İş kazası, işçinin bedenen veya ruhen zarara uğramasına neden olan ve işverenin sorumluluğu altında gerçekleşen olaylardır. İş kazası geçiren bir işçi, sadece SGK’dan aldığı geçici ödeneklerle yetinmek zorunda değildir. İşverenin gözetim borcunu yerine getirmemesi nedeniyle uğranılan zararlar için Maddi ve Manevi Tazminat Davası açma hakkı bulunur. Bu rehberde, tazminat kalemlerini, hesaplama yöntemlerini ve 2026 yılı uygulamalarını detaylandırdık.
Maddi Tazminat Neleri Kapsar?
Maddi tazminat, kaza olmasaydı işçinin malvarlığı ne durumda olacak idiyse, o durumun yeniden sağlanmasını amaçlar. TBK m. 54 kapsamında talep edilebilecek kalemler şunlardır:
- Tedavi Giderleri: SGK’nın karşılamadığı tüm tıbbi masraflar, yol giderleri, protez bedelleri.
- Geçici İş Göremezlik Zararı: Raporlu olunan dönemde maaşın tam alınamaması nedeniyle oluşan fark.
- Sürekli İş Göremezlik Zararı (Efor Kaybı): En önemli kalemdir. İşçide kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa, ömrü boyunca harcayacağı ekstra eforun maddi karşılığıdır.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Eğer kaza ölümle sonuçlandıysa, ölenin yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba) talep ettiği tazminattır.
Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, işçinin çektiği acı, elem ve ızdırabın bir nebze olsun dindirilmesi amacıyla verilir.
- Ölçü Nedir? Manevi tazminatın kesin bir matematiği yoktur. Ancak hakim; kazanın oluş şekline, işçinin maluliyet oranına, tarafların ekonomik durumuna ve işverenin kusur oranına göre hakkaniyete uygun bir rakam belirler.
- Zenginleşme Aracı Olamaz: Yargıtay, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, ancak caydırıcı olması gerektiğini vurgular.
Tazminat Hesaplamasında Kritik Kriterler
İş kazası nedeniyle maddi tazminat hesaplamasında dikkat edilen kriterler şu şekildedir :
- Kusur Oranı: Bilirkişi, kazada işverenin % kaç, işçinin % kaç kusurlu olduğunu belirler. İşçinin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.
- Maluliyet Oranı: Adli Tıp Kurumu veya hastaneden alınan rapordaki sakatlık yüzdesi (Örn: %15 maluliyet) hesaplamanın temelidir.
- Yaşam Tablosu (TRH 2010): Eskiden PMF tablosu kullanılırdı, artık Yargıtay TRH 2010 Yaşam Tablosu’nu esas almaktadır. Bu tabloya göre işçinin muhtemel yaşam süresi (bakiye ömrü) hesaplanır.
- Ücret: Tazminat hesabı, işçinin kaza tarihindeki gerçek ücreti üzerinden yapılır. Bordroda asgari ücret gösterilse dahi, emsal ücret araştırması ile gerçek maaş tespit ettirilir.
İş Kazası Tazminat Hesaplama
Zamanaşımı Süresi
İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu süre kaza tarihinden itibaren başlar. Ancak, eğer maluliyet oranı (sakatlık) sonradan artmışsa veya değişmişse, zamanaşımı rapor tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayabilir.
Yargıtay, 21. Hukuk Dairesi’nin E. 2019/582, K. 2019/5263, T. 19.09.2019 kararına göre : “Dava konusu olayda, zamanaşımının başlangıç tarihinin olay tarihi olduğu ortadadır. İş kazasının 25/07/2010 tarihinde gerçekleştiği, davaların ise 17/01/2014 ve 29/05/2014 tarihlerinde açıldığı, bu bağlamda 10 yıllık zamanaşımı süresinin geçmediğinin anlaşılması üzerine; Mahkemece … yazılı şekilde zamanaşımından davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.”
