İş kazası, işçinin bedenen veya ruhen zarara uğramasına neden olan ve işverenin sorumluluğu altında gerçekleşen olaylardır. İş kazası geçiren bir işçi, sadece SGK’dan aldığı geçici ödeneklerle yetinmek zorunda değildir. İşverenin gözetim borcunu yerine getirmemesi nedeniyle uğranılan zararlar için Maddi ve Manevi Tazminat Davası açma hakkı bulunur. Bu rehberde, tazminat kalemlerini, hesaplama yöntemlerini ve 2026 yılı uygulamalarını detaylandırdık.
Maddi Tazminat Neleri Kapsar?
Maddi tazminat, kaza olmasaydı işçinin malvarlığı ne durumda olacak idiyse, o durumun yeniden sağlanmasını amaçlar. TBK m. 54 kapsamında talep edilebilecek kalemler şunlardır:
- Tedavi Giderleri: SGK’nın karşılamadığı tüm tıbbi masraflar, yol giderleri, protez bedelleri.
- Geçici İş Göremezlik Zararı: Raporlu olunan dönemde maaşın tam alınamaması nedeniyle oluşan fark.
- Sürekli İş Göremezlik Zararı (Efor Kaybı): En önemli kalemdir. İşçide kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa, ömrü boyunca harcayacağı ekstra eforun maddi karşılığıdır.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Eğer kaza ölümle sonuçlandıysa, ölenin yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba) talep ettiği tazminattır.
Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, işçinin çektiği acı, elem ve ızdırabın bir nebze olsun dindirilmesi amacıyla verilir.
- Ölçü Nedir? Manevi tazminatın kesin bir matematiği yoktur. Ancak hakim; kazanın oluş şekline, işçinin maluliyet oranına, tarafların ekonomik durumuna ve işverenin kusur oranına göre hakkaniyete uygun bir rakam belirler.
- Zenginleşme Aracı Olamaz: Yargıtay, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, ancak caydırıcı olması gerektiğini vurgular.
Tazminat Hesaplamasında Kritik Kriterler
Rakiplerinizin önüne geçmenizi sağlayacak teknik bölüm burasıdır:
- Kusur Oranı: Bilirkişi, kazada işverenin % kaç, işçinin % kaç kusurlu olduğunu belirler. İşçinin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır.
- Maluliyet Oranı: Adli Tıp Kurumu veya hastaneden alınan rapordaki sakatlık yüzdesi (Örn: %15 maluliyet) hesaplamanın temelidir.
- Yaşam Tablosu (TRH 2010): Eskiden PMF tablosu kullanılırdı, artık Yargıtay TRH 2010 Yaşam Tablosu’nu esas almaktadır. Bu tabloya göre işçinin muhtemel yaşam süresi (bakiye ömrü) hesaplanır.
- Ücret: Tazminat hesabı, işçinin kaza tarihindeki gerçek ücreti üzerinden yapılır. Bordroda asgari ücret gösterilse dahi, emsal ücret araştırması ile gerçek maaş tespit ettirilir.
İş Kazası Tazminat Hesaplama
Önemli Not: Tahmini hesaplamadır. Bilinen dönem için faiz talep edilebilir. Gerçek tazminat aktüer bilirkişi hesabına, SGK rücu miktarına ve yargı takdirine göre değişir.
Zamanaşımı Süresi
İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu süre kaza tarihinden itibaren başlar. Ancak, eğer maluliyet oranı (sakatlık) sonradan artmışsa veya değişmişse, zamanaşımı rapor tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayabilir.
Yargıtay, 21. Hukuk Dairesi’nin E. 2019/582, K. 2019/5263, T. 19.09.2019 kararına göre : “Dava konusu olayda, zamanaşımının başlangıç tarihinin olay tarihi olduğu ortadadır. İş kazasının 25/07/2010 tarihinde gerçekleştiği, davaların ise 17/01/2014 ve 29/05/2014 tarihlerinde açıldığı, bu bağlamda 10 yıllık zamanaşımı süresinin geçmediğinin anlaşılması üzerine; Mahkemece … yazılı şekilde zamanaşımından davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.”
Yargıtay, 10. Hukuk Dairesi’nin E. 2022/7519, K. 2023/10947, T. 08.11.2023 tarihli kararına göre : “İş kazası sonucu uğranılan zararın giderilmesi amacıyla açılan maddi ve manevi tazminat davalarında; hak düşürücü süre kavramı bulunmamakla birlikte, zamanaşımı süresi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 146 ncı maddesi gereğince haksız fiilin meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıl olup bu kapsamda eldeki davada zamanaşımı süresi dolmamıştır.”
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. İş kazası geçirdim, ilk olarak ne yapmalıyım?
İş kazası geçiren bir işçinin önceliği derhal sağlık kuruluşuna başvurmak ve tedavisini olmaktır. Hastanede olayın bir “iş kazası” olduğunu mutlaka belirtmek gerekir. Ardından, işverenin bu durumu 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirmesi zorunludur. İşveren bildirimi yapmazsa, işçinin veya yakınlarının durumu doğrudan SGK’ya bildirmesi hak kayıplarını önlemek adına büyük önem taşır.
2. İş kazası tazminatı nasıl hesaplanır, ne kadar tazminat alabilirim?
İş kazası nedeniyle alınacak maddi tazminat miktarını belirleyen birçok faktör vardır. İşçinin yaşı, net maaşı, maluliyet (iş gücü kaybı) oranı, işverenin ve işçinin kusur oranları hesaplamada dikkate alınır. Manevi tazminat ise işçinin veya yakınlarının yaşadığı acı, elem ve üzüntünün derecesine, tarafların ekonomik durumuna ve olayın ağırlığına göre hakim tarafından takdir edilir.
3. İş kazası tazminat davası kime veya kimlere açılır?
İş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat davaları kural olarak işverene karşı açılır. Ancak kazaya sebep olan olayda alt işveren (taşeron) – asıl işveren ilişkisi varsa, her iki işverene de dava açılabilir. Ayrıca kazada kusuru bulunan üçüncü kişiler veya iş sağlığı ve güvenliği firmaları da duruma göre davalı konumunda olabilir.
4. Sigortasız (kayıtdışı) çalışırken iş kazası geçirdim, tazminat davası açabilir miyim?
Evet, açabilirsiniz. Sigortasız çalıştırılmak işçinin yasal haklarını ortadan kaldırmaz. Bu durumda öncelikle olayın bir iş kazası olduğunun ve işçi-işveren ilişkisinin tespiti (Hizmet Tespiti) yapılır. SGK’ya yapılacak bildirimler ve açılacak tespit davası ile birlikte maddi ve manevi tazminat hakkınızı kullanabilirsiniz.
5. İş kazası tazminat davalarında zamanaşımı süresi ne kadardır?
İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıldır. Ancak kaza aynı zamanda ceza hukukunu ilgilendiren bir suç oluşturuyorsa ve ceza zamanaşımı süresi daha uzunsa, uzamış ceza zamanaşımı süresi uygulanır. Süreci kaçırmamak için vakit kaybetmeden hukuki destek almak önemlidir.
6. İş kazası sonucu vefat (ölüm) durumunda kimler tazminat alabilir?
İş kazası sonucunda işçinin vefat etmesi halinde, işçinin desteğinden yoksun kalan yakınları (eşi, çocukları, anne ve babası veya desteklediği diğer kişiler) destekten yoksun kalma tazminatı (maddi tazminat) talep edebilirler. Ayrıca merhumun yakınları, yaşadıkları ağır psikolojik yıkım nedeniyle manevi tazminat davası da açabilirler.
7. İş kazası tazminat davası ne kadar sürer?
Dava süreci; mahkemenin iş yüküne, SGK tahkikat sürecinin tamamlanmasına, maluliyet oranının Adli Tıp Kurumu veya tam teşekküllü hastanelerce tespit edilmesine ve kusur oranlarını belirleyecek bilirkişi raporlarının hazırlanmasına bağlı olarak değişiklik gösterir. Ortalama olarak ilk derece mahkemesi aşaması 1,5 ila 3 yıl arasında sürebilmektedir. Uzman bir avukatla çalışmak, usuli hataların önüne geçerek süreci hızlandırmada kritik rol oynar.
8. İşveren iflas ederse paramı (iş kazası tazminatlarımı) kimden alırım?
Maddi ve manevi tazminat işverenden istenir. Ancak işverenin “İşveren Mali Mesuliyet Sigortası” varsa, tazminatın önemli bir kısmı sigorta şirketinden tahsil edilebilir. Ayrıca “Güvence Hesabı” bazı durumlarda devreye girebilir.
9. Kaza iş kazası kabul edilmezse ne yapmalıyım?
Eğer SGK kazayı “iş kazası” olarak kabul etmediyse, önce “İş Kazasının Tespiti Davası” açılmalı, bu dava kazanıldıktan sonra tazminat davası açılmalıdır.
İş Kanunu’na buradan ulaşabilirsiniz.
Avukat Mehmet Emre Ulusoy’un Notu
“İbraname İmzalarken Dikkat! Haklarınızdan Vazgeçmeyin”
“İş kazası sonrası işverenler veya sigorta şirketleri, işçiye cüzi bir miktar ödeme yaparak ‘hiçbir alacağım kalmamıştır’ yazılı ibraname/feragat imzalatmak isteyebilirler. Bu nedenle iş kazası sonrasında muhakkak avukattan hukuki destek alınmalıdır.
Diğer önemli husus da şikayet hakkı ile tazminat hakkının karıştırılmasıdır. İşverenin veya yetkili ilgilinin iş kazası nedeniyle ceza yargılamasına tabi tutulması ayrı, maddi manevi tazminat talep edilen bu dava ayrıdır. Dolayısıyla ceza yargılamasında şikayetten vazgeçmek, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
İş kazası hususunda avukat desteğine ve hukuki bilgiye ulaşmak isterseniz iletişim bölümünden bize ulaşabilirsiniz.
2007 de iş kazası gecirdim sol 2 parmagım kesildi.bazı medenlerden dolayı maddi sıkıntıdan dava acmadım simdi tazminat davası acabilirmiyim
Cevabınız için Simdiden tesekkür ederim
Merhaba,
Her halükarda 10 yıllık zamanaşımı söz konusudur. Bu zamanaşımı süresinin geçip geçmediğine bakmanız ve hızlı bir şekilde hareket etmeniz gerekir.
Merhaba Mehmet Bey
Ben 3 sene önce iş yerinde kendi işimi yaparken benden bağımsız forklift üzerinde götürülen sehpaların halatının kopup üzerime devrilmesi sonucu sağ kulağımın üst kısmı kısmi olarak koptu.. 12 dikiş atılıp tekrar dikildi. sol taraf kafa kısmımdada yarılma sonucu 10 adet dikiş atıldı. kulağımın estetik olarak görünüşü bozuldu. kafa kısmımdada saçları kısa kesmem halinde kötü bir çizik görüntüsü görülmektedir. yaklaşık 1 ay istirahat etmeme rağmen işyeri amiri devlet hastanesinden sadece 1 haftalık rapor aldı. daha sonra kendim özel hastanelerden ve iş yeri hekimimin olduğu hastaneden birer haftalık raporlar aldım. şu anda tazminat hakkım bulunuyor mu geçmişteki bu olaylardan ötürü. nasıl bir yol izlemem gerekiyor. iş yerim kulak için estetik masrafını karşılayacağını söylüyor ancak muayene olduğum uzman ve profesörler kulağın görünüşünün biraz daha düzeltilebileceğini ama kulağın eski görüntüsünün olamayacağını söylediler. Ne yapmamı önerirsiniz. Teşekkürler
Merhaba,
Meydana gelen kaza öncelikle SGK’ya bildirilmelidir. SGK, sizin iş gücü kaybı oranınızı belirledikten sonra maddi ve manevi tazminat davası açabilirsiniz.
Merhaba Emre bey eşim 2012 de iş kazası geçirdi sol el dört parmağıüzerine Press inmesi sebebiyle ezildi ve dört parmağı kesildi biz dava açtık sigorta %25 iş göremezlik raporu verdi. Eşimin kusur oranı % 10 işyerinin kusur oranı %90 ve sigorta 25 binlira maddi tazminat belirledi davaya bakan hakim kusur oranına bakmadan 25 de ben vereyim dedi. 2015 in Temmuz ayında karara baglandı .Biz sonuca itiraz ettik dava hala yargıtayda ama size sormak istiyorum tazminat hep bukadar düşük mü gelir ve bize önerebileceğiniz bir şey varmı. Ayrıca eşimin psikoloji si de bozuldu fakat psikologa gitmeyi de kabul etmedi. Şimdiden teşekkürler
Merhaba,
Tazminatın belirlenmesinde işçinin yaşı, iş göremezlik oranı, aldığı ücret vb. etkenler önem taşır. Bu nedenle belirlenen maddi tazminat ücreti herkes için farklı olabilmektedir. Dosyanızla ilgilenen avukatınız gereken başvuruları yapmış zaten, beklemeniz gerekmektedir.
soner
merhaba benim babam 2007 is kazasi gecirdi 1sene calisamadi daha sonra ayni isyerine devam etti orda calisarak emekli oldu daha sonra rahatsizliklari basladi kafadasina aldi darbeden skk bunu farketti %35rapor alindi ve malul emekli likte bagladilar daha sonra mahkemeye verdik fabrikayi %70fabrika suclu %30babam mahkme ole sonuclandi simdi maddi ve manevi tazminat davasi actik nekadar tazminat alabiliriz 2007 den bugunede
Merhaba,
Lütfen avukatınızdan bilgi alınız.
Sa ben 05 11 1999 yılında kaza yapmıştım bacağında platin var kafatası sol tarafı parçalanmıştı halen de kalıcı hasar var daha önce hiçbir bilgim yoktu daha önce açmadım şimdi dava acsam bi faydası olurmu bisey tutturabilirmiyim. Yardımcı olursanız sevinirim
Merhaba,
Talepleriniz zamanaşımına uğramış.
Merhaba öncelikle insanlara bıkmadan usanmadan cevap verdiğiniz için tesekkur ederim
İskazasi davaların da uzuv kopmasi maddi manevi tazminat karar aşamasında yerel mahkeme verdiği kararda temhiznyolu kapataabilirmi ?
Merhaba,
Bahsettiğiniz husus ile ilgili bize mail atabilir, ilgili kararı iletebilirseniz yardımcı olabiliriz.
Selam 04 04 2017 iş kazasi gecirdim sol ayak bileğimm kirildi pilatin takildi 45 günlúk 30 gúfnlúk raporlar aldim caliştiğim iş yeri hic bir yardimda bulunmadi ne arayip ne sordu iş yerime dava acmak istiyorum sizce mantikli sayygilarimla ş
teşekürler
Merhaba,
İş yerinize tabii ki dava açmalısınız. SGK tarafından iş kazası neticesinde ne kadar malül kaldığınız belirlenmelidir. SGK, iş gücü kaybı oranınızı belirledikten sonra İş Mahkemelerinde dava açılabilir. Davanızda bizimle birlikte çalışma talebinde iseniz info@emreulusoy.av.tr mail adresimize mail atabilir veya 0216 550 33 23 numaralı ofis telefonumuzu arayabilirsiniz.
Mehmet bey biz usta tuttuk ustanin calisanlarini biz siğortali yaptik babam yurt kisinda kalip ustasi az iş kaldidiye calismis 5 kattan dustu oldu ama siğortali bize dava actilar ne ceza ğelir
Merhaba,
İşveren kim ise ona dava açılması gerekir. Tavsiyem bir avukat ile ilerlemeniz.
mrb memet bey bölge adliye ve istinaf mahkemesi iş kazası alacak davamı onadı temtize gönderdiler karar ne yönde olur.teşekkür ederim
Merhaba,
Dosyanızı nerden bileyim, avukatınıza sorun lütfen.
Ben 3 ay önce iş kazası geçirdim işten çıktım şuanda boşum bi işim yok bana sadece kendi hakkım olan kıdem ve ihbar tazminatımı ödediler ama iş kazası ile herhangi bi işlem yapılmadi şuanda piskolojikmen bi çökusteyim maddi ve manevi bi tazminattan yararlanabilirmim hala bi halkla sahipmiyim şimdiden vereceğiniz cevap için teşekkür edrim mehmet bey
Merhaba,
SGK’ya iş kazası olarak bildirilmiş ve buna ilişkin olarak maluliyet oranınız 1-100 arasında belirlenmişse maddi tazminat talep edebilirsiniz.
mehmet bey merhaba. esimi is yerinde kalp krizi gecirmesi sonucu kaybettim. calistigi sirkrte maddi manevi tazminat davasi actim.daha sonuclanmadi. bu arada sgk tarafindan bana ve kizima is kazasi sayilmasi nedeniyle bir miktar para geldi.avukatla yaptigim sozlesmede bu yazmiyor ama avukat benden yuzde yirmisini istiyor. zaten kazanilan tazminat icin yuzde yirmi verecegim. anlasmamiz olmayan birseye ben olmasaydim alamazdin dedigi icin vermelimiyim tutari.simdiden tesekkurler.
Merhaba,
Avukatlık sözleşmenizi bilemiyorum. Bu nedenle yorum yapmamız doğru olmayacaktır. Davanızda başarılar.
merhabalar 12.4.2016 tarihinde calıştıgım yerde kaza geçirdim ve yüzde sekız nokta uc sureklı rapor verıldı yükleme yapılmaması gereken yerden yapılan yükleme sonucu kaza gerceklestı dava açtım uc yıldır devam edıyor kusur tespıt oranlarıda cıktı yüzde seksen iş verene yüzde yırmı bana verıldı iş verenın mali sorumluluk sıgortasıda var maalesef hala uğraşıyorum bır hukuk bürosuna verdım lakın ya işten anlamıyorlar yada işlerine mi gelmiyor anlamadım bilirkişiye tazminat hesaplaması için istekded bulunduk 83 bintl maddi tazminat hesapladılar lakin iş çıkılmaz hal aldı avukatımı degıstırmek ıstıyorum lakın sozlesme var nasıl yol izlemeliyim tesekkurler
Merhaba,
Ülkemizde yargılamalar uzun sürebilmektedir. Meslektaşlarımız gerekeni yapıyordur. Davanızda başarılar dileriz.