İş kazası, işçinin bedenen veya ruhen zarara uğramasına neden olan ve işverenin sorumluluğu altında gerçekleşen olaylardır. İş kazası geçiren bir işçi, sadece SGK’dan aldığı geçici ödeneklerle yetinmek zorunda değildir. İşverenin gözetim borcunu yerine getirmemesi nedeniyle uğranılan zararlar için Maddi ve Manevi Tazminat Davası açma hakkı bulunur. Bu rehberde, tazminat kalemlerini, hesaplama yöntemlerini ve 2026 yılı uygulamalarını detaylandırdık.
Maddi Tazminat Neleri Kapsar?
Maddi tazminat, kaza olmasaydı işçinin malvarlığı ne durumda olacak idiyse, o durumun yeniden sağlanmasını amaçlar. TBK m. 54 kapsamında talep edilebilecek kalemler şunlardır:
- Tedavi Giderleri: SGK’nın karşılamadığı tüm tıbbi masraflar, yol giderleri, protez bedelleri.
- Geçici İş Göremezlik Zararı: Raporlu olunan dönemde maaşın tam alınamaması nedeniyle oluşan fark.
- Sürekli İş Göremezlik Zararı (Efor Kaybı): En önemli kalemdir. İşçide kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa, ömrü boyunca harcayacağı ekstra eforun maddi karşılığıdır.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Eğer kaza ölümle sonuçlandıysa, ölenin yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba) talep ettiği tazminattır.
Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, işçinin çektiği acı, elem ve ızdırabın bir nebze olsun dindirilmesi amacıyla verilir.
- Ölçü Nedir? Manevi tazminatın kesin bir matematiği yoktur. Ancak hakim; kazanın oluş şekline, işçinin maluliyet oranına, tarafların ekonomik durumuna ve işverenin kusur oranına göre hakkaniyete uygun bir rakam belirler.
- Zenginleşme Aracı Olamaz: Yargıtay, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, ancak caydırıcı olması gerektiğini vurgular.
Tazminat Hesaplamasında Kritik Kriterler
Rakiplerinizin önüne geçmenizi sağlayacak teknik bölüm burasıdır:
- Kusur Oranı: Bilirkişi, kazada işverenin % kaç, işçinin % kaç kusurlu olduğunu belirler. İşçinin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.
- Maluliyet Oranı: Adli Tıp Kurumu veya hastaneden alınan rapordaki sakatlık yüzdesi (Örn: %15 maluliyet) hesaplamanın temelidir.
- Yaşam Tablosu (TRH 2010): Eskiden PMF tablosu kullanılırdı, artık Yargıtay TRH 2010 Yaşam Tablosu‘nu esas almaktadır. Bu tabloya göre işçinin muhtemel yaşam süresi (bakiye ömrü) hesaplanır.
- Ücret: Tazminat hesabı, işçinin kaza tarihindeki gerçek ücreti üzerinden yapılır. Bordroda asgari ücret gösterilse dahi, emsal ücret araştırması ile gerçek maaş tespit ettirilir.
Zamanaşımı Süresi
İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu süre kaza tarihinden itibaren başlar. Ancak, eğer maluliyet oranı (sakatlık) sonradan artmışsa veya değişmişse, zamanaşımı rapor tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayabilir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Sigortasız işçi tazminat alabilir mi?
Evet. İşçinin sigortasız olması işverenin suçudur. Mahkeme sürecinde önce sigortalılık tespiti yapılır, ardından tazminat hesaplanır. Hak kaybınız olmaz.
2. İşveren iflas ederse paramı kimden alırım?
Maddi ve manevi tazminat işverenden istenir. Ancak işverenin “İşveren Mali Mesuliyet Sigortası” varsa, tazminatın önemli bir kısmı sigorta şirketinden tahsil edilebilir. Ayrıca “Güvence Hesabı” bazı durumlarda devreye girebilir.