Yargıtay, 10. Hukuk Dairesi’nin E. 2022/7519, K. 2023/10947, T. 08.11.2023 tarihli kararına göre : “İş kazası sonucu uğranılan zararın giderilmesi amacıyla açılan maddi ve manevi tazminat davalarında; hak düşürücü süre kavramı bulunmamakla birlikte, zamanaşımı süresi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 146 ncı maddesi gereğince haksız fiilin meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıl olup bu kapsamda eldeki davada zamanaşımı süresi dolmamıştır.”
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. İş kazası geçirdim, ilk olarak ne yapmalıyım?
İş kazası geçiren bir işçinin önceliği derhal sağlık kuruluşuna başvurmak ve tedavisini olmaktır. Hastanede olayın bir “iş kazası” olduğunu mutlaka belirtmek gerekir. Ardından, işverenin bu durumu 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirmesi zorunludur. İşveren bildirimi yapmazsa, işçinin veya yakınlarının durumu doğrudan SGK’ya bildirmesi hak kayıplarını önlemek adına büyük önem taşır.
2. İş kazası tazminatı nasıl hesaplanır, ne kadar tazminat alabilirim?
İş kazası nedeniyle alınacak maddi tazminat miktarını belirleyen birçok faktör vardır. İşçinin yaşı, net maaşı, maluliyet (iş gücü kaybı) oranı, işverenin ve işçinin kusur oranları hesaplamada dikkate alınır. Manevi tazminat ise işçinin veya yakınlarının yaşadığı acı, elem ve üzüntünün derecesine, tarafların ekonomik durumuna ve olayın ağırlığına göre hakim tarafından takdir edilir.
3. İş kazası tazminat davası kime veya kimlere açılır?
İş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat davaları kural olarak işverene karşı açılır. Ancak kazaya sebep olan olayda alt işveren (taşeron) – asıl işveren ilişkisi varsa, her iki işverene de dava açılabilir. Ayrıca kazada kusuru bulunan üçüncü kişiler veya iş sağlığı ve güvenliği firmaları da duruma göre davalı konumunda olabilir.
4. Sigortasız (kayıtdışı) çalışırken iş kazası geçirdim, tazminat davası açabilir miyim?
Evet, açabilirsiniz. Sigortasız çalıştırılmak işçinin yasal haklarını ortadan kaldırmaz. Bu durumda öncelikle olayın bir iş kazası olduğunun ve işçi-işveren ilişkisinin tespiti (Hizmet Tespiti) yapılır. SGK’ya yapılacak bildirimler ve açılacak tespit davası ile birlikte maddi ve manevi tazminat hakkınızı kullanabilirsiniz.
5. İş kazası tazminat davalarında zamanaşımı süresi ne kadardır?
İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıldır. Ancak kaza aynı zamanda ceza hukukunu ilgilendiren bir suç oluşturuyorsa ve ceza zamanaşımı süresi daha uzunsa, uzamış ceza zamanaşımı süresi uygulanır. Süreci kaçırmamak için vakit kaybetmeden hukuki destek almak önemlidir.
6. İş kazası sonucu vefat (ölüm) durumunda kimler tazminat alabilir?
İş kazası sonucunda işçinin vefat etmesi halinde, işçinin desteğinden yoksun kalan yakınları (eşi, çocukları, anne ve babası veya desteklediği diğer kişiler) destekten yoksun kalma tazminatı (maddi tazminat) talep edebilirler. Ayrıca merhumun yakınları, yaşadıkları ağır psikolojik yıkım nedeniyle manevi tazminat davası da açabilirler.
7. İş kazası tazminat davası ne kadar sürer?
Dava süreci; mahkemenin iş yüküne, SGK tahkikat sürecinin tamamlanmasına, maluliyet oranının Adli Tıp Kurumu veya tam teşekküllü hastanelerce tespit edilmesine ve kusur oranlarını belirleyecek bilirkişi raporlarının hazırlanmasına bağlı olarak değişiklik gösterir. Ortalama olarak ilk derece mahkemesi aşaması 1,5 ila 3 yıl arasında sürebilmektedir. Uzman bir avukatla çalışmak, usuli hataların önüne geçerek süreci hızlandırmada kritik rol oynar.
8. İşveren iflas ederse paramı (iş kazası tazminatlarımı) kimden alırım?
Maddi ve manevi tazminat işverenden istenir. Ancak işverenin “İşveren Mali Mesuliyet Sigortası” varsa, tazminatın önemli bir kısmı sigorta şirketinden tahsil edilebilir. Ayrıca “Güvence Hesabı” bazı durumlarda devreye girebilir.
9. Kaza iş kazası kabul edilmezse ne yapmalıyım?
Eğer SGK kazayı “iş kazası” olarak kabul etmediyse, önce “İş Kazasının Tespiti Davası” açılmalı, bu dava kazanıldıktan sonra tazminat davası açılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“İbraname İmzalarken Dikkat! Haklarınızdan Vazgeçmeyin”
“İş kazası sonrası işverenler veya sigorta şirketleri, işçiye cüzi bir miktar ödeme yaparak ‘hiçbir alacağım kalmamıştır’ yazılı ibraname/feragat imzalatmak isteyebilirler. Bu nedenle iş kazası sonrasında muhakkak avukattan hukuki destek alınmalıdır.
Diğer önemli husus da şikayet hakkı ile tazminat hakkının karıştırılmasıdır. İşverenin veya yetkili ilgilinin iş kazası nedeniyle ceza yargılamasına tabi tutulması ayrı, maddi manevi tazminat talep edilen bu dava ayrıdır. Dolayısıyla ceza yargılamasında şikayetten vazgeçmek, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
İş kazası hususunda avukat desteğine ve hukuki bilgiye ulaşmak isterseniz iletişim bölümünden bize ulaşabilirsiniz.
merhaba mehmet by ben 2011 ağustos ayında matbaa da ağır bir iş kazası geçirdim. SGK ya tüm evraklarımı
teslim ettim ama halen bir sonuç çıkmadı. Ve bu arada sağ kolumun üzerine 200 kg. makina düştü kolum kırıldı ve büyük bir güç kaybım var. Ben halen bu firmada çalışıyorum ama eski ağır işlerimi yapamadığım için
bana hep hafif işler verdiler. Ve işlerine yaramadığım için Bugünde beni işten çıkardılar. ben bu kolla başka bir
matbaa da çalışamam.bana hiç maddi yardımları olmadı .maddi durumum iyi deyil evim kira
Bu şahıslara dava açmak istiyorum. dava açma hakkım varmı varsa nereye başvurmalıyım. çok teşekkürler.
Merhaba,
Öncelikli olarak işe iade davası açabilirsiniz. İşe iade davasının şartlarına ilişkin yazımız için şu linki tıklayabilirsiniz : https://www.emreulusoy.av.tr/ise-iade-davasi
Bunun yanı sıra SGK’dan raporunuz geldiğinde de iş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat davası açabilirsiniz.
Sayin mehme bey benim esim formendi. İscilerin yapgi bir hatadan dolayi patronu ocakta esimi yanina cagiriyor.bagirip cagiriyor silahini cikarip yere sikiyor esim korkup akasini dondugu an topuguna isabet ediyor. Orda yigiliyor ozel doktor getirilip baktiriliyor mermi kalmayinca hastaneye kaldiriliyor ve yolda korkutyorlar is kazasi diyeceksin diye esim is kazasi diye bildirdi. Sikayette bulunalim diyincede bana onlar mafya baskasina para yedirtirir ama bize yinede vermez diyor. Hep magdur edildik maaslarimizi asgari ucretten yatiriyorlar o donem 2 ay raporluyduk para asgari ucretten yatti. Esimin ayagi halen uyusuk 9 ay gecmesine ragmen. Simdi cikis istiyor ve vermiyorlar kendimiz gidip cikis verecekmisiz ne yapabiliriz bize bir yol gosterin. Aldigimiz maas2700 3 yildr bu sirkette esimin pisikolojisi bozuldu calismak istemiyor bu sirketle 3600gundende yararlaniyormus biz ne yapabiliriz. Esim sikayetten korkuyor bize bisi yaparlar diye. Yardimci olursaniz sevinirim
Merhaba,
15 yıl 3600 prim gününe dayalı olarak iş sözleşmenizi feshedebilirsiniz. Buna ilişkin feshin nasıl yapılacağını ilgili yazımızı okuyarak öğrenebilirsiniz : https://www.emreulusoy.av.tr/is-sozlesmesinin-feshi
Merhaba durum çok acil..
Abim 19.01.2015 tarihinde is makinasi operatoru olarak çalışıyodu.. o sirada is kamyonu köprü üzerinden geçerken köprü yıkılıyor ve kamyon abimin üzerine düşüyor ve boynu kiriliyo ölüyo tabi vücudunda baya kirik var… şimdi biz bu durumda ne yapicaz kime dava acicaz ve tazminat ne kadar olmali.. sizden rica ediyorum lütfen yardimci olurmusunuz
Merhaba,
Tarafımıza ulaşmanız halinde yardımcı olacağız.
merhaba mehmet bey ben 2014 aralık 13 de iş kazası geçirdim kesici bir iş aletiyle bacağımı kestirdim elli gündür rapoluyum iş yeri bana maddi ve manevi hiç yardım etmedi iş yerine dava aça bilirmiyim ve nasıl bi dava açabilirim
Merhaba,
Dava açabilirsiniz.
Merhaba, yabancı bayraklı özel bir yatta çalışmaktayım. Teknenin yıllık bakımı için çekilen tersanede is güvenliği çok zayıf ve kurulan delme çatma metal iskelelerden teknelerle inip cikilmakta. Geçen hafta tersanede çalışırken tekne üzerine çıkmak için kullandığım iskele devrildi ve yere düştüm. Kolumda ve sırtımda zedelenmeler oluştu. Ekipler gelip beni hastahaneye kaldırdım ve 15 günlük rapor verildi. Biz yabancı (ABD) bayraklı özel yat personeliyiz ve işverenimizde yabanci olduğu için sigortamiz bulunmamaktadir. Yaklaşık 4 yıldır tersanede hiç bir güvenlik önlemi almadan bakım onarım işlerinde tekne personeli çalıştırılıyor ve bu durumdan rahatsız olmamıza rağmen iş kaygısı nedeniyle çalışmak durumunda kalıyoruz. Bizlerin herhangi bir kişisel hakkı varmidir bu geçirilen kazaya istinaden. İşveren ve kaptan şuan için hiç bir şey yapmıyor zaten göreviniz patron yabancı tekne yabancı diyerek bizi geçiştiriyor. Bu olaya istinaden Herhangi bir maddi manevi dava açabilirmiyim artık bu iş yerinde baskıdan dolayı çalışmakta istemiyorum.
Merhaba,
Belirttiğiniz gerekçelerle iş sözleşmenizi feshedebilirsiniz fakat haklarınızın tahsili hususunda sıkıntı yaşamanız muhtemeldir.
mehmet bey merhaba..benim kayınpederim yolcu oldugu bir arabanın içinde tren altında kalarak 4 ay once vefat etti.tcdd ye dava acma hakkımız var mı.BİRDE arac sigorta şirketi odeme yapması için iddianame gerekli mi..Tesekkur ederim simdiden.
Merhaba,
Dava açma hakkınız mevcuttur. Tarafımıza ulaşarak detayları aktarabilirsiniz.