklik gösterir. Ortalama olarak ilk derece mahkemesi aşaması 1,5 ila 3 yıl arasında sürebilmektedir. Uzman bir avukatla çalışmak, usuli hataların önüne geçerek süreci hızlandırmada kritik rol oynar.
8. İşveren iflas ederse paramı (iş kazası tazminatlarımı) kimden alırım?
Maddi ve manevi tazminat işverenden istenir. Ancak işverenin “İşveren Mali Mesuliyet Sigortası” varsa, tazminatın önemli bir kısmı sigorta şirketinden tahsil edilebilir. Ayrıca “Güvence Hesabı” bazı durumlarda devreye girebilir.
9. Kaza iş kazası kabul edilmezse ne yapmalıyım?
Eğer SGK kazayı “iş kazası” olarak kabul etmediyse, önce “İş Kazasının Tespiti Davası” açılmalı, bu dava kazanıldıktan sonra tazminat davası açılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“İbraname İmzalarken Dikkat! Haklarınızdan Vazgeçmeyin”
“İş kazası sonrası işverenler veya sigorta şirketleri, işçiye cüzi bir miktar ödeme yaparak ‘hiçbir alacağım kalmamıştır’ yazılı ibraname/feragat imzalatmak isteyebilirler. Bu nedenle iş kazası sonrasında muhakkak avukattan hukuki destek alınmalıdır.
Diğer önemli husus da şikayet hakkı ile tazminat hakkının karıştırılmasıdır. İşverenin veya yetkili ilgilinin iş kazası nedeniyle ceza yargılamasına tabi tutulması ayrı, maddi manevi tazminat talep edilen bu dava ayrıdır. Dolayısıyla ceza yargılamasında şikayetten vazgeçmek, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
İş kazası hususunda avukat desteğine ve hukuki bilgiye ulaşmak isterseniz iletişim bölümünden bize ulaşabilirsiniz.
SELAM MEHMET BEY BABAM 2002 10,06,2002 DE İŞ KAZASI SONUCU RAHMET ETTİ BEN BABAMIN YERİNE DEVLET DAİRESİNE İŞ TALEBINDE BULUNA BİLİRMİYİM
Merhaba,
İlgili kurumlara başvuru yaparak bu hususun cevabını alabilirsiniz.
Merhaba,
Davaların uzun sürmesi normal. Bir avukatınız olduğunu tahmin ediyorum. Bu nedenle lütfen avukatınızdan bilgi alınız.
MERHABA ,Ben 29-09-2014 tarihinde Irak da calışırken iş kazası gecirdim ,sol gözüm %90 görmüyor tedavim bitmedi dikişlerim duruyor .İş durdu şantiye kapatıldı.bana cıkış verdiler .kesin raporu 45 gün sonra alacagım .
S.S.K bildirilmemiş iş kazası yaptıgım .iş kura bildirilmemiş .hastaneye girişte hastane polisi tutanak tuttu iş kazası diyerek .hastane ameliyat raporlarım ve istirahat raporlarım duruyor .İş bitene kadar maaşımı dolar olarak mesaisiz yatırdılar,şimdi işsizim .ve tek gözüm %90 görmüyor .tedavim de sonuçlanmadı .ne yapmam lazım nerden başlamam lazım .şidiye kadar şirketim cok iyi davrandı ve masraflarımı karşıladı.şimdede iş ayarlayacagını söylüyor .bekleyip duruyorum .nasıl bir yol izleyim ne diyeyim şirkete .
Merhaba,
Öncelikli olarak SGK’ya iş kazası geçirdiğiniza dair bildirimde bulunmanız gerekmektedir. SGK iş kazası nedeniyle bir soruşturma yapacak ve sizin iş gücü kaybınızı belirleyecektir.
Bunun haricinde işten çıkarıldığınızı söylediniz. Şayet işten çıkarılmanız üzerinden 1 ay geçmemiş ise işe iade davası açabilirsiniz. https://www.emreulusoy.av.tr/ise-iade-davasi linkinden işe iade davası hakkında bilgi alabilir veya iletişim bölümünden bize ulaşarak dava açmak istediğinizi bildirebilirsiniz.
Merhaba sitenizi takip ediyorum hukuk 1. Sınıf öğrencisiyim çok teşekkürler kendi adıma. Sormak istediğim benim dedem 12.11.2006 da inşaatta iş Kazası sonucu öldü, ama anneannem o koşullarda dava açamadı, açmak istemedi. Şimdi açabilir mi? Lütfen yardımcı olur musunuz, mail atabilirsiniz.
Merhaba,
Sizlere gerekli maili ilettik. İyi günler.
Merhaba sitenizi takip ediyorum hukuk 1. Sınıf öğrencisiyim çok teşekkürler kendi adıma. Sormak istediğim benim dedem 12.11.2006 da inşaatta iş Kazası sonucu öldü, ama anneannem o koşullarda dava açamadı, açmak istemedi. Şimdi açabilir mi? Lütfen yardımcı olur musunuz, mail atabilirsiniz. Iyi günler
Merhaba,
Davanız açılabilir. Kazanın meydana geldiği yeri, ilgili soruşturma dosyasının nerede ve hangi dosya numarası ile görüldüğünü lütfen bize bildiriniz, sizlere yardım olalım.
Tekrar merhaba size mail attım ama bakamadınız galiba. 2006 a ait Savcılık dosyasına nasıl ulaşabiliriz onu bulduktan sonra size bilgi vermemiz daha kolay olur. Olay 2006 da ölümlü iş kazasıydı. Bir de malulen emekli maaşı ve dul Aylığı engel mi tazminata? Iyi çalışmalar…
mehmet bey iletişime gecebılecegım kişileri adresi tlf varmı sizde ben diyarbakırda otuyorum
ben 11.05.2013 yılında ıs yerınde yaptırılan baska ıs nedenıyle beyın kanaması gecırıp 13 yogun bakımda yattım sımdı herhangı bır saglık problemım yok ben dava acabılırmıyım acabılırsen sonucları nasıl olur .o donem de ben davacı olmadıgmı bıldıren ıfade verdım o sırada tam olarak dusunce gucune sahıp deıldım
Merhaba,
Meydana gelen beyin kanaması neticesinde bir iş gücü kaybınız var ise dava açabilirsiniz. İş gücü kaybınızın olup olmadığını da SGK’ya başvuru yaparak öğrenebilirsiniz.
Merhaba Mehmet bey çalıştığım şirkette 17.11.2014 tarihinde İş Kazası geçirdim. Kazada benim dikkatsizliğim vardı fakat iş yerinin iş güvenliği konusunda eksikleri vardı. Benim kazadan sonra bazı önlemler alındı. Ben ambulans ile götürüldüm omzumda 6cm lik kesik vardı. ezikler, burkulma ve incilme vb Şeyler var deyip beni eve gönderdiler. Kazadan 1 gün sonra jandarmaya ifade vermeye gittim şikayetçi olmadım, fakat kazadan 2 gün sonra aşırı ağrılar nedeniyle hastaneye başvurdum. 3 adet Kaburga kırığım olduğu için beni hastaneye yatırdılar. 2 gün hastanede kaldıktan sonra taburcu oldum. 44 gün iş Kazası raporlu istirahat ettim. Şuan çalışıyorum fakat ağrılarım devam ediyor ve ben kırıkları bilmediğim için şikayetçi olmamıştım. Ben şikayetçi olabilir miyim maddi tazminat Davası açabilir miyim eğer açabiliyorsam kazanma şansım nedir.
Yardımlarınız için şimdiden teşekkür ederim Mehmet Bey.
Merhaba,
Savcılıkta şikayetçi olmasanız da tazminat davası açma hakkınız mevcut. SGK’ya başvuru yapınız ve iş gücü kaybı oranınızın belirlenmesini isteyiniz. Ardından tazminat davanızı açarsınız.
Mehmet Bey ben savcılıkta şikayet konusunu biliyorum. Ben sadece jandarmaya ifade vermiştim. Şikayetçi olmadığımı beyan etmiştim. Fakat ben ifade verdiğimde benim kırıklarım belli değildi. Ben birşeyim yok diye şikayetçi Değilim diye verdiğim beyanı değiştirebilir miyim şikayetçi olabilir miyim.
Merhaba,
İş kazasına yönelik tazminat davası açabilirsiniz fakat iş gücü kaybınız olmadığı için çok yüksek bir tazminat alamazsınız. Dava açmanızda bir fayda olmayacaktır. 15 Gün 3500 Prim gününe dayalı olarak iş sözleşmenizi feshetmeden önce bize ulaşınız size yardımcı olacağız.
hayırlı günler.
Ben eşimi kaybettim iş Kazası sonucu O günlerde çok kötüydüm Aklım Başımda değildi savcılıkta şikayetçi Değilim dedim maddi manevi yardımda bulunuldu ağzımdan çıktı mı hatırlamıyorum o günlerde o psikoloji ile ama mahkeme kağıdında öyle yazıyor maddi manevi yardımda bulunulduğundan şikayetçi Değilim dedi. Bu benim tazminat Davası açmama mani olur mu hiç açamaz mıyım ama ben kendimde değildim bilgilendiren bir şey söyleyen de olmadı
Merhaba,
Şirket yetkilileri size herhangi bir evrak imzalattı mı ?
hayır imzalamadım. Zaten bir şey vermedilerde.
Merhaba avukat bey
Ben 18 yaşındayım Gaziantep Şölen çikolata faprikasında çalışırken orta parmak ekleminden sonrasını kaybettim olay ile ilgili polis memurları çağırdı ifade için fakat şikayetçi olmadım. bu olaydan yana şahitlerim de var hatta bunun için maddi ve manevi. dava açmak uygunmudur? ve işten kendi isteğimle çıktım şu an mağdurum fonksiyon kayıbım var
saygılar .
Merhaba,
Şikayetçi olmasanız da tazminat davası açabilirsiniz. Yapmanız gereken işlem SGK’ya giderek ‘iş gücü kaybı oranı’nızı öğrenmek olacaktır. Bu oranı öğrendikten sonra bize ulaşabilirsiniz. Sizlere yardımcı olacağız.