3. Dava ne kadar sürer?
İş kazası davaları teknik davalardır. Kusur raporu, maluliyet raporu ve aktüerya (hesap) raporu süreçleri nedeniyle ortalama 2 yıl ile 3 yıl arasında sürebilmektedir.
4. Önce hangi davayı açmalıyım?
Eğer SGK kazayı “iş kazası” olarak kabul etmediyse, önce “İş Kazasının Tespiti Davası“ açılmalı, bu dava kazanıldıktan sonra tazminat davası açılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
Unutmayın; Yargıtay’a göre, makbuz niteliğindeki bu belgeler, eğer gerçek zararı karşılamıyorsa davada geçersiz sayılabilir. Ancak yine de süreç başında elinizi zayıflatmamak adına, avukatınıza danışmadan işverenin uzattığı hiçbir belgeyi imzalamamanızı, özellikle ‘tüm haklarımı aldım’ ibareli kağıtlara dikkat etmenizi öneririm. Gerçek tazminatınız, size teklif edilenin 10 katı olabilir.”
“İbraname İmzalarken Dikkat! Haklarınızdan Vazgeçmeyin”
“İş kazası sonrası işverenler veya sigorta şirketleri, işçiye cüzi bir miktar ödeme yaparak ‘hiçbir alacağım kalmamıştır’ yazılı ibranameler imzalatmak isteyebilirler.
Diğer önemli husus da şikayet hakkı ile tazminat hakkının karıştırılmasıdır. İşverenin veya yetkili ilgilinin iş kazası nedeniyle ceza yargılamasına tabi tutulması ayrı, maddi manevi tazminat talep edilen bu dava ayrıdır. Dolayısıyla ceza yargılamasında şikayetten vazgeçmek, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
İş kazası hususunda avukat desteğine ve hukuki bilgiye ulaşmak isteyen kişiler iletişim bölümünden bize ulaşabilir. Ofisimize ulaşmak için :
Merhaba sitenizi takip ediyorum hukuk 1. Sınıf öğrencisiyim çok teşekkürler kendi adıma. Sormak istediğim benim dedem 12.11.2006 da inşaatta iş Kazası sonucu öldü, ama anneannem o koşullarda dava açamadı, açmak istemedi. Şimdi açabilir mi? Lütfen yardımcı olur musunuz, mail atabilirsiniz. Iyi günler
Merhaba,
Davanız açılabilir. Kazanın meydana geldiği yeri, ilgili soruşturma dosyasının nerede ve hangi dosya numarası ile görüldüğünü lütfen bize bildiriniz, sizlere yardım olalım.
Tekrar merhaba size mail attım ama bakamadınız galiba. 2006 a ait Savcılık dosyasına nasıl ulaşabiliriz onu bulduktan sonra size bilgi vermemiz daha kolay olur. Olay 2006 da ölümlü iş kazasıydı. Bir de malulen emekli maaşı ve dul Aylığı engel mi tazminata? Iyi çalışmalar…
mehmet bey iletişime gecebılecegım kişileri adresi tlf varmı sizde ben diyarbakırda otuyorum
ben 11.05.2013 yılında ıs yerınde yaptırılan baska ıs nedenıyle beyın kanaması gecırıp 13 yogun bakımda yattım sımdı herhangı bır saglık problemım yok ben dava acabılırmıyım acabılırsen sonucları nasıl olur .o donem de ben davacı olmadıgmı bıldıren ıfade verdım o sırada tam olarak dusunce gucune sahıp deıldım
Merhaba,
Meydana gelen beyin kanaması neticesinde bir iş gücü kaybınız var ise dava açabilirsiniz. İş gücü kaybınızın olup olmadığını da SGK’ya başvuru yaparak öğrenebilirsiniz.
Merhaba Mehmet bey çalıştığım şirkette 17.11.2014 tarihinde İş Kazası geçirdim. Kazada benim dikkatsizliğim vardı fakat iş yerinin iş güvenliği konusunda eksikleri vardı. Benim kazadan sonra bazı önlemler alındı. Ben ambulans ile götürüldüm omzumda 6cm lik kesik vardı. ezikler, burkulma ve incilme vb Şeyler var deyip beni eve gönderdiler. Kazadan 1 gün sonra jandarmaya ifade vermeye gittim şikayetçi olmadım, fakat kazadan 2 gün sonra aşırı ağrılar nedeniyle hastaneye başvurdum. 3 adet Kaburga kırığım olduğu için beni hastaneye yatırdılar. 2 gün hastanede kaldıktan sonra taburcu oldum. 44 gün iş Kazası raporlu istirahat ettim. Şuan çalışıyorum fakat ağrılarım devam ediyor ve ben kırıkları bilmediğim için şikayetçi olmamıştım. Ben şikayetçi olabilir miyim maddi tazminat Davası açabilir miyim eğer açabiliyorsam kazanma şansım nedir.
Yardımlarınız için şimdiden teşekkür ederim Mehmet Bey.
Merhaba,
Savcılıkta şikayetçi olmasanız da tazminat davası açma hakkınız mevcut. SGK’ya başvuru yapınız ve iş gücü kaybı oranınızın belirlenmesini isteyiniz. Ardından tazminat davanızı açarsınız.
Mehmet Bey ben savcılıkta şikayet konusunu biliyorum. Ben sadece jandarmaya ifade vermiştim. Şikayetçi olmadığımı beyan etmiştim. Fakat ben ifade verdiğimde benim kırıklarım belli değildi. Ben birşeyim yok diye şikayetçi Değilim diye verdiğim beyanı değiştirebilir miyim şikayetçi olabilir miyim.
Merhaba,
İş kazasına yönelik tazminat davası açabilirsiniz fakat iş gücü kaybınız olmadığı için çok yüksek bir tazminat alamazsınız. Dava açmanızda bir fayda olmayacaktır. 15 Gün 3500 Prim gününe dayalı olarak iş sözleşmenizi feshetmeden önce bize ulaşınız size yardımcı olacağız.
hayırlı günler.
Ben eşimi kaybettim iş Kazası sonucu O günlerde çok kötüydüm Aklım Başımda değildi savcılıkta şikayetçi Değilim dedim maddi manevi yardımda bulunuldu ağzımdan çıktı mı hatırlamıyorum o günlerde o psikoloji ile ama mahkeme kağıdında öyle yazıyor maddi manevi yardımda bulunulduğundan şikayetçi Değilim dedi. Bu benim tazminat Davası açmama mani olur mu hiç açamaz mıyım ama ben kendimde değildim bilgilendiren bir şey söyleyen de olmadı
Merhaba,
Şirket yetkilileri size herhangi bir evrak imzalattı mı ?
hayır imzalamadım. Zaten bir şey vermedilerde.
Merhaba avukat bey
Ben 18 yaşındayım Gaziantep Şölen çikolata faprikasında çalışırken orta parmak ekleminden sonrasını kaybettim olay ile ilgili polis memurları çağırdı ifade için fakat şikayetçi olmadım. bu olaydan yana şahitlerim de var hatta bunun için maddi ve manevi. dava açmak uygunmudur? ve işten kendi isteğimle çıktım şu an mağdurum fonksiyon kayıbım var
saygılar .
Merhaba,
Şikayetçi olmasanız da tazminat davası açabilirsiniz. Yapmanız gereken işlem SGK’ya giderek ‘iş gücü kaybı oranı’nızı öğrenmek olacaktır. Bu oranı öğrendikten sonra bize ulaşabilirsiniz. Sizlere yardımcı olacağız.
sayın avukatım geçenlerde mesaj göndermiştim ona ssk’dan aldığınız parayı değerlendirin demiştiniz 921tl istirahat parası aldım acaba bu yolda tazminat davası açmam için ine gibi bir yol izleyebilirim saygılarımla ..
Merhaba Mehmet Bey
İşçinin ölümü halinde kıdem ve maddi tazminat davaları birlikte açılabilir mi?
Merhaba,
Maddi tazminat da ölüme bağlı açılıyor ise her ikisini aynı davada açabilirsiniz